RSS

Μύθοι και οράματα για το Ακρωτήρι Θήρας

05 Feb
  • Της Γιωτας Συκκα

ΑΚΡΩΤΗΡΙ. Πίσω από κάθε μεγαλόπνοο σχέδιο υπάρχει πάντα ένα όραμα. Τέτοιο ήταν και η ανασκαφή στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης. Η προσπάθεια του Σπυρίδωνα Μαρινάτου να επαληθεύσει τη θεωρία του. Οτι το τέλος του μιvωικoύ πολιτισμoύ στην Κρήτη προκλήθηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας.

Εχοντας αυτή τη θεωρία στο μυαλό του άρχισε τις έρευνές του στο νησί τη δεκαετία του ’60. Κι όπως έδειξαν από τότε οι έρευνες του μεγάλου αυτού έργου που συνέχισε ο καθηγητής Χρίστος Ντούμας, είχαμε και ανατροπές. Αλλωστε, η ανασκαφή του Ακρωτηρίου που συνάντησε στην πορεία της απρόοπτα, εμπόδια αλλά και πολλές εκπλήξεις, είναι, όπως λέει εύστοχα, «πλανεύτρα».

  • Τρεις ανατροπές

Οι γεωλόγοι και ο αρχαιολόγοι εξακολουθούν να προβληματίζονται για το τέλος του μινωικού πολιτισμού εξαιτίας της έκρηξης του θηραϊκού ηφαιστείου. Οπως σημείωσε στην ενδιαφέρουσα χθεσινοβραδινή διάλεξή του ο Χρ. Ντούμας, αν και η ισχύς της έκρηξης ήταν πολλαπλάσια από τις πρώτες εκτιμήσεις «ακόμη δεν έχουν εντοπιστεί ενδείξεις που να καταδεικνύουν μεγάλες καταστροφές στη Μεγαλόνησο. Η εικόνα δε που έχουν μέχρι σήμερα σχηματίσει οι ειδικοί επιστήμονες είναι ότι οι τεράστιες ποσότητες τέφρας που εκτινάχτηκαν από το ηφαίστειο κινήθηκαν προς τα ανατολικά αφήνοντας την Κρήτη σχεδόν έξω από την ακτίνα διασποράς τους.

  • Περί ηγεμονίας

Η ανασκαφή του Ακρωτηρίου ανέτρεψε και τον μύθο περί ηγεμονίας της Κρήτης στα νησιά των Κυκλάδων. «Βέβαια, η άποψη αυτή δεν ήταν εντελώς αυθαίρετη, αφού μεγάλοι ιστορικοί της αρχαιότητας, όπως ο Ηρόδοτος και ο Θουκυδίδης, είχαν κάνει λόγο σχετικά. Εκείνο που, κατά τη γνώμη μου, είχε αγνοηθεί από τους νεότερους, είναι ότι και οι δύο ιστορικοί με σαφήνεια διακηρύσσουν ότι πρόκειται για θρύλο, που έφτασε έως αυτούς από στόμα σε στόμα, με την προφορική παράδοση. Μάλιστα, ο Ηρόδοτος θέλοντας να δώσει έμφαση στον μυθολογικό χαρακτήρα της προσωπικότητας του Μίνωα, ρητά επισημαίνει ότι από το ανθρώπινο γένος, ο πρώτος που διανοήθηκε να κυριαρχήσει στα νησιά ήταν ο τύραννος της Σάμου Πολυκράτης».

Σήμερα όλοι συμφωνούν πως οι Κυκλάδες διατήρησαν την πολιτισμική αυτονομία τους, η οποία μάλλον εκτεινόταν και σε πολιτικό επίπεδο. «Γιατί η ανθηρότητα της οικονομίας των νησιών, ο πλούτος, που η αρχαιολογική σκαπάνη φέρνει στο φως, ήταν προϊόν ναυτικών δραστηριοτήτων, των οποίων ανάγκη είχαν και αυτές ακόμη οι αυτάρκεις και πλούσιες μεγάλες στεριές».

Καταρρίφθηκε τέλος και η θεωρία «ότι οι Κυκλάδες κατά τη Μέση Εποχή του Χαλκού είχαν περιπέσει σε παρακμή». Η έρευνα στα βαθιά φρέατα θεμελίωσης των στύλων για το νέο στέγαστρο αποδείχτηκε όχι μόνο η πολιτισμική συνέχεια από τη Νεολιθική Εποχή ώς την έκρηξη του ηφαιστείου, αλλά και ότι η συνέχεια αυτή εκδηλώθηκε με εντυπωσιακές εκφάνσεις. Τον Πρωτοκυκλαδικό πολιτισμό διαδέχτηκε ομαλά ο Μεσοκυκλαδικός με εξίσου εντυπωσιακά δημιουργήματα ακόμη και στον τομέα της τέχνης.

Οι Θηραίοι μάλιστα αγγειογράφοι στη Μέση Εποχή του Χαλκού έγιναν οι πρωτοπόροι της εικονιστικής ζωγραφικής σε ολόκληρο το Αιγαίο, περιλαμβανομένης και της Κρήτης. Με τους συνεχείς πειραματισμούς τους προχώρησαν στην απεικόνιση αφηγηματικών σκηνών προετοιμάζοντας το έδαφος για μεγάλη τέχνη της τοιχογραφίας. [Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Παρασκευή, 5 Φεβρουαρίου 2010

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: