RSS

Ηρώδειο 2010, και η πολιτική του «ράβε – ξήλωνε» επιβιώνει

08 Jul
  • Το ΚΑΣ απέκλεισε διάσημους από το Ηρώδειο

    Αυτή τη φορά η ασυνέπεια δικαιολογήθηκε με την τουριστική κρίση. Ξεχνώντας τι έλεγε πέρυσι, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) δέχτηκε να παραχωρήσει το Ηρώδειο για εκδηλώσεις εκτός του επίσημου Φεστιβάλ, παρότι το μνημείο χρειάζεται χρόνο για συντήρηση. Από τα 33 αιτήματα το ΚΑΣ δέχτηκε τα 16, στηριζόμενο στις προτάσεις της αρμόδιας επιτροπής αλλά άφησε πολλούς διάσημους μετεξεταστέους, όπως η Μονσερά Καμπαγιέ.

    Αποφάσεις της τελευταίας στιγμής χωρίς επιχειρήματα για την έγκριση ή την απόρριψη καλλιτεχνών

  • Της Γιωτας Συκκα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 08/7/2010

Σε διψήφιο νούμερο υπολογίζεται από όλους η πτώση του τουρισμού. Κάποιοι μιλούν για 10% και οι πιο απαισιόδοξοι για 30%. Ισως εκεί βασίστηκε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και, αναιρώντας ακόμη μια φορά τον εαυτό του, δέχτηκε να παραχωρήσει το Ηρώδειο σε εκτός του Ελληνικού Φεστιβάλ εκδηλώσεις. Η ανάγκη της τόνωσης της τουριστικής κίνησης της χώρας κρίθηκε επιτακτική, ενώ η αναμονή της ένταξης των αναστηλωτικών εργασιών του Ηρωδείου στο ΕΣΠΑ αναγκαία, αφού αλλιώς δεν μπορούν να αρχίσουν τα έργα. Το μνημείο ταλαιπωρείται από τη συνεχή χρήση, μας το λένε χρόνια, αλλά η κρίση είναι μεγαλύτερο πρόβλημα αυτή την περίοδο.

Ομως, πώς την αντιμετωπίζει το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού; Με σπασμωδικές κινήσεις βάζοντας την τελευταία στιγμή εκδηλώσεις στο μνημείο ή με προγραμματισμό και δελεαστικές προτάσεις οι οποίες θα προσελκύσουν το κοινό;

Σε αυτήν την περίπτωση τα διεθνή ονόματα που συνήθως «τραβούν» τους ξένους επισκέπτες της χώρας μας στο Ηρώδειο -όσοι δεν τρέχουν στα νησιά- απαιτούν έγκαιρη ενημέρωση από τα τουριστικά γραφεία. Τα προγράμματα της τελευταίας στιγμής δηλώνουν επαρχιωτισμό και δεν έλκουν ούτε τους Ελληνες. Αυτοί δεν πηγαίνουν ούτε στις συναυλίες των δήμων, όπως μαρτυρούν τα εισιτήρια και οι περισσότεροι διοργανωτές.

  • Οι μετεξεταστέοι

Από τα 33 αιτήματα για την παραχώρηση του μνημείου η αρμόδια επιτροπή την οποία συγκροτούν οι: Ν. Διβάρη – Βαλάκου (αναπλ. προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων), Ελ. Κουντούρη (προϊσταμένη της Γραμματείας του ΚΑΣ), Αντ. Σκλεπάρης (προϊστάμενος του Τμήματος Εκπαίδευσης Θεάτρου και Χορού). Λ. Καρυτινός (αρχιμουσικός), Χρ. Αναστασίου (συνθέτης), Κ. Αρβανιτάκης (σκηνοθέτης), Π. Βερέμη (διευθύντρια της ΚΣΟΤ), Γ. Ζάννος (νομικός) αξιολόγησε τι ταιριάζει στον χώρο και στις δικές της προτάσεις βασίστηκε το ΚΑΣ στην τελευταία του συνεδρίαση (χθες τα ξημερώματα). Εκτός του μνημείου μένουν η Τζέσι Νόρμα, ο κινηματογραφικός συνθέτης Σιγκέρου Ουμεμπαγιάσι με τις υπέροχες μουσικές που έγραψε για τα «Ιπτάμενα στιλέτα» και το «2046», η Μονσερά Καμπαγιέ που η αλήθεια είναι πως την έχουμε ξαναδει στο Ηρώδειο, όπως και οι Ιάπωνες τυμπανιστές ΤΑΟ που κρίθηκαν πολύ θορυβώδεις. Σε αυτούς το ΚΑΣ έδειξε τον δρόμο του Λυκαβηττού.

Επίσης η Σεζάν Ακσού, η Ντούλτσε Πόντες, η Ισπανίδα ερμηνεύτρια Λουθ Κασάλ, η Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης που ετοίμαζε νέα γενέθλια για τον δημοφιλή Ελληνα συνθέτη, ο Χρήστος Νικολόπουλος για τα 45 του χρόνια στο τραγούδι, πρόταση των εργαζομένων της Ολυμπιακής Αεροπορίας για την ίδρυση Μουσείου Πολιτικής Αεροπορίας κ. ά.

Το ΚΑΣ ήταν θετικό μεταξύ άλλων στην οργανωτική επιτροπή των Special Olympics, στη Λυρική Σκηνή, στη συνεργασία του Μισέλ Λεγκράν με τον Μίμη Πλέσσα και την Βίκυ Λέανδρος, στο θέατρο του Νέου Κόσμου με τις «Τρωάδες», στον ΘΟΚ, στον Αντρέα Μποτσέλι, στο ΚΘΒΕ, στο Αμφιθέατρο, στο Μουσικό Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις.

  • Εργα σε αναμονή

Στο μεταξύ, το μνημείο περιμένει τις απαραίτητες εγκρίσεις γα τη συνέχιση των έργων ώς το 2013. Αλλά και χρόνο ώστε να είναι ελεύθερο προκειμένου να προχωρήσει στην απαραίτητη «θεραπεία».

Οι σχετικές μελέτες έχουν εγκριθεί και περιλαμβάνουν λάξευση τοποθετημένων στηθαίων και ύστερα αναστήλωση της ανατολικής παρόδου με την τοποθέτηση έξι σειρών εδωλίων από νέο πεντελικό μάρμαρο, αναστήλωση του μαρμάρινου θυρώματος της ανατολικής παρόδου η οποία θα δώσει ολοκληρωμένη μορφή στην περιοχή αυτή.

Επίσης, στερέωση και αποκατάσταση επισφαλών τμημάτων των εξωτερικών όψεων του ανατολικού και δυτικού μετωπικού τοίχου του κοίλου που παρουσιάζουν ετοιμορροπίες, επίσης των τριών τόξων του περιμετρικού τοίχου του κοίλου που έχουν καταπέσει, στεγάνωση και μερική αντικατάσταση των μαρμάρινων δαπέδων των πλατύσκαλων του άνω διαζώματος και συνέχιση της συντήρησης των αρχαίων ειδωλίων του κοίλου.
[+] ΓPAΦHMA

Δεν ξεκαθαρίζονται εξαρχής τα κριτήρια επιλογής

H Καλλιτεχνική Επιτροπή αξιολόγησε τα αιτήματα για τις εκτός του Ελληνικού Φεστιβάλ παραστάσεις. Αν είναι υψηλής αισθητικής η ποιότητά τους για να παρουσιαστούν στο συγκεκριμένο μνημείο και αν πρόκειται να γίνουν για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Είναι ένα βήμα. Σε αυτές τις εισηγήσεις βασίστηκε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο πριν γνωμοδοτήσει. Ομως στις συνεδριάσεις αυτές αποδεικνύεται ακόμη μία φορά πως άλλα θέλει κι άλλα αποφασίζει το ΚΑΣ. Για την τύχη των μνημείων αυτό αποφασίζει!

  • Προηγούμενες αποφάσεις

Ηταν φανερό πως η πολιτική ηγεσία ήθελε να γίνουν επιπλέον εκδηλώσεις στον χώρο. Ομως αρκεί αυτό για να ξεχαστούν οι προηγούμενες αποφάσεις και οι επιφυλάξεις των αρχαιολόγων, αλλά και της αρμόδιας εφορείας αρχαιοτήτων τα χρόνια που πέρασαν, για την καταπόνηση του μνημείου το οποίο δεν έχει χρόνο να δεχτεί την ετήσια φροντίδα; Αλλά και η περσινή παρατήρηση του Γ. Λούκου, διευθυντή του Ε.Φ., ότι το Ηρώδειο δεν είναι ταβέρνα να το νοικιάζουμε; Ο Γ. Λούκος ήθελε να υπάρχει πάντα μια απόσταση των δικών του εκδηλώσεων από τις παραχωρήσεις. Για ένα διάστημα τα κατάφερε. Τι έγινε λοιπόν και ό,τι αποφασίζει το ΚΑΣ τον προηγούμενο χρόνο τον επόμενο το ανατρέπει;

Το θέμα δεν είναι ότι οι προηγούμενοι, η Ν.Δ. στην προκειμένη περίπτωση, φρόντιζαν το μνημείο και οι νυν (ΠΑΣΟΚ) αδιαφορούν για αυτό. Οπως δείχνει δεκαετίες τώρα η ιστορία, το Ηρώδειο πάντα υπέφερε από τους φιλοξενούμενούς του όποια κυβέρνηση κι αν ήταν στην εξουσία.

Δικαιολογίες του τύπου οι Ιάπωνες τυμπανιστές είναι θορυβώδεις και το θέαμα που παρουσιάζουν ξεπερνά τα επιτρεπόμενα (100) ντεσιμπέλ (το κάθε τύμπανο ζυγίζει 400 κιλά) ευσταθούν όταν δεν τους έχεις ξαναδώσει τον χώρο. Στους ΤΑΟ έδειξαν το θέατρο Λυκαβηττού, στον Χρήστο Νικολόπουλο επίσης ή κάποιο στάδιο, γιατί φοβήθηκαν τον κόσμο. Στην Αγνή Μπάλτσα και τον Ξαρχάκο, επειδή αναβλήθηκε η μία εκ των δύο περσινών τους παραστάσεων, είπαν «ναι». «Εχουν κύρος», δικαιολογήθηκαν, ενώ για τη Λυρική Σκηνή η δικαιολογία ήταν ότι αντιμετωπίζει «οικονομικά προβλήματα». Την Τζέσι Νόρμαν δεν έγινε σαφές γιατί την «έκοψαν». Ούτε τη Λουζ Καζάλ.

Κάπως έτσι δημιουργούνται οι παρεξηγήσεις. Επειδή δεν ξεκαθαρίζεται εξαρχής ποια θεάματα μπορούν και ποια δεν μπορούν να σταθούν στο Ηρώδειο. Αν θέλουν να το γεμίζουν ή όχι. Αν η συχνή τους εμφάνιση σ’ αυτό είναι αποτρεπτική ή δεν έχει σημασία. Αν τα εκάστοτε γενέθλια είναι δικαιολογία για κάποιους «πελάτες». Και βέβαια αν ο χαρακτηρισμός μιας εκδήλωσης σε «φιλανθρωπικού χαρακτήρα» κρύβει διάφορες παγίδες εκτός από το αίτημα να απαλλαγούν οι διοργανωτές από την καταβολή του απαραίτητου τέλους χρήσης του χώρου. Το ΚΑΣ πρέπει να τα βρει με τον εαυτό του. Για να μην υποχωρεί στις άνωθεν πιέσεις και κυρίως να μην γκρινιάζει για την καταπόνηση του Ηρωδείου.

Αποψη

Ο χρυσός ως «άνθραξ»

Του Νικου Bατοπουλου

Περιθώρια για ανοχή των αποτυχημένων πρακτικών του παρελθόντος δεν υπάρχουν. Η Αθήνα έχει την τύχη να διαθέτει ένα από τα ωραιότερα αμφιθέατρα του κόσμου, το Ηρώδειο, και όσοι καλλιτέχνες έχουν εμφανιστεί στη σκηνή του αντικρίζοντας τον φωταγωγημένο Παρθενώνα μιλούν για μοναδική εμπειρία. Εχουμε στα χέρια «χρυσάφι», αλλά δεν έχουμε πείσει ότι γνωρίζουμε τον τρόπο να συνδέσουμε αυτόν τον πλούτο με τη σύγχρονη ζωή και το διεθνές περιβάλλον.

Το Ηρώδειο δεν μπορεί ούτε ξέφραγο αμπέλι να είναι ούτε να προσδιορίζει την ταυτότητά του από τις επιλογές και το γούστο των μελών του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Η Ελλάδα έχει υποχρέωση να κρατήσει το Ηρώδειο ως ένα θέατρο υψηλών προδιαγραφών και να το διαφημίζει ως ένα τόπο όπου το διεθνές κοινό μπορεί να δει και να ακούσει τους «τοπ» καλλιτέχνες του κόσμου, με λάμψη και μαγεία, σε ένα μοναδικό περιβάλλον. Για να το επιτύχει κανείς αυτό (και να βοηθήσει και την Αθήνα να αποκτήσει λίγο γκλάμορ και λίγα χρήμα παραπάνω) πρέπει να έχει ένα ευέλικτο σχήμα διοίκησης και η χρήση του θεάτρου να προσαρμοστεί στα περιθώρια αντοχής του που θα ορίσουν οι αρχαιολόγοι.

Αλλά, για να γίνει το Ηρώδειο ταυτόσημο της υψηλής τέχνης, πρέπει πρώτα η ίδια η Ελλάδα να το θέλει και να δείξει ότι μπορεί να το επιτύχει με σοβαρότητα και χωρίς συμπλέγματα. Θέατρα για «όλους» χωρίς χαρακτήρα, έχουμε πολλά. Ηρώδειο, έχουμε ένα. Και μάλιστα στα πόδια της Ακρόπολης στην καρδιά της πρωτεύουσάς μας. Για μια πόλη, τόσο προβληματική και τόσο εχθρική στους επισκέπτες της, όπως η Αθήνα, η ύπαρξη ενός τέτοιου «δώρου» θα έπρεπε να θεωρείται ευλογία.

Το Ηρώδειο έχει τις προδιαγραφές να φέρει στην Αθήνα αυτούς που θέλουμε, αλλά δεν το λέμε καθαρά. Θέλουμε τους καλύτερους καλλιτέχνες της όπερας, του easy listening, του θεάτρου, και κοινό που θα ξοδέψει για να συνδυάσει άρτον και θεάματα στην Αθήνα και τα νησιά. Αλλά για να γίνει αυτό δεν μπορεί να εμπλέκεται ο γηραλέος μηχανισμός ούτε να στήνονται προγράμματα στο πόδι. Τα πράγματα είναι απλά. Αλλά η απλότητα προϋποθέτει ευφυΐα.

Αποψη

Η διαχείριση του παρελθόντος μας

Tου Θαναση Π. Δαβακη*

Η κλασική κληρονομιά αποτέλεσε για αιώνες το υπόβαθρο ενός ολόκληρου πολιτισμού, ο οποίος μπορεί, συνεκδοχικά, να αποκληθεί «Δυτικός» και απλώνεται σήμερα πολύ πέραν των συνόρων της Ευρώπης, από την Αλάσκα ώς το Βλαδιβοστόκ. Οι Ελληνες διεκδικούμε αυτό το παρελθόν ως ουσιαστικό τμήμα της ταυτότητάς μας. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή αρχαιολατρία μεταφυτεύθηκε μέσω του Νεοελληνικού Διαφωτισμού στην Ελλάδα. Σε αρκετές περιπτώσεις τα αρχαία μνημεία αντιμετωπίσθηκαν ως ιεροί, απαραβίαστοι χώροι, των οποίων η χρήση δεν επιτρεπόταν ούτε καν για καλλιτεχνικά δρώμενα (αναφέρουμε ενδεικτικώς τον σάλο με τις φωτογραφήσεις της Nelly’s στην Ακρόπολη στη διάρκεια του Μεσοπολέμου).

Οι διατάξεις των νομικών κειμένων που αναφέρονται στη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, ήδη από το 1834, είναι εξαιρετικά αυστηρές, προβλέποντας τη μη εξαγωγή αρχαίων, τη διαφύλαξη του μνημειακού χαρακτήρα τους και ουσιαστικά τον «καθαγιασμό – ιεροποίησή» τους. Η αρχαιότητα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως συμβολικό ή και νομιμοποιητικό κεφάλαιο, συχνά καταδυναστεύοντας την καθημερινότητά μας. Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται η κλασική αρχαιότητα προκειμένου να ασκηθεί κάποιας μορφής εξωτερική ή οικονομική πολιτική, προκαλώντας άλλοτε ευμενή και άλλοτε δυσμενή σχόλια των ξένων. Ενδεικτικό της σχέσης μας με τα κατάλοιπα της αρχαίας κληρονομιάς είναι οι έντονες αντιδράσεις που προκλήθηκαν όταν υπήρξαν σκέψεις για την έκθεσή τους στο εξωτερικό. Το 1978 στο Ηράκλειο διαδήλωσαν περίπου 30.000 Κρητικοί, πολλοί από τους οποίους ίσως δεν είχαν επισκεφθεί ποτέ στη ζωή τους το Μουσείο Ηρακλείου, επειδή θα εξάγονταν κάποια αρχαία από αυτό. Η λαϊκή κινητοποίηση είχε υποκινηθεί από την τότε αντιπολίτευση αλλά και εξαιτίας του ότι οι απλοί Κρητικοί είχαν πιστέψει ότι η ελληνική πολιτεία δεν προστάτευε τις αρχαιότητες. Η παραχώρηση της Στοάς του Αττάλου και του Ηρωδείου έχει επίσης προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις, μολονότι και τα δύο μνημεία είναι ανακατασκευασμένα και ουσιαστικά αποτελούν αρχιτεκτονήματα του σήμερα.

Από την άλλη πλευρά, ιδιώτες, οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, ποικιλώνυμοι πολιτιστικοί σύλλογοι ζητούν να «εκμεταλλευθούν» μνημεία και απαιτούν την άνευ όρων παραχώρησή τους. Μέχρι τώρα τα κεντρικά συμβούλια για την πολιτιστική κληρονομιά αντιμετωπίζουν τα αιτήματα αυτά περιπτωσιολογικά χωρίς συγκροτημένη πολιτική.

Η πολιτεία οφείλει να παρέμβει και να δώσει σαφείς απαντήσεις. Να καθορισθούν ποια μνημεία και για ποιες εκδηλώσεις παραχωρούνται ανά την Ελλάδα. Αυτό απαιτεί καταγραφή των αρχαιολογικών χώρων, μουσείων, αρχοντικών κ.ά., όπου υπάρχουν οι υποδομές για την τέλεση εκδηλώσεων. Να περιγραφούν τι είδους εκδηλώσεις πραγματοποιούνται και πού. Οι θεατρικές παραστάσεις συνάδουν με τα αρχαία θέατρα, αλλά μπορούν να πραγματοποιούνται και στο εσωτερικό ενός κάστρου ή στο προαύλιο μιας εκκλησίας; Οι αρχές αυτές θα τηρούνται και για το κράτος; Μπορεί να υπάρξουν δύο μέτρα και σταθμά; Προσωπικά θεωρώ ότι δεν πρέπει να υπάρχουν εξαιρέσεις, διαφορετικά ο νόμος γίνεται διάτρητος. Η πραγματοποίηση εκδηλώσεων ευνοεί τη διασύνδεση των μνημείων με την κοινωνία; Μήπως πρέπει να προαχθούν, προς αυτήν την κατεύθυνση εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε οι μαθητές να αποκτήσουν πολιτιστική και ιστορική συνείδηση;

Χρειάζεται να εξετασθεί και το άνοιγμα των μουσείων (σε συγκεκριμένες ημέρες) πέραν του συνήθους ωραρίου και με πραγματοποίηση μουσικών εκδηλώσεων για προσέλκυση της νεολαίας (Νύκτα Μουσείων κ.λπ). Ολα τα παραπάνω οφείλουμε να τα θέσουμε σε ένα λεπτομερή διάλογο γιατί οι προκλήσεις της νέας εποχής, όπως αυτή που ζήσαμε πρόσφατα με την υπόθεση του «Αβέρωφ», θα θέτουν όλο και πιο πιεστικά τα ζητήματα αυτά. Τα μνημεία μας τεκμηριώνουν και κάνουν χειροπιαστή την ιστορική μας μνήμη. Η έλλειψη σεβασμού ή αντιστρόφως η αποστασιοποιημένη ιεροποίησή τους μας αποκόπτει από την πηγή της σοφίας της παράδοσής μας, από τη μνήμη μας.

* Βουλευτής Λακωνίας, υπεύθυνος Τομέα Πολιτισμού της Ν.Δ.

Advertisements
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: