RSS

Ενα πολύχρωμο κτίριο για τον Κακογιάννη

07 Dec
  • Το Ιδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη, αφιερωμένο κατ΄ αρχήν στον κινηματογράφο, άνοιξε τις πόρτες του στην οδό Πειραιώς. Ο εμπνευστής του, ο διάσημος έλληνας σκηνοθέτης, μίλησε για αυτό αλλά και για το νέο βιβλίο-βιογραφία του που κυκλοφόρησε πρόσφατα

  • του ΓΙΑΝΝΗ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 6 Δεκεμβρίου 2009

Λίγα βήματα μετά τη μινιμαλιστική κεντρική είσοδο του Ιδρύματος Μιχάλη Κακογιάννη, ο τεράστιος λευκός τοίχος που αντικρίζεις εκ πρώτης ξαφνιάζει. Δεν το αντιλαμβάνεσαι αμέσως, ο τοίχος όμως ανάμεσα στις δύο κινηματογραφικές αίθουσες του ισογείου στο τριώροφο κτίριο επί της ουσίας είναι μία ακόμη μεγάλη οθόνη όπου μπορούν να προβάλλονται εικόνες βίντεο ή άλλου τύπου οπτικό υλικό. Σαν να λέμε προβολές στο φουαγέ.

Η χρήση του κεντρικού τοίχου στο ισόγειο ως οθόνης είναι ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το πνεύμα του Ιδρύματος: «Στο κτίριο της Πειραιώς 206 στόχος μας είναι να μη μείνει αναξιοποίητος κανένας χώρος» σύμφωνα με την Κατερίνα Αγγελιδάκη, η οποία έχει τη γενική ευθύνη. Και πραγματικά δεν έχει μείνει. Ως και το ένα από τα δύο πάρκινγκ του κτιρίου χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος και αυτή την εποχή φιλοξενεί την έκθεση «Ο ορίζοντας των γεγονότων/ 2007-2009» του Γιώργου Χαρβαλιά.

Η μεγάλη αίθουσα κινηματογραφικής προβολής του ισογείου, χωρητικότητας 120 θέσεων, ενδείκνυται αποκλειστικώς για προβολές ταινιών. Με τον χαμηλό φωτισμό και τα άνετα καθίσματα, μπορεί κάλλιστα να κερδίσει τον τίτλο μιας από τις πιο ατμοσφαιρικές και πιο μοντέρνες μεμονωμένες αίθουσες της Αθήνας. Η μικρότερη αίθουσα, χωρητικότητας 68 θέσεων, έχει βαπτιστεί «black box» και έχει μεγαλύτερη «ελαστικότητα» καθ΄ ότι πολλαπλών χρήσεων (εκεί τα καθίσματα δεν είναι σταθερά γιατί μετακινούνται ανάλογα με το είδος του έργου, όπως π.χ. οι χορογραφίες).

Στον πρώτο όροφο του κτιρίου ο χώρος είναι σχεδιασμένος κυρίως για εκθέσεις. Οταν επισκεφθήκαμε το ίδρυμα, οι φωτογραφίες και οι αφίσες που παρουσίασε πριν από λίγο καιρό το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου σε αφιέρωμα με οπτικό υλικό κυπριακών ταινιών που σχετίζονταν με την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 βρίσκονταν ακόμη εκεί. Μαζί τους, εικόνες από το έργο ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού κινηματογράφου στο εξωτερικό, τουΜιχάλη Κακογιάννη, ο οποίος μετέτρεψε σε κόσμημα ένα εγκαταλελειμμένο παλιό εργοστάσιο. Η αίσθηση ενός σύνθετου, πολυδιάστατου χώρου, λιτού και χωρίς εφέ βρισκόταν εξαρχής στη φιλοσοφία των αρχιτεκτόνων Βασίλη και Δημήτρη Σγούτα που ανέλαβαν το έργο.

Το highlight του κτιρίου βέβαια βρίσκεται στον δεύτερο όροφο και είναι το θέατρο, ένας ηχομονωτικός αμφιθεατρικός χώρος επενδεδυμένος με ξύλο, που θυμίζει μικρογραφία της Επιδαύρου. Εχουν ακολουθηθεί οι προδιαγραφές των αρχαίων θεάτρων και, σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, αυτή είναι η πρώτη φορά που κάτι τέτοιο δοκιμάζεται σε κλειστό χώρο. Εκεί πριν από λίγο καιρό ο Φράνσις Φορντ Κόπολα έδωσε το masterclass του ως φιλοξενούμενος του Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου.

Το συνολικού εμβαδού 6.810 τ.μ. κτίριο, στο οποίο θα λειτουργήσει και εστιατόριο (κλειστό και υπαίθριο) χρηματοδοτήθηκε από την προσωπική περιουσία του Μ. Κακογιάννη και στη συνέχεια εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Πολιτισμός» που συγχρηματοδοτείται από το υπουργείο Πολιτισμού και την Ευρωπαϊκή Ενωση (συνολικώς το έργο κόστισε 9,67 εκατ. ευρώ). Πέραν των μελών της οικογενείας του Κακογιάννη που συντάχθηκαν με θέρμη με την επιθυμία του για έναν φορέα πολιτισμού, ο δημιουργός βρήκε «απροσδόκητους συμμάχους», όπως η πιστή συνεργάτις του Ξένια Καλδάρα (μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος), η οποία δούλεψε αφιλοκερδώς για την υλοποίηση του φιλόδοξου αυτού έργου.

Δραστηριότητες

Ο πλήρης προγραμματισμός των εκδηλώσεων του Ιδρύματος Κακογιάννη θα γίνει το 2010, ενώ στις αρχές του νέου έτους προβλέπεται να γίνουν και τα επίσημα εγκαίνιά του. Οι δραστηριότητες ξεκίνησαν τον περασμένο Οκτώβριο με το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου και ήδη πραγματοποιούνται παραστάσεις χορού. Από τις 11 ως 15 Δεκεμβρίου η ομάδα «Κι όμως κινείται» παρουσιάζει το «Ρurgatorio» και στο μέλλον η ομάδα x-it θα παρουσιάσει το «Waltz». Τον προσεχή Φεβρουάριο (ή Μάρτιο) θα ανεβεί θεατρική παράσταση, ο «Ατιτλος» του Σάμιουελ Μπέκετ (Αρης Σερβετάλης και Ευσταθία Μπίρμπα), για τον Μάρτιο και τον Απρίλιο προγραμματίζεται μια μεγάλη έκθεση για την Κύπρο και για τον Ιούνιο μια έκθεση για το περιβάλλον. Πολύ σημαντική για το Ιδρυμα είναι η συνεργασία με σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς όπως το Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού του ΥΠΠΟ (βρίσκεται σε εξέλιξη η συνεργασία, η οποία ξεκίνησε με τη φιλοξενία παραστάσεων επιχορηγούμενων χορευτικών ομάδων από τη Γνωμοδοτική Επιτροπή Χορού του ΕΚΕΘΕΧ). Το Γαλλικό Ινστιτούτο και το Ινστιτούτο Θερβάντες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον, όπως και το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο (για ένα αφιέρωμα εφέτος στον Πιερ Πάολο Παζολίνι), το Μορφωτικό Τμήμα της Αμερικανικής Πρεσβείας στην Αθήνα, το Ινστιτούτο Γκαίτε (που ήδη φιλοξένησε το αφιέρωμα στον Βέρνερ Χέρτσογκ), το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το Βρετανικό Συμβούλιο και η Στέγη του Ωνασείου. Στις ημέρες των Χριστουγέννων θα γίνει η Οpen Day, μια εκδήλωση με τον Δήμο Αθηναίων και το Κέντρο Υποδοχής Αστέγων (λεπτομέρειες για τις δραστηριότητες μπορούν να βρεθούν και στην επίσημη ιστοσελίδα του www. mcf.gr).

«Η δική μου παρακαταθήκη»

– Πότε και γιατί γεννήθηκε η ιδέα της ίδρυσης ενός χώρου προς τιμήν του Μιχάλη Κακογιάννη και του έργου του; Και ποιος είχε πρώτος την ιδέα;

«Εψαχνα χρόνια να βρω έναν χώρο να αφήσω αυτό που θεωρούσα δική μου πολιτιστική παρακαταθήκη στην Ελλάδα. Από το ΄93 έβλεπα κτίρια. Ηθελα να συνδέσω το όνομά μου με ένα κέντρο που από τη μια θα διαιώνιζε τη δουλειά μου και από την άλλη θα άνοιγε τον δρόμο στους νέους για να δημιουργήσουν και να εκφραστούν. Το Ιδρυμα δεν είναι μαυσωλείο. Είναι ένα φυτώριο, ένας χώρος τέχνης, ένας ζωντανός οργανισμός που θα προβάλλει το έργο μου και θα αποτελεί βήμα για τους ταλαντούχους νέους».

– Ποια ήταν τα δυσκολότερα εμπόδια στην υλοποίηση ενός τόσο φιλόδοξου οράματος;

«Η γραφειοκρατία. Για να υλοποιήσει κανείς ένα τέτοιο εγχείρημα ξεκινάει με πόρους. Διέθετα τα μέσα. Ο,τι κέρδισα από τις ταινίες στη ζωή μου ήθελα να τα διαθέσω γι΄ αυτόν τον σκοπό, γι΄ αυτόν τον χώρο, με την ελπίδα ότι θα μπορέσω να τον εγκαινιάσω προσωπικά».

– Υποθετική ερώτηση: Μπροστά στο δίλημμα της διάθεσης των χρημάτων σας για το Ιδρυμα Κακογιάννη ή της δημιουργίας μιας ακόμη ταινίας του Μιχάλη Κακογιάννη, τι πιστεύετε ότι θα είχατε επιλέξει;

«Με τη δική μου υπογραφή, ταινία όχι πλέον. Μένει το Ιδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη και το προσωπικό μου πάθος για την Ελλάδα, εδώ όπου έριξα αμέσως ρίζα».

– Το βιβλίο του Χρήστου Σιάφκου «Μιχάλης Κακογιάννης. Σε πρώτο πλάνο» είναι ένα ταξίδι σε σταθμούς της ζωής σας αφηγούμενο από εσάς. Υπάρχει κάποιος σταθμός όμως που αποφασίσατε να μη συμπεριληφθεί στο βιβλίο;

«Υπάρχουν πολλοί μικροί σταθμοί στην προσωπική μου ζωή τους οποίους δεν ήθελα να διαθέσω δημόσια. Ετσι δεν τους συμπεριέλαβα στο ταξίδι αυτό».

Ενα βιβλίο, μια ζωή

Συναντήσεις με τους Κένεντι, με τον Αριστοτέλη Ωνάση, με τη Μαρία Κάλλας, με σταρ του διεθνούς κινηματογράφου. Εμπειρίες από τη σκληρή δουλειά στο θέατρο και στον κινηματογράφο εντός αλλά κυρίως εκτός ελληνικών συνόρων. Λεπτομέρειες για μυθικές ταινίες όπως η «Στέλλα» και ο «Αλέξης Ζορμπάς», μνήμες από τα εφηβικά χρόνια στην Κύπρο, αργότερα τα χρόνια της αυτοεξορίας. Και όλα αυτά σε πρώτο πρόσωπο, σε μια αφήγηση-ποταμό που συγκινεί και ενθουσιάζει και φτιάχνει εικόνες. Εικόνες ζωής και έργου, ενός σπουδαίου έργου από έναν σπουδαίο κινηματογραφιστή, ο οποίος σε όλη του τη ζωή έφτιαχνε εικόνες στο σελιλόιντ.

Χωρισμένο σε τρία μέρη, με πλήρη εργογραφία, λίστα βραβείων και τιμητικών διακρίσεων, το βιβλίο Μιχάλης Κακογιάννης: Σε πρώτο πλάνο του δημοσιογράφου Χρήστου Σιάφκου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα, διαβάζεται σαν ταινία: είναι ένα biopic με κεντρικό ήρωα τον ίδιο τον Μιχάλη Κακογιάννη, πρωταγωνιστή σε μια ιστορία που θα ζήλευε το Χόλιγουντ. Να ένας άνθρωπος που ξεκίνησε από την Κύπρο του βρετανικού στέμματος και κατέκτησε τα πάντα παλεύοντας μόνος. Ανδρώθηκε μόνος, προχώρησε μόνος και εντέλει νίκησε μόνος.

Η ανεξαρτησία και τα προσωπικά οράματά του τον οδήγησαν στο σημείο να απαρνηθεί τη γλύκα του Χόλιγουντ αλλά, το κυριότερο, να επιβάλει την πολυαγαπημένη Ελλάδα του στον απαιτητικό χάρτη του διεθνούς κινηματογράφου. Ο Μιχάλης Κακογιάννης ήταν ο πρώτος ανάμεσα στους λίγους συναδέλφους του σκηνοθέτες που κατάφερε να βγάλει την Ελλάδα έξω από τα σύνορά της κάνοντας αγαθό του διεθνούς κοινού τους αρχαίους τραγωδούς και τον Νίκο Καζαντζάκη. Η προβολή της ιδέας του Ελληνισμού μέσω του κινηματογράφου ήταν κυριολεκτικά ένας άθλος για τον Μιχάλη Κακογιάννη, λαμβανομένου υπόψη ότι τη δεκαετία του ΄50 σοβαρή ελληνική κινηματογραφία δεν υπήρχε. Αρκεί να σταθεί κανείς στην πρώτη φράση του βιβλίου και θα καταλάβει αμέσως το πνεύμα του: «Γεννήθηκα “ες γαλήνιον Κύπρον” και έζησα τη ζωή μου ως πλάνητας στις πρωτεύουσες του κόσμου με προίκα και εφόδια την ελληνικότητα που έφερα μέσα μου, αρετή όντως…».

Από το βιβλίο δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι γενναιόδωρες «χειρονομίες» του σκηνοθέτη σε άγνωστους σκαπανείς του επαγγέλματός του όπως ο αιγύπτιος βοηθός του Ανίς Νόχρα, «που είχε σπουδάσει κινηματογράφο και έπαιζε στα δάχτυλα την τεχνική στην οποία εγώ σχετικά υστερούσα». Θυμίζει αποσπάσματα του Τύπου για το έργο του, μας μεταφέρει λεπτομερώς στα γυρίσματα των ταινιών του και μοιράζεται μαζί μας αποσπάσματα από την προσωπική αλληλογραφία του με κορυφαίες προσωπικότητες όπως η Ελλη Λαμπέτη,η οποία του έγραψε ένα πανέμορφο γράμμα από το Ταμπάγκο, όταν βρισκόταν στον μήνα του μέλιτός της με τον Φρεντ Γουίκεμαν. Και όπου χρειάζεται, ο κινηματογραφιστής βγάζει την πίκρα του όπως κάνει με τους κριτικούς που αποδοκίμασαν τη «Στέλλα».

Το Μιχάλης Κακογιάννης: Σε πρώτο πλάνο είναι μια μοναδική διαδρομή που ο καθένας μας θα ζήλευε και τώρα έχουμε τη δυνατότητα να γευτούμε.

 
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: