RSS

Για το Μουσείο της Ακρόπολης

03 Oct
  • Του Φοίβου Πιομπίνου

Με την πολυαναμενόμενη αποπεράτωση του νέου Μουσείου της Ακρόπολης προστέθηκε άλλο ένα κτηριακό δείγμα στον διεθνή ιστό των μουσείων εκείνων που με περισσή έπαρση ανταγωνίζονται τα ίδια τα εκθέματά τους, λες και το περιέχον είναι σημαντικότερο του περιεχομένου του. Κι ο επισκέπτης του αποκομίζει τη δυσάρεστη αίσθηση ότι ολόκληρη η Ακρόπολη κατέβηκε στου Μακρυγιάννη, μετακομίζοντας στις αίθουσες ενός κτηρίου και αφήνοντας τον ιερό λόγο φρικτά αποψιλωμένο και ανεπανόρθωτα αποϊεροποιημένο.

Έτσι το πνευματικό στέμμα της Αθήνας, της ανέκαθεν και διά παντός πνευματικής μητρόπολης του κόσμου -είτε τούτο αρέσει είτε δεν αρέσει σε κάποιους-, απέμεινε πια σαν ξεδοντιασμένη κτένα, ένα άψυχο, ραγισμένο τσόφλι, αφού όχι μόνο του στέρησαν τα ιερά και τα όσιά του, αλλά και το φόρτωσαν με τόνους νέου μάρμαρου, χωρίς καν να λάβουν τον κόπο να του προσδώσουν κάποια τεχνητή πατίνα.

Δεν υποστηρίζω βέβαια πως έπρεπε να μιμηθούμε τον απαράδεκτο ιταλικό τρόπο αναπαλαίωσης (εδώ για μια φορά ταιριάζει απολύτως ο ατυχής νεολογισμός αντί του ορθού όρου “αναστήλωση”) των μνημείων, που τα κάνει να μοιάζουν με θεατρικό σκηνικό, κάτι σαν την Κνωσό του Έβανς και όχι του Μίνωα, που ψευτίζει προσποιούμενο την αληθοφάνεια.

Όμως δεν χρειαζόταν να είναι τόσο εκκωφαντικά, τόσο κραυγαλέα, διαφορετικά από τα παλαιά τα πρόσθετα μαρμάρινα στοιχεία. Άλλωστε, έτσι κι αλλιώς, δεν θα μπορούσαν ποτέ να προσεγγίσουν την πνευματικότητα των πρωτοτύπων.

Εν πάση περιπτώσει, η αύρα των μνημείων της Ακρόπολης, ιδίως του Παρθενώνα, έχει αμετάκλητα τρωθεί, ακόμα κι αν μας δινόταν στο μέλλον η δυνατότητα να επαναφέρουμε τα αποσπασμένα γλυπτά στην πρωταρχική τους θέση. Γιατί, όταν κατά την αρχαιότητα τα τοποθετούσαν στους ναούς, αυτό το έκαναν ακολουθώντας τελετικά καθαγιασμού, τα οποία αγνοούμε σήμερα.

Σκέφτομαι πως διαπράξαμε την ίδια ύβρη με τον Έλγιν, αφού κι εμείς αφαιρέσαμε βίαια -αν και με λιγότερο τραυματικό τρόπο, όπως μας το επιτρέπει η εν τω μεταξύ επιτευχθείσα τεχνολογική πρόοδος- τα γλυπτά από τον τόπο για τον οποίο είχαν φιλοτεχνηθεί και τα κλείσαμε σ’ ένα τεράστιο κουτί, και μάλιστα σ’ ένα κουτί από μπετόν, ατσάλι και γυαλί, από υλικά δηλαδή που δεν υπήρχαν στην Ακρόπολη και δεν συνάδουν με τις δονήσεις του μαρμάρου.

Ποια σχέση όμως μπορεί να έχει αυτό το υπερφίαλο οικοδόμημα με τον περιβάλλοντα χώρο όπου το τοποθέτησαν; Αν το είχαν στήσει στις σιβηρικές στέπες ή σε κάποια χλοερή πεδιάδα της Κεντροευρώπης, ίσως και να φάνταζε όμορφο, εδώ ωστόσο μοιάζει εκτός τόπου και κλίμακας.

Εμένα μου θυμίζει τα γραφεία εκείνα των μεγάλων επιχειρήσεων στις γερμανικές πόλεις, όπου τον χειμώνα, οπότε βραδιάζει νωρίς, τα βλέπεις φωταγωγημένα λόγω των υπαλλήλων που εργάζονται σε αυτά, καθώς περνάς με το τρένο από μπροστά τους. “Μα”, θα μου πείτε, “τα γλυπτά θα καταστρέφονταν, αν τα αφήναμε απροστάτευτα στη θέση τους, κυρίως από τη γυψοποίηση των μαρμάρων”.

Ε, και λοιπόν, ας καταστρέφονταν! Γιατί θα πρέπει κάτι το φθαρτό να προκαλεί υβριστικά την αιωνιότητα; Εδώ φθείρονται τα ανθρώπινα σώματα και για τα υλικά πράγματα θα στενοχωριόμαστε! Άλλωστε, αν δεν φθαρεί κάτι, πώς θα έρθει το νέο να το αντικαταστήσει; Ας θυμηθούμε επί του προκειμένου την εναντίωση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στον εγκλεισμό για πρώτη φορά κάποιων φορητών εικόνων στο υπό ίδρυση τότε Βυζαντινό Μουσείο, με το σκεπτικό να διασωθούν από τη φθορά ή την κλοπή.

Μα οι εικόνες φιλοτεχνήθηκαν για λατρευτικούς, όχι για αισθητικούς λόγους, και πάντως διόλου για μουσειακούς. Πώς είναι δυνατόν να αποϊεροποιούμε ένα λατρευτικό αντικείμενο και να το μεταβάλλουμε σε εκθεσιακό, σε μουσειακό είδος, κλείνοντάς το μέσα σε μια βιτρίνα;

Με αυτή τη λογική καταντήσαμε να έχουμε μετατρέψει κάποιες εκκλησίες και μονές σε μουσειακούς χώρους. Έτσι φτάσαμε να αποϊεροποιήσουμε και την Ακρόπολη, εμείς οι μικρόνοες απόγονοι των ένδοξων δημιουργών της, κάτι που ούτε οι διάφοροι περαστικοί βάρβαροι δεν κατόρθωσαν. Κατορθώσαμε ακριβώς το ίδιο που έκαναν οι Οθωμανοί με την Αγιά Σοφιά, που την απογύμνωσαν, αφήνοντάς της μόνο το πέτρινο κέλυφός της.

Αδειανά πουκάμισα, λοιπόν, οι αρχαίοι ναοί μας και πολλές βυζαντινές εκκλησιές μας. Τούτο βέβαια δεν σημαίνει διόλου πως δεν οφείλουμε να κάνουμε ό,τι μας επιτρέπει η επιστήμη με την τεχνολογία της για την ορθή συντήρηση των εικόνων και των γλυπτών. Όμως αυτό θα πρέπει να γίνεται επί τόπου (in gitu) και όχι εκριζώνοντάς τα από το φυσικό περιβάλλον τους και τοποθετώντας τα σε ανοίκειο χώρο.

  • Η ΑΥΓΗ: 02/10/2010
Advertisements
 
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: