Τα Μάρμαρα και οι άλλοι

[Προ-βολες]

Tης Γιωτας Συκκα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Tετάρτη, 12 Aπριλίου 2012

Ολοι κάνουν κάτι εκτός από μας. Σαν να μην είναι το ζήτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα, που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο, δικό μας θέμα αλλά των άλλων. Πρόσφατα η Διεθνής Επιτροπή που δραστηριοποιείται για την επιστροφή τους, έθεσε το θέμα σε ανοιχτή επιστολή προς τον Βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον. Οπως και ο Βρετανός ηθοποιός, συγγραφέας, σκηνοθέτης και αρθρογράφος Στίβεν Φράι που βγήκε πάλι μπροστά ζητώντας, με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου: «να διορθώσουμε επιτέλους ένα μεγάλο λάθος».

 

Νέο «όχι» του Βρετανικού Μουσείου στην επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα

• Συνέντευξη του Νιλ ΜακΓκρέγκορ

(Φωτογραφία:  ΑΠΕ )

---

Την άρνηση του Βρετανικού Μουσείου να επιστρέψει τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα επανέλαβε ο διευθυντής του μουσείου Νιλ ΜακΓκρέγκορ, υποστηρίζοντας πως έχει προσφερθεί να τα δανείσει στην Ελλάδα, αλλά για ορισμένο χρονικό διάστημα.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Australian o Νιλ ΜακΓκρέγκορ δηλώνει ότι «το πιο κατάλληλο μέρος για τη φιλοξενία των Γλυπτών είναι το Βρετανικό Μουσείο, το οποίο είχε πάντα στόχο να ωθεί κάθε φιλομαθή άνθρωπο να ερευνά τους διάφορους τρόπους με τους οποίους ο κόσμος είναι οργανωμένος σε κοινωνίες».

Το Βρετανικό Μουσείο φιλοξενεί περισσότερα από 10 εκατ. πολύτιμα και σπάνια αντικείμενα, έχει στο δυναμικό του πάνω από 1.000 άτομα, ενώ οι επισκέπτες του ανέρχονται στα σχεδόν 6 εκατομμύρια το χρόνο.

Στο άρθρο της εφημερίδας The Australian σημειώνεται ότι ο ίδιος ο ΜακΓκρέγκορ, μιλώντας για το Βρετανικό Mουσείο δεν θα μπορούσε παρά να αναφερθεί και στη μακροχρόνια διαμάχη για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

«Η παρουσίαση εκθεμάτων από διαφορετικές κουλτούρες μαζί -το ένα δίπλα στο άλλο- δίνει την ελπίδα για την προώθηση της κατανόησης και της ανοχής διαφορετικών πολιτισμών» δήλωσε και αναφέρθηκε στον αθηναϊκό τρόπο διακυβέρνησης μιας κοινωνίας όπως υπήρχε στην αρχαιότητα ως «αναμφισβήτητα τον καλύτερο», πρόσθεσε όμως «ότι είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι υπήρχαν και άλλοι τρόποι δημιουργίας μιας αρμονικής κοινωνίας, όπως στην Κίνα και την Περσία».

«Στην Αθήνα (τα μάρμαρα) μπορούν να θεωρηθούν κομμάτι της ελληνικής ιστορίας και στο Λονδίνο κομμάτι της ιστορίας του κόσμου» υποστήριξε ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, ενώ ανέφερε ότι «είναι σημαντικό να θυμόμαστε -και ιδιαίτερα εμείς οι Ευρωπαίοι- ότι η ελληνική ιστορία είναι μια ανάμεσα σε πολλές άλλες, οι οποίες δεν είναι καν ευρωπαϊκές. Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος νομίζω να θεωρήσουμε ότι η Μεσόγειος είναι το κέντρο του κόσμου, το οποίο δεν είναι». [Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ]

Σχετικά άρθρα

• Υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα η πρωθυπουργός της Νέας Νότιας Ουαλίας 19/12/2010 09:41
• «Ο Παρθενώνας και τα Γλυπτά δεν είναι εμπορεύσιμα» λέει ο πρόεδρος του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης 12/12/2010 10:34
• Ημερίδα στην Αθήνα για την πολιτιστική κληρονομιά και τα Γλυπτά του Παρθενώνα 08/12/2010 11:14
• Διαψεύδει το υπουργείο Πολιτισμού βρετανικό δημοσίευμα για τα Μάρμαρα 06/12/2010 21:04
• Στηρίζει η Κίνα το ελληνικό αίτημα για επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα 03/10/2010 15:06

 

Μαγκρέγκορ: Μόνο δανεικά τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα

• Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου αποκλείει την επιστροφή των Γλυπτών, αλλά αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο δανεισμού τους.

Το Βρετανικό Μουσείο δεν πρόκειται να επιστρέψει τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα αλλά είναι πρόθυμο να της τα δανείσει, λέει ο διευθυντής του Νιλ Μαγκρέγκορ. Συγκεκριμένα στο ένθετο Spectrum της εφημερίδας The Sydney Morning Herald περιλαμβάνεται δισέλιδο αφιέρωμα και συνέντευξη του διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου Νιλ Μαγκρέγκορ με αφορμή τη διάλεξη που πρόκειται να δώσει στο Art Gallery στο Σίδνεϊ στο πλαίσιο της παρουσίασης του νέου βιβλίου του. Ο κ. Μαγκρέγκορ αναφέρεται και στα Γλυπτά του Παρθενώνα, επισημαίνοντας ότι «τα συγκεκριμένα αντικείμενα έχουν νόημα μόνο όταν εκτίθενται στο σύνολό τους, ως αφηγητής όλης της ανθρώπινης ιστορίας», συνεπώς είναι «απαραίτητο να βρεθεί ο καλύτερος δυνατός τρόπος, ώστε όλος ο κόσμος να τα επισκεφθεί, εφόσον δεν μπορούν να ενσωματωθούν στον Παρθενώνα». Σημειώνει, επίσης, ότι, αν και το Βρετανικό Μουσείο έχει προτείνει το δανεισμό με σειρά προτεραιότητας στην Ελλάδα, εντούτοις η ελληνική κυβέρνηση «αρνείται να τα δανειστεί».

 

«Πήραν τα Γλυπτά παράνοµα»

• Ο Τζορτζ Μπίζος καταρρίπτει νοµικά τα επιχειρήµατα του Βρετανικού Μουσείου

• Του Δηµήτρη Ν. Μανιάτη, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 28 Σεπτεμβρίου 2010

Λόµπι αθηναϊκού ξενοδοχείου. Ανάµεσα σε βαλίτσες και νυσταγµένους τουρίστες η πρώτη εικόνα µπερδεύει. Θα µπορούσε να είναι ένας ηλικιωµένος που ανακεφαλαιώνει τη ζωή του κάνοντας τουρισµό σε µια αµήχανη Αθήνα. Κι όµως, ο 82χρονος κύριος Τζορτζ Μπίζος, µε την καλοκάγαθη όψη και το βαθύ βλέµµα, έχει κάποτε κατηγορηθεί από το ρατσιστικό καθεστώς του Απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική – σχεδόν –ως τροµοκράτης, συµµετείχε το 1964 ως δικηγόρος στη Δίκη του Αιώνα υπερασπίζοντας τον στενό του φίλο και συµµαθητή Νέλσον Μαντέλα και πήρε µέρος σε δεκάδες πολιτικές δίκες (ανάµεσά τους και σε εκείνη για τον δολοφονηµένο αγωνιστή Στιβ Μπίκο). Ιδρυτικό µέλος του Εθνικού Συµβουλίου Νοµικών για τα Ανθρώπινα Δικαιώµατα στη Νότια Αφρική, θρυλική φιγούρα που τιµήθηκε αυτές τις ηµέρες, βρέθηκε στην Αθήνα για την έκδοση του πρώτου τόµου της αυτοβιογραφίας του «Οδύσσεια προς την ελευθερία» (Εκδ. Καστανιώτη) και την απονοµή του Μεταλλίου Τιµής και Ευποιίας της Πόλεως των Αθηνών.

Υπάρχει όµως και κάτι ακόµη για το οποίο ήρθε: ο αγώνας του για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα.

«Με καίει η ιστορία των Μαρµάρων» λέει στα «ΝΕΑ». «Πιστεύω ότι έχει διαπραχθεί µια αδικία. Το 1816 όταν η βρετανική Βουλή πίεσε τον Λόρδο Ελγιν να τεκµηριώσει ποιος του έδωσε το δικαίωµα να κόψει τα Μάρµαρα, εκείνος παρουσίασε ένα κοµµάτι χαρτί στα ιταλικά, γραµµένο από έναν βεζίρη του Καΐρου, που έλεγε ότι του είχε δοθεί άδεια να πάρει µερικές πέτρες από την Ακρόπολη. Εχει κάνει µελέτη ο αρχαιολόγος Δηµήτρης Δηµητριάδης από το Πανεπιστήµιο Κρήτης ότι αυτό δεν είναι φιρµάνι – κάτι το οποίο µπορούσε να εκδώσει µόνο ο σουλτάνος και στη γλώσσα του. Το χαρτί του Ελγιν δεν ήταν νόµιµη πράξη. Με αυτά τα στοιχεία φτιάξαµε την έκθεση – εγώ και δύο συνάδελφοι –, τη δώσαµε στο προηγούµενο ελληνικό υπουργείο Πολιτισµού και στις Επιτροπές (για την επιστροφή των Μαρµάρων) Λονδίνου, Αυστραλίας και ΗΠΑ και την παρουσιάσαµε χθες στο Ιδρυµα Μελίνα Μερκούρη.

• Ποιο είναι το επιχείρηµα της Βρετανίας;

«Ισχυρίζονται πως τα έχουν αγοράσει νοµίµως. Καταρρίπτω αυτό το επιχείρηµα νοµικώς. Λένε πως τα πήρε ο Ελγιν για να τα σώσει από την τότε αναρχία της Ελλάδας. Το Βρετανικό Μουσείο µάλιστα περιγράφει τον Παρθενώνα – και τώρα ακόµη – ως ερείπιο! Είναι διατεθειµένοι να δανείσουν µέρος των Γλυπτών προσωρινώς στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης αλλά θα πρέπει η Ελλάδα να υπογράψει ότι ποτέ στο µέλλον δεν θα διεκδικήσει τα Μάρµαρα. Το θέµα είναι πως το Σύνταγµα της Ελλάδας λέει ότι τα αρχαία όπου και να βρίσκονται, αν προέρχονται από τη χώρα µας, ανήκουν – πάντα – στην Ελληνική Δηµοκρατία, αν και πιστεύω επίσης πως το ελληνικό κράτος δεν είναι διατεθειµένο να ανακατευθεί µε τα δικαστήρια εναντίον του Βρετανικού Μουσείου».

«Το Σύνταγµα της Ελλάδας λέει ότι τα αρχαία όπου και να βρίσκονται, αν προέρχονται από τη χώρα µας, ανήκουν _ πάντα _ στην Ελληνική Δηµοκρατία»

 

Την παραμονή των Γλυπτών του Παρθενώνα στο Λονδίνο προκρίνει άρθρο των New York Times

ΑΠΕ

Ένα τμήμα των Γλυπτών, όπως εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο

Υπέρ της παραμονής των Γλυπτών του Παρθενών στο Λονδίνο τάσσεται άρθρο των New York Times, όπου τονίζεται, μεταξύ άλλων, ότι πρόκειται για έργα τέχνης με διαχρονική αξία και κληρονομιά του παγκόσμιου πολιτισμού.

Το άρθρο, που υπογράφεται από τον συντάκτη της εφημερίδας Μάικλ Κίμελμαν, έχει σαν αφορμή το διατυπωμένο από χρόνια ελληνικό αίτημα για επιστροφή των Γλυπτών αλλά και παρόμοια αιτήματα από την Αίγυπτο, το Ιράκ και την Ιταλία για αρχαιότητες που εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο.

Ο συντάκτης αναφέρεται αρχικά στο Νέο Μουσείο της Ακροπόλεως (βρίσκει πάντως το κτίρίο «άσχημο εξωτερικά αλλά φωτεινό στο εσωτερικό») και φαίνεται να συμφωνεί με τη «πειστική», όπως λέει, ελληνική θέση ότι το νέο, σύγχρονο Μουσείο είναι ένα καταλυτικό επιχείρημα υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών.

Χαρακτηρίζει ωστόσο τα επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς «εθνικιστικά και συμβολικά», αν και λέει ότι είναι αρχαιολογικά και νομικά βάσιμα, και εντέλει όχι τόσο ισχυρά όσο τα βρετανικά. Όπως υποστηρίζει, τα Γλυπτά είναι έργα τέχνης που έχουν αποκτήσει ευρύτερη αξία και ότι «λειτουργούν» σαν έργα τέχνης ακόμα και μακριά από το χώρο όπου βρίσκονταν: η τέχνη δημιουργήθηκε σε συγκεκριμένο σημείο και χρόνο αλλά «τελικά ανήκει σε όλους και σε κανέναν».

«Όλοι είμαστε φύλακες του παγκόσμιου πολιτισμού», καταλήγει για να σημειώσει ότι τα Γλυπτά δεν ανήκουν ούτε στους Έλληνες ούτε στους Βρετανούς.

 

Άντζελα Γκερέκου: «Παγκόσμιο αίτημα η επιστροφή των Μαρμάρων»

• Δήλωση της υφυπουργού Τουρισμού και Πολιτισμού στη Διεθνή Τουριστική Έκθεση του Λονδίνου

Στο αίτημα της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα, που ενισχύεται με τη δημιουργία του νέου Μουσείου της Ακρόπολης αναφέρθηκε η υφυπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Άντζελα Γκερέκου σε χαιρετισμό της στο Λονδίνο.

“Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης έδωσε μία νέα προοπτική τόσο στην πόλη της Αθήνας όσο και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το όραμα της Μελίνας Μερκούρη αποκτά σιγά-σιγά υπόσταση”, τόνισε η Άντζελα Γκερέκου, ανοίγοντας την ομιλία της σε εκδήλωση της Διεθνούς Τουριστικής Έκθεσης World Travel Market με θέμα “Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης και η πόλη των Αθηνών”.

Η υφυπουργός Πολιτισμού υποστήριξε ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα βρήκαν πλέον “το σπίτι τους” και σημείωσε ότι η επιστροφή τους είναι περισσότερο επιτακτική από ποτέ καθώς αποτελεί παγκόσμιο αίτημα. “Η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα δεν είναι αίτημα μόνο των Ελλήνων αλλά και ολόκληρης της ανθρωπότητας. Γνωρίζουμε ότι το ίδιο νιώθει και η πλειοψηφία των Βρετανών. Με το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης η πόλη της Αθήνας απέκτησε έναν πραγματικά εμβληματικό χώρο για την ιστορία και ταυτότητα της”, επισήμανε.

Ως βασικό επιχείρημα του αιτήματος για επανένωση των γλυπτών του Παρθενών έθεσε τη μεγάλη επισκεψιμότητα του μουσείου, αναφέροντας ότι “οι ίδιοι οι επισκέπτες του Μουσείου προσθέτουν τις φωνές τους στη δική μας προσπάθεια”.

“Μένουμε πιστοί στο όραμα της Μελίνας Μερκούρη και θα συνεχίσουμε τον αγώνα, που ξεκίνησε με πάθος, ελπίζοντας ότι η μέρα που θα γίνει η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα δε θα αργήσει”, κατέληξε η υφυπουργός. [enet.gr, 18:51 Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2009]

 

Ψήφισμα υπέρ της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα

Με την προσυπογραφή δήλωσης υπέρ της επιστροφής στην Ελλάδα, όλων των αποκομμένων Μαρμάρων του Παρθενώνα, ολοκληρώθηκαν στο Μεσολόγγι οι εργασίες του 35ου Συνεδρίου της Διεθνούς Βυρωνικής Εταιρείας, που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την συμπλήρωση 200 ετών από την πρώτη επίσκεψη του Λόρδου Μπάυρον στην Ελλάδα.

«Εμείς τα μέλη της Διεθνούς Βυρωνικής Εταιρείας, που συναντηθήκαμε στην Ελλάδα, θυμόμαστε πως ο Λόρδος Μπάυρον, ήταν ανάμεσα στους πρώτους που καταδίκασαν την ζημιά που έγινε στα Μνημεία της Αθήνας από τους πράκτορες του Λόρδου Έλγκιν» αναφέρεται στην δήλωση, η οποία προσυπογράφεται από 60 πανεπιστημιακούς και μελετητές του έργου του ποιητή.

«Σήμερα, 200 χρόνια μετά το πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα, το άνοιγμα του νέου Μουσείου της Ακρόπολης δίνει την δυνατότητα σ’αυτό το επεισόδιο να λήξει.

Νιώθοντας θαυμασμό για τον τρόπο με τον οποίο το νέο Μουσείο δίνει προτεραιότητα στις ανάγκες των Μνημείων, των Παρατηρητών, και των Ακαδημαϊκών, απαιτούμε τα αποσπασμένα κομμάτια του Παρθενώνα που είναι αυτή την στιγμή διασκορπισμένα, να επανενωθούν. Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος όπου αυτά τα Μνημεία μπορούν να εκτιμηθούν και να μελετηθούν» καταλήγουν οι βυρωνιστές στην δήλωσή τους.

Το ψήφισμα απεστάλη από την διοργανώτρια του Συνεδρίου, Ρόζα Φλώρου, στον πρόεδρο του Μουσείου της Ακρόπολης, καθ. Δ. Παντερμαλή, προκειμένου να ενισχύσει την ελληνική προσπάθεια διεκδίκησης της επιστροφής των Μαρμάρων.

Σε ό,τι αφορά το 35ο Διεθνές Βυρωνικό Συνέδριο καθεαυτό, η Αθήνα και το Μεσολόγγι φιλοξένησαν μελετητές και εκπροσώπους 53 πανεπιστημιακών ιδρυμάτων από είκοσι χώρες, οι οποίοι φώτισαν με τις εργασίες τους, τη ζωή και το έργο του μεγάλου ρομαντικού και φιλέλληνα ποιητή, που ενέπνευσε διανοούμενους, εραστές και επαναστάτες στις τέσσερες άκρες του ορίζοντα. Ανάμεσα στις ευχάριστες εκπλήξεις του Συνεδρίου, υπήρξε η ακρόαση, πιθανότατα για πρώτη φορά, του επαναστατικού άσματος «Δεύτε Παίδες των Ελλήνων» (που παραδοσιακά αποδίδεται στον Ρήγα Φεραίο), μεταφρασμένο στα αγγλικά από τον Μπάυρον και μελοποιημένο από τον μαθητή του Μπετόβεν, Φέρντιναντ Ρις.

Παρόντες στις εργασίες του συνεδρίου, υπήρξαν βετεράνοι της βυρωνικής έρευνας, όπως ο Ουίλιαμ Σεν Κλερ, ο Τζερόμ Μακ Γκαν και ο Τίμοθι Γουέμπ, αλλά και νεώτεροι πανεπιστημιακοί, όπως ο Άαρον Ότινγκερ (Ουάσιγκτον), η Σε Ρου Κάο (Ταϊβάν), η Μίρκα Χόροβα (Πράγα), ή η Βιτάνα Κωνσταντίνοβα (Φιλιππούπολη), που είχαν ήδη λάβει μέρος κατά το παρελθόν, σε φοιτητικά συνέδρια της Βυρωνικής Εταιρείας Μεσολογγίου. Διακριτή υπήρξε και η ελληνική συμμετοχή, με την Μαρία Σχοινά και την Αικατερίνη Καμπίτογλου απ’ το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, τον Αργυρό Πρωτόπαπα και τον Νίκο Παναγόπουλο από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά και την Ουρανία Χάτσιου από το Πανεπιστήμιο Σουανσί της Ουαλίας. Σημειώνεται και η αποστολή ομιλίας εκ μέρους της παλαίμαχης 94χρονης Ρωσίδας βυρωνίστριας, καθ. Νίνας Ντιακόνοβα, ειδικά για το Συνέδριο.

Τέλος, αναφέρεται μεταξύ άλλων και η παρουσία του απογόνου του ποιητή, Κόμη Λύττον, ο οποίος κατέθεσε και στεφάνι στο μνημείο του Μπάυρον, στον Κήπο των Ηρώων του Μεσολογγίου.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ – ΜΠΕ

 

Φως στο ναυάγιο του Έλγιν. ΟΥΤΕ ΙΧΝΟΣ ΑΠΟ ΓΛΥΠΤΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

Μια επίκαιρη υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα στο πλοίο του Έλγιν, τον «Μέντορα», που βυθίστηκε πριν από 207 χρόνια στα Κύθηρα με 17 κιβώτια γεμάτα γλυπτά της Ακρόπολης, ανέσυρε από τον βυθό πιατικά, γυαλικά και βόλια
Μάρμαρα ή θραύσματα μαρμάρων του Παρθενώνα δεν βρέθηκαν στη μεγάλη επιχείρηση «κατόπτευσης» του ναυαγίου του «Μέντορος», του πλοίου που βυθίστηκε κοντά στον Αβλέμονα Κυθήρων με αρκετά από τα γλυπτά που είχε αφαιρέσει βίαια και παράνομα από την Ακρόπολη ο λόρδος Έλγιν το 1802.

Οι Καλύμνιοι σφουγγαράδες που προσέλαβε αμέσως μετά τη βύθιση του «Μέντορος», σε μια πρωτοφανή σωστική προσπάθεια που κράτησε δυόμισι χρόνια, ανέσυραν όλη την πολύτιμη λεία που κατέληξε σε μια υγρή και ακατάλληλη αποθήκη στην έπαυλή του και, τελικά, πουλήθηκε στο Βρετανικό Μουσείο.

Σήμερα, το βυθισμένο σκάφος- ένα μπρίκι δικάταρτο με μήκος 20 μ. που βρίσκεται σε βάθος 22-24 μέτρων σε μια κόγχη του Αβλέμονα Κυθήρων- είναι σχεδόν τελείως σκεπασμένο από την άμμο.

«Αν πήγαινα σήμερα για πρώτη φορά δύσκολα θα αναγνώριζα τον χώρο» λέει στα «ΝΕΑ» ο αρχαιολόγος-δύτης Δημήτρης Κουρκουμέλης, ο οποίος τέθηκε στα τέλη Μαΐου επικεφαλής της διερευνητικής έρευνας που οργάνωσε η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων στο ναυάγιο, με αφορμή και τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου Ακρόπολης. Για να διαπιστώσει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο χώρος- κηρυγμένος ως προστατευόμενος από το 2005-, να φωτογραφήσει, να βιντεοσκοπήσει το ναυάγιο και να περισυλλέξει τυχόν θραύσματα μαρμάρων που διέφυγαν την προσοχή των παλαιότερων ερευνητών.

Εκείνο που βρέθηκε, και ίσως σχετίζεται με τη συλλεκτική μανία του Έλγιν, είναι ένας σχιστόλιθος όπου είναι αποτυπωμένο το απολίθωμα ενός ψαριού. Εν τούτοις, η έρευνα στο ναυάγιο δεν περιορίζεται στον βυθό και στην πιθανότητα να κρύβονται κάποια μαρμάρινα θραύσματα της ζωφόρου του Παρθενώνα μέσα στην άμμο. Είναι ένα συναρπαστικό ανοιχτό κεφάλαιο, το οποίο μπορεί να συνδέεται με κάποιες αρχαιότητες με προέλευση από τα Κύθηρα που βρίσκονται τώρα στο Βρετανικό Μουσείο.

Επιπλέον, σώζονται τα ημερολόγια του πλοίου, οι φορτωτικές, λογαριασμοί και αποδείξεις για τα έξοδα και τον τρόπο της ανέλκυσης, που συνιστούν ένα συναρπαστικό χρονικό της υποβρύχιας περιπέτειας των Μαρμάρων του Παρθενώνα.

Οι Καλύμνιοι βουτηχτές κατέβαιναν γυμνοί, χωρίς κανέναν εξοπλισμό, σε βάθος 12-13 οργιές (22-24 μ.) κρατώντας την ανάσα τους. Για να φτάσουν στο αμπάρι και να δέσουν τις κάσες με σχοινιά χρειάστηκε να σπάσουν το κατάστρωμα του πλοίου. Μέχρι τώρα έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες από τον Ζαν Ζακ Κουστό, το Ινστιτούτο Εναλίων Αρχαιοτήτων και την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων στο ναυάγιο. Μάρμαρα δεν έχουν βρεθεί, παρ΄ ότι υπάρχει κάποιο μυστήριο σχετικά με το δέκατο έβδομο κιβώτιο.

Ο αρχαιολόγος Δημήτρης Κουρκουμέλης θεωρεί σημαντικό «να γίνει τελικώς μια συστηματική έρευνα, όχι τόσο πλέον με την ελπίδα να βρεθούν γλυπτά, αλλά επειδή αυτό το πλοίο έχει συνδεθεί έντονα με μια σημαντική και οδυνηρή στιγμή της πολιτιστικής ιστορίας μας».

Τι κι αν ναυάγησε ο «Μέντωρ».
Ο λόδος Έλγιν φόρτωσε άλλα, περισσότερα, γλυπτά από την Ακρόπολη τον Φεβρουάριο του 1803 και τα έστειλε με το πλοίο «Βraakel» στη Βρετανία

• Το σταματημένο ρολόι

Το 1980 οργανώθηκε η πρώτη υποβρύχια ανασκαφή στην περιοχή του ναυαγίου, που αποκάλυψε τμήματα από το σκαρί του «Μέντορος». Τότε εντοπίστηκαν και τα πρώτα υπολείμματα από σκεύη και αντικείμενα του πληρώματος. Ανάμεσά τους ήρθε στο φως και ένα ρολόι, σταματημένο στη 01.10 ή 02.05- πρέπει να είναι και η ώρα της βύθισης του πλοίου, αφού ο γραμματικός του λόρδου Έλγιν αναφέρει στο ημερολόγιό του ότι το πλοίο άρχισε να βυθίζεται τις πρώτες πρωινές ώρες.

• Το χρονικό

16 Σεπτεμβρίου 1802, πρωί. Ο «Μέντωρ» αποπλέει από τον Πειραιά με Μαλτέζο καπετάνιο και δωδεκαμελές πλήρωμα, με προορισμό τη Μάλτα.

16 Σεπτεμβρίου, στις 18.00, πνέει στο Ταίναρο δυνατός άνεμος που παρασύρει το μπρίκι 40 μίλια νοτιότερα.

17 Σεπτεμβρίου, στις 14.00, το πλοίο φθάνει στον Αβλέμονα Κυθήρων, ρίχνει δύο άγκυρες, που δεν κράτησαν, αλλά «ξέσουραν». Κόβει τα σχοινιά και προσπαθεί να σαλπάρει, αλλά χτυπά στα βράχια. Γέρνει και βυθίζεται σε λίγες ώρες, χωρίς θύματα. Το φορτίο ήταν γλυπτά από τη ζωφόρο του Παρθενώνα, τον Ναό της Απτέρου Νίκης, τμήματα αγαλμάτων- τρία μαρμάρινα μπούστα, ένας μαρμάρινος θρόνος, σφόνδυλοι κιόνων από τις «ανασκαφές» του συνεργάτη του Έλγιν Τζ. Μπατίστα Λουζιέρι στην Ακρόπολη.

1805. Οι Καλύμνιοι σφουγγαράδες που προσέλαβε ο Έλγιν κατάφεραν να ανελκύσουν όλα τα γλυπτά του Παρθενώνα.

• Της Παρασκευής Κατημερτζή, ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 9 Ιουλίου 2009

 

Πώς θα πάρουμε τα Γλυπτά του Παρθενώνα

• Γιατί οι Βρετανοί αντιστέκονται στις διεθνείς πιέσεις και πώς μπορεί να αντιδράσει η Ελλάδα

• Του Α. ΧΑΝΙΩΤΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 5 Ιουλίου 2009

Οι μετόπες του Παρθενώνα (οι πρωτότυπες και τα εκμαγεία όσων βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο) όπως εκτίθενται στο Μουσείο της Ακρόπολης

Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης άνοιξε και μάγεψε. Δεν πέτυχε μόνο τους δύο κύριους στόχους του, να στεγάσει τα ευρήματα της Ακρόπολης με τον καλύτερο τρόπο και να ενισχύσει την εκστρατεία για την ενοποίηση των γλυπτών του Παρθενώνα, πέτυχε και κάτι ακόμα: να είναι βάλσαμο στα χρόνια της μιζέριας. Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης δεν είναι μόνο ένα πολύ καλό και σύγχρονο μουσείο, είναι πολύ καλύτερο από το Βρετανικό Μουσείο. Ο γλυπτός διάκοσμος του Ναού της Αθηνάς εκτεθειμένος με έναν αισθητικά δόκιμο τρόπο και με ορατό το κτίριο του Παρθενώνα αναδεικνύεται· γίνεται εμφανέστερη η σημασία του για την ιστορία της τέχνης και του πολιτισμού και φαίνεται η σχέση του με την τέχνη που προηγήθηκε και την τέχνη που ενέπνευσε. Γιατί λοιπόν το Βρετανικό Μουσείο εμμένει στην άρνησή του να συμβάλει στην αποκατάσταση της ενότητας ενός έργου τέχνης μοναδικής αξίας; Για να χρησιμοποιήσω τον τίτλο της εκστρατείας για την επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα «why not?». Γιατί όχι;

▅ Το Βρετανικό Μουσείο

Η θεά Αθηνά τη στιγμή που καταβάλλει τον Γίγαντα Εγκέλαδο (από τη σύνθεση με θέμα τη Γιγαντομαχία που κοσμούσε το ανατολικό αέτωμα του αρχαίου ναού της Αθηνάς Πολιάδος)

Τώρα που το Βρετανικό Μουσείο έχει μείνει χωρίς επιχειρήματα για την έκθεσή τους στον χώρο του, τώρα που για πρώτη φορά υπάρχουν ρεαλιστικές προοπτικές για την ενιαία παρουσίασή τους στην Αθήνα, τώρα που διαφαίνεται η προοπτική διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα της Unesco χρειάζεται να επανεξετάσουμε το θέμα με νηφαλιότητα, χωρίς να δημιουργούμε οι ίδιοι αδιέξοδα. Πρόσφατα ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠαΣοΚ και πρώην υπουργός Πολιτισμού κ. Ευάγγελος Βενιζέλος πρότεινε την έκθεση των Γλυπτών που βρίσκονται στο Λονδίνο ως «ένα ιδεατό παράρτημα του Βρετανικού Μουσείου». Η πρόταση αυτή, που έμμεσα προϋποθέτει ότι η Ελλάδα θα αναγνωρίσει στο Βρετανικό Μουσείο την κυριότητα επί των Γλυπτών, ίσως σε πρώτη ματιά να σοκάρει, αλλά είναι η μόνη πρόταση που αντιμετωπίζει το ουσιαστικότερο εμπόδιο για την επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα.

Ο βασικός λόγος που η βρετανική πλευρά αντιστέκεται πεισματικά στις διεθνείς πιέσεις δεν είναι κάποια μη ορθολογική προσήλωση στις ιδεολογικές παραδόσεις της πάλαι ποτέ αυτοκρατορίας της. Ο λόγος, ομολογούμενος ή μη, είναι άλλος. Αν το Βρετανικό Μουσείο παραχωρήσει τα γλυπτά του Παρθενώνα με τρόπο που έστω και έμμεσα θα δημιουργήσει την υπόνοια ότι μέχρι σήμερα τα κατέχει παράνομα, θα θέσει το ίδιο σε αμφισβήτηση τη νομιμότητα όσων συλλογών απέκτησε πριν από τη διαμόρφωση διεθνών κανόνων για το Δίκαιο των αρχαιοτήτων. Το να θέσει σε αμφισβήτηση την κυριότητα του μεγαλύτερου μέρους των συλλογών του θα ήταν πράξη αυτοκτονίας. Οσοι λοιπόν φωνάζουν σήμερα «κλέφτες, δώστε μας όσα μας κλέψατε», ουσιαστικά ζητούν από το Βρετανικό Μουσείο να συναινέσει στη διάλυσή του. Για αυτό τον λόγο το Βρετανικό Μουσείο επιμένει στην κυριότητα των Ελγινείων, για αυτό τον λόγο μιλά για δανεισμό (γνωρίζοντας πολύ καλά ότι αν τα γλυπτά του Παρθενώνα έρχονταν στην Ελλάδα έστω, θεωρητικά, για προσωρινή έκθεση, δεν υπάρχει η παραμικρή περίπτωση να ξαναφύγουν). Για το Βρετανικό Μουσείο (αλλά και για όλα τα αντίστοιχα μουσεία παγκόσμιου πολιτισμού) το θέμα της κυριότητας δεν είναι κάποια ιδιοτροπία, αλλά θέμα επιβίωσης.

▅ Νομικό προηγούμενο

Οι μετόπες του Παρθενώνα όπως εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο

Ενα δεύτεροεμπόδιο έχουν δημιουργήσει κάποιοι υποστηρικτές της επιστροφής των Γλυπτών με την άποψη ότι η παραχώρηση των γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης καθιστά νομικό προηγούμενο γενικά για τη διεκδίκηση μνημείων και έργων τέχνης. Είναι ασύγκριτα δυσκολότερο να ευοδωθούν διαπραγματεύσεις με το Βρετανικό Μουσείο, όταν το αποτέλεσμά τους θα ερμηνευθεί ως προηγούμενο για το Δίκαιο των αρχαιοτήτων. Η υποστήριξη προς το Βρετανικό Μουσείο όσων φοβούνται ένα προηγούμενο θα είναι πολύ ισχυρότερη. Για αυτό η ελληνική πλευρά θα πρέπει να προβάλει τη μοναδικότητα της περίπτωσης των γλυπτών του Παρθενώνα. Και μπορεί να το κάνει δικαιολογημένα. Αντίθετα από την κεφαλή της Νεφερτίτης, τον βωμό του Περγάμου, τον θησαυρό της Τροίας κι άλλα έργα τέχνης που έγιναν για πρώτη φορά γνωστά μετά την ανακάλυψή τους σε ανασκαφές και αφού αποκτήθηκαν από ιδιώτες ή μουσεία, χωρίς να έχουν προηγουμένως κάποια συμβολική σημασία για τη χώρα προέλευσής τους, ο Παρθενώνας και ο γλυπτός διάκοσμός του ήταν ανέκαθεν τα ορατά και γνωστά σύμβολα ενός ολόκληρου πολιτισμού. Είναι ευκολότερο για τους Βρετανούς να επανεξετάσουν τη στάση τους αν γνωρίζουν ότι πρόκειται για μοναδική περίπτωση που δεν θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για όλα τα μεγάλα μουσεία.

Ολα τα ΜΜΕ εξαίρουν τον διεθνή θαυμασμό για το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης και την υποστήριξη από μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινής γνώμης. Αναρωτιέμαι όμως πότε κάποιος παραιτήθηκε από κάτι που θεωρεί κεκτημένο μόνο κάτω από την πίεση της κοινής γνώμης. Χωρίς να υποτιμώ στο ελάχιστο τη σημασία της ενημέρωσης της κοινής γνώμης και της εκστρατείας που με σημαντική επιτυχία πραγματοποιούν επί δεκαετίες και το ελληνικό ΥΠΠΟ και διεθνείς επιτροπές, θεωρώ λανθασμένη την εκτίμηση ότι το Βρετανικό Μουσείο θα ενδώσει χωρίς να λάβει εγγυήσεις ότι η παραχώρηση των γλυπτών του Παρθενώνα στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης δεν θα απειλήσει την ίδια του την ύπαρξη.

▅ Νηφάλιες διαπραγματεύσεις

Το αυθεντικό κεφάλι που τοποθετήθηκε συμβολικά στο εκμαγείο της μετόπης του Παρθενώνα από τον υπουργό Πολιτισμού κ. Α. Σαμαρά κατά την τελετή των εγκαινίων του Μουσείου της Ακρόπολης

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι χρειάζονται σοβαρές και νηφάλιες διαπραγματεύσεις, χωρίς συναισθηματικές κορόνες. Ενα πάγιο λάθος της ελληνικής πολιτικής διεκδικήσεων, από το Κυπριακό ως το Μακεδονικό, είναι να ανάγει ανέφικτους στόχους σε αδιαπραγμάτευτους στόχους, να φανατίζει την κοινή γνώμη και ύστερα να απορεί που απέτυχε. Ως προς αυτό, δυστυχώς, ο νυν υπουργός Πολιτισμού έχει βεβαρημένο παρελθόν και με την ομιλία του στα εγκαίνια του Νέου Μουσείου έθεσε τις βάσεις όχι για λύσεις, αλλά για αδιέξοδα. Θα ήταν λάθος η Ελλάδα να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις χωρίς να έχει σαφή ιεράρχηση στόχων και ομοφωνία. Ο προσδιορισμός προτεραιοτήτων είναι στοιχειώδες θεμέλιο κάθε πολιτικής· η ενιαία στάση απαραίτητη για ένα τέτοιο εθνικό θέμα. Η επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα πρέπει να κρατηθεί έξω από τον στίβο των κομματικών αντιπαλοτήτων και των μικροπολιτικών φιλοδοξιών. Σε ένα τέτοιο ζήτημα θα πρέπει να διαμορφωθεί με συναίνεση (και όχι μονόπλευρα από τη νυν πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ) εθνική πολιτική με σαφή στόχο. Τι επιδιώκουμε; Την ενοποίηση όλων των γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα; Την εκ των υστέρων καταδίκη του λόρδου Ελγιν; Την ταπείνωση του Βρετανικού Μουσείου με ομολογία του ότι παρανομεί επί δύο αιώνες; Σε ποιον στόχο δίνουμε προτεραιότητα; Για ποιον στόχο θα βρούμε αποτελεσματικούς συμμάχους;

Η διαπραγμάτευση είναι η τέχνη του πραγματισμού και των λεπτών διακρίσεων. Δυστυχώς, μερικές φορές και τα ΜΜΕ και οι πολιτικές ηγεσίες του ΥΠΠΟ δεν κάνουν τις απαραίτητες διακρίσεις, δημιουργώντας έτσι αδιέξοδα και καταστρέφοντας τις κατάλληλες βάσεις για συνομιλίες με τους Βρετανούς. Μια πρώτη σύγχυση αφορά τον ρόλο του Ελγιν και του Βρετανικού Μουσείου. Θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι ο λόρδος Ελγιν δεν ήταν εντολοδόχος του Βρετανικού Μουσείου, δεν αφαίρεσε τα γλυπτά του Παρθενώνα για λογαριασμό του Βρετανικού Μουσείου, αλλά ενεργώντας αυτοβούλως. Ναι, ο Ελγιν ερμήνευσε κατά το δοκούν το σουλτανικό φιρμάνι (αν όντως υπήρξε ποτέ τέτοιο φιρμάνι) για να προχωρήσει, αδηφάγος και αδίστακτος, σε πραγματική λεηλασία. Οποιος διαβάζει τις αναφορές των πρακτόρων του για τον βάναυσο τρόπο με τον οποίο αφαιρέθηκαν τα Γλυπτά, αισθάνεται και σήμερα τον ίδιο αποτροπιασμό και την οργή που εξέφρασε και τότε ο λόρδος Βύρων στο ποίημά του Η κατάρα της Αθηνάς. Ωστόσο, άλλο ζήτημα είναι οι ενέργειες του Ελγιν τα έτη 1802- 1804 και άλλο ζήτημα είναι η εκ των υστέρων (το 1816) απόκτηση των Γλυπτών από το Βρετανικό Μουσείο με έγκριση του βρετανικού Κοινοβουλίου.

Είναι λάθος να συγχέουμε τις δύο ενέργειες και η διάκρισή τους μπορεί να μας επιτρέψει να καταδικάσουμε τις πράξεις του Ελγιν χωρίς να καταδικάζουμε και το Βρετανικό Μουσείο, που όταν απέκτησε τα γλυπτά του Παρθενώνα, εκτελώντας απόφαση του βρετανικού Κοινοβουλίου, δεν παραβίασε κανέναν νόμο, είτε βρετανικό είτε διεθνή. Μπορεί η απόφαση του βρετανικού Κοινοβουλίου να μην ήταν δίκαιη ή ηθική (και υπήρχαν μέλη του που εξέφρασαν διαφορετική άποψη), αλλά όταν έγινε η αγορά των Ελγινείων Μαρμάρων (πριν από την ίδρυση συντεταγμένης ελληνικής πολιτείας, πριν από τη θέσπιση Διεθνούς Δικαίου για την προστασία πολιτιστικών αγαθών και πριν από τη θέσπιση ελληνικών νόμων για την προστασία των αρχαιοτήτων) έγινε νόμιμα. Η Ελλάδα δεν μπορεί να προσφύγει σε διεθνή δικαστήρια για τη διεκδίκησή τους. Η εκτίμηση ότι ενδεχόμενη αναγνώριση της κυριότητας του Βρετανικού Μουσείου επί των Ελγινείων Μαρμάρων αποτελεί εκ των υστέρων νομιμοποίηση των πράξεων του Ελγιν είναι κατά τη γνώμη μου εσφαλμένη και δεν μας φέρνει πιο κοντά στον στόχο μας να δούμε τα Γλυπτά εκτεθειμένα στην Αθήνα.

Το πρόβλημα της ιδιοκτησίας
Η διάκριση ανάμεσα στο φυσικό αντικείμενο και στο έργο τέχνης
Για έναν Ελληνα είναι αδιανόητο να θεωρούνται τα γλυπτά του Παρθενώνα, η κατ΄ εξοχήν έκφραση του ελληνικού πνεύματος και πολιτισμού, ιδιοκτησία του Βρετανικού Μουσείου. Αλλά και στο σημείο αυτό είναι επιβεβλημένη μια λεπτή, αλλά ουσιώδης διάκριση: η διάκριση ανάμεσα στο φυσικό αντικείμενο και στο έργο τέχνης. Το Βρετανικό Μουσείο έχει την κυριότητα επί φυσικών αντικειμένων, των Ελγινείων Μαρμάρων. Δεν είχε, ούτε έχει, ούτε και θα έχει ποτέ την κυριότητα ενός συνολικού έργου τέχνης, των αρχιτεκτονικών γλυπτών του Ναού της Αθηνάς Παρθένου. Ως διαπραγματευτική βάση η ελληνική πλευρά θα μπορούσε να αναγνωρίσει στο Βρετανικό Μουσείο την κυριότητα των συγκεκριμένων φυσικών αντικειμένων, που αγόρασε το 1816, διατηρώντας παράλληλα την αδιαμφισβήτητη κυριότητα του έργου τέχνης: του Παρθενώνα και των γλυπτών του ως συνολικής δημιουργίας. Ισως μια τέτοια διάκριση να εξασφάλιζε την επιστροφή των Ελγινείων στην Ελλάδα, τη μόνιμη έκθεσή τους στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης και την αποκατάσταση ενός αριστουργήματος του ελληνικού πολιτισμού, προστατεύοντας ταυτόχρονα το Βρετανικό Μουσείο από διασυρμό και από τη δαμόκλειο σπάθη του νομικού προηγούμενου.

Δεν είμαστε οι μόνοι και οι πρώτοι που έχουμε βρεθεί μπροστά σε ένα τέτοιο δίλημμα. Τον Μάρτιο του 2008 σε ένα συνέδριο για τον επαναπατρισμό πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους, η εκπρόσωπος μιας φυλής του Καναδά εξήγησε με πραγματισμό ότι όταν έγινε σαφές ότι η επιστροφή μιας τελετουργικής μάσκας με τεράστια συμβολική σημασία ήταν δυνατή μόνο ως δάνειο του Βρετανικού Μουσείου, που την είχε αποκτήσει το 1937 και διατηρεί την κυριότητα, η φυλή της δέχτηκε τον όρο αυτό, προτάσσοντας τον στόχο της επιστροφής. Και ως Ελληνας και μελετητής της Κλασικής Αρχαιότητας χωρίς τον παραμικρό δισταγμό δίνω προτεραιότητα στην εσαεί ακεραιότητα ενός υπέροχου δημιουργήματος του ελληνικού πολιτισμού, πάνω από οποιαδήποτε άλλο κίνητρο ή συναισθηματισμό. Δεν αισθάνομαι να θίγεται η αξιοπρέπειά μου ή να μειώνεται η αξία των επιτευγμάτων του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού αν ένα μέρος των εκθεμάτων του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης είναι «ιδεατό παράρτημα του Βρετανικού Μουσείου». Η καλύτερη αποκατάσταση της αδικίας του Ελγιν είναι να επανέλθουν τα Γλυπτά που αφαίρεσε στην Αθήνα, έστω κι αν για να γίνει αυτό η Ελλάδα αποδεχτεί ότι η κυριότητα επί των συγκεκριμένων αντικειμένων παραμένει στο Βρετανικό Μουσείο. Στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης η έκφραση «Ελγίνεια Μάρμαρα» θα ξεχαστεί για πάντα και τα γλυπτά θα γίνουν πάλι γνωστά μόνο με το όνομα του εμπνευστή τους: τα παρθενώνια γλυπτά του Φειδία. Ο λόρδος Ελγιν ας βρει τότε τη θέση που του αξίζει, σε κάποια υποσημείωση της Ιστορίας.

• Ο κ. Αγγελος Χανιώτης είναι καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

 

«Αναπόφευκτη» η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα σύμφωνα με τους Αυστραλούς

Τη βεβαιότητα ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα αργά ή γρήγορα θα επιστρέψουν στην Ελλάδα, διατύπωσαν οι ομιλητές που έλαβαν μέρος σε δημόσια συζήτηση, η οποία έγινε στην κεντρική πλατεία της Μελβούρνης. Η εκδήλωση έγινε στο πλαίσιο μιας πρωτότυπης εικαστικής παρέμβασης στο «Federation Square», με αίτημα την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα, με την ευκαιρία των εγκαινίων του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης. Εμπνευστής της ήταν ο ομογενής γλύπτης Κωνσταντίν Δημόπουλος, ο οποίος στην εισαγωγική του ομιλία υπογράμμισε:

• «Ο Παρθενώνας συμβολίζει τον πολιτισμό της Δύσης. Όπως καταργήθηκε η σκλαβιά, έτσι θα πρέπει να μην είναι αποδεκτή και η λεηλασία πολιτιστικών θησαυρών. Το επιχείρημά τους ότι προστατεύουν τα μάρμαρα είναι σαθρό και θυμίζει αποικιοκρατία. Η παρέμβασή μου αποσκοπεί ακριβώς στο να στηρίξει το αίτημα για την επιστροφή των ανεκτίμητων θησαυρών στην Ελλάδα. Εγώ δεν βλέπω την επιστροφή των Γλυπτών απλώς σαν μια επιστροφή μαρμάρων, αλλά σαν μια επανένωση μελών σωμάτων».

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φωτός του Χειμώνα, όπου διοργανώθηκε και η συζήτηση της Πέμπτης, ο Κωνσταντίν Δημόπουλος έκανε και την παρέμβαση του «Μαύρος Παρθενώνας». Κατά τη διάρκεια της ημέρας υπήρχαν στην πλατεία διάφορες σκαλωσιές ντυμένες με μαύρο ύφασμα στο σχήμα του Παρθενώνα. Τη νύχτα με ειδικό φωτισμό «στηνόταν» ένας «Παρθενώνας» με λευκό και γαλάζιο, σε μαύρο φόντο.

Ένας από τους βασικούς ομιλητές στη δημόσια συζήτηση της Πέμπτης ήταν ο πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής για την Επιστροφή των Γλυπτών στην Ελλάδα, Ντέϊβιντ Χιλ, ο οποίος με μια εμπεριστατωμένη ομιλία αναφέρθηκε στο ιστορικό της λεηλασίας τους από το Λόρδο Έλγιν και στους λόγους που επιβάλλεται να επιστρέψουν στην Ελλάδα αλλά και στις εντυπώσεις του από το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης (παρευρέθηκε στα εγκαίνια του), το οποίο χαρακτήρισε «αριστούργημα».

«Όταν μιλάμε για την επιστροφή των καλύτερων έργων τέχνης της αρχαιότητας, δεν μιλάμε για τη δικαίωση ενός ελληνικού σωβινισμού. Λέμε ότι επιβάλλεται να διορθωθεί μια τεράστια αδικία. Το αίτημα της επιστροφής υποστηρίζεται από την πλειοψηφία του πληθυσμού του πλανήτη και από τη συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων της Βρετανίας. Απορώ γιατί δεν το κατανοούν οι υπεύθυνοι του Βρετανικού Μουσείου. Αργά ή γρήγορα όμως, θα υποχρεωθούν να τα επιστρέψουν. Δεν έχουν πλέον κανένα επιχείρημα για να τα κρατούν», είπε ο κ. Χιλ.

Στην εκδήλωση μίλησε ακόμα ο κ. Μάικ Γκριν, υπεύθυνος των Τεχνών των Ιθαγενών, ο οποίος αναφέρθηκε διεξοδικά στις πολύχρονες προσπάθειες, για να πειστούν οι Βρετανοί να επιστρέψουν οστά Αβοριγίνων που είχαν πάρει από την Αυστραλία.

«Στην αρχή δεν ήθελαν να ακούσουν κουβέντα. Διεξάγαμε μια πολύχρονη εκστρατεία με την υποστήριξη και των μέσων ενημέρωσης. Υποχρεώθηκαν οι κυβερνήσεις των δυο χωρών (με πρωθυπουργούς τους Μπλερ και Χάουαρντ) να υπογράψουν σχετική συμφωνία, και στο τέλος τους απειλήσαμε και με μηνύσεις για να υποχρεωθούν να επιστρέψουν τα κρανία και τα οστά Αβοριγίνων», είπε ο κ. Γκριν. Ο ίδιος, όπως και άλλοι ομιλητές, εκτίμησε πως «η επιστροφή των Γλυπτών είναι μονόδρομος», αρκεί να συνεχιστεί η διεθνής πίεση προς τους Βρετανούς. Τη συζήτηση, που συντόνιζε η Ρόμπιν Άρτσερ, καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Φωτός του Χειμώνα, παρακολούθησαν πολυάριθμοι Αυστραλοί, κυρίως ακαδημαϊκοί, καλλιτέχνες και φοιτητές.

• www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, Παρασκευή, 3 Iουλίου 2009