Μας πέφτει λίγη μια μινωική λάρνακα;

Διεύθυνση κατά της Αρχαιοκαπηλίας

Μια πήλινη μινωική λάρνακα (0,45×1 μ.) που χρονολογείται στα 1600-1100 π.Χ. με παραστάσεις, χωρίς ταυτότητα νομίμου προελεύσεως, που δώρισε προ διετίας η Αμερικανίδα συλλέκτρια Σέλμπι Γουάιτ στο Μουσείο Καλών Τεχνών του Χιούστον, περιμένει ακόμη το ενδιαφέρον της νεοσύστατης Διεύθυνσης κατά της Αρχαιοκαπηλίας του ΥΠΠΟ για τη διεκδίκησή της.

Το σημαντικότατο αυτό έργο τέχνης καταγράφηκε στον κατάλογο αποκτημάτων του μουσείου των ετών 2006-2007. Η Σέλμπι Γουάιτ που το πρόσφερε, είναι γνωστή για τις σχέσεις της με εμπόρους αρχαίων που έχουν κατηγορηθεί για διακίνηση προϊόντων αρχαιοκαπηλίας. Οι ειδικοί θεωρούν πως το 93% της συλλογής, που κληρονόμησε από τον σύζυγό της Λέον Λίβι, ήταν αγνώστου (άρα αμφισβητούμενης) προελεύσεως. Κι η μινωική λάρνακα παρουσιάστηκε δίχως φωτογραφία και λοιπά στοιχεία προέλευσης.

Εν τω μεταξύ, το Μουσείο Καλών Τεχνών του Χιούστον έχει υπογράψει το μνημόνιο για την απόκτηση έργων τέχνης με παρασταστικά νομίμου προελεύσεως. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν έχει τα αναγκαία παραστατικά περί διαφανούς προέλευσης για το δώρο που δέχτηκε από την πλούσια συλλέκτρια (την οποία συναντήσαμε πρόσφατα στο Μουσείο Μπενάκη και με έκπληξή μας είδαμε να γίνεται δεκτή με τιμές παρά το ένοχο παρελθόν της).

Αν το Μουσείο του Χιούστον επιθυμεί τη διαφάνεια, πρέπει να μας πληροφορήσει πώς και πότε αποκτήθηκε το αρχαίο από τη Σέλμπι Γουάιτ και μέσω ποίου πέρασε στη συλλογή της. Εχει στο παρελθόν μελετηθεί, δημοσιευθεί, παρουσιαστεί ή είναι προϊόν λαθρανασκαφής από τα αγρίως λεηλατημένα στο παρελθόν χώματα της Κρήτης;

Απάντηση για όλα αυτά πρέπει να ζητήσει επισήμως το υπουργείο Πολιτισμού, οι υπηρεσίες του οποίου γνωρίζουν πολύ καλά από παλιές υποθέσεις ότι η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει, μετά παρέλευση τριών ετών από την παρουσίαση ενός αρχαίου στο κοινό, να μη νομιμοποιείται ουδείς να εγείρει αξιώσεις για την επιστροφή του. Ακόμη κι αν διαθέτει αδιάσειστα τεκμήρια παράνομης εξαγωγής από τη χώρα. Στην περίπτωση αυτή έχουν περάσει δύο χρόνια και οδεύουμε αισίως στο τρίτο, χωρίς καμία εκδήλωση ενδιαφέροντος από την ελληνική πλευρά.

Η Διεύθυνση Αρχαιοκαπηλίας, η ίδρυση της οποίας στο πρότυπο της ιταλικής υπηρεσίας των καραμπινιέρων δημιούργησε πολλές ελπίδες για την επιστροφή κλεμμένων αρχαίων, εδώ και τέσσερις μήνες παραμένει ουσιαστικά χωρίς επαρκή στελέχωση με προσωρινή (άρα ανύπαρκτη) διευθύντρια και χωρίς την παραμικρή δραστηριότητα. Αν η διεκδίκηση της μινωικής λάρνακας δεν είναι αντικείμενο των προσπαθειών της αυτή τη στιγμή που οι προθεσμίες εκπνέουν, τι είναι;

Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 03/02/2009