RSS

Τα στρατόπεδα της τέχνης αναδιατάσσονται

21 Nov
  • Το δόγμα «συνεννόηση και συνεργασία» της κυβέρνησης Παπαδήμου επηρεάζει τους παραδοσιακά αντίπαλους πολιτιστικούς οργανισμούς;
  • Γράφουν: ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ
  • Ελευθεροτυπία, Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2011

Ο «δικομματισμός» δεν ήταν ποτέ μόνον πολιτικόν ίδιον. Γενικώς αυτός ο λαός, είτε λόγω πάθους είτε λόγω Ιστορίας, είχε την τάση να λειτουργεί… ακροβολισμένος, φτιάχνοντας «στρατόπεδα» ακόμα κι εκεί που δεν υπήρχαν. Το ίδιο ίσχυε και για τις τέχνες. Ο «δυϊσμός» έχει θρέψει πολλούς φιλότεχνους. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τους κρατικούς φορείς. Ακόμα κι όταν εξέλιπε ο ανταγωνισμός (αν και όχι πάντα), όφειλε να τον εφεύρει το κοινό.

Απ’ αυτή τη σκέψη ξεκινήσαμε να θέσουμε σε νυν ή και πρώην επικεφαλής πολιτιστικών φορέων ένα ερώτημα: «Αν συμφωνήσουμε ότι η κυβέρνηση Παπαδήμου εισάγει ένα νέο πολιτικό έθος, πέραν του παραδοσιακού δικομματισμού και υπέρ της συναίνεσης και της συνεργασίας, και αν δεχτούμε ότι και οι ελληνικές τέχνες λειτουργούσαν “παραδοσιακά” με ένα ανάλογο είδος “στρατοπέδων”, πιστεύετε ότι τώρα μπορεί να υπάρξει και σ’ αυτό το πεδίο μια νέα σελίδα “υπερκομματικών” καλλιτεχνικών συνεργασιών;»

Να λοιπόν τι μας απάντησαν:

ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ (ακαδημαϊκός, συγγραφέας):

«Οι πνευματικοί οργανισμοί είχαν πάντα μία τάση συνεργασιών, όταν ήταν απαραίτητο. Ως παράδειγμα, η Εταιρεία Συγγραφέων πάντα συνεργαζόταν με το ΕΚΕΒΙ, το ΥΠΠΟΤ και με διάφορους άλλους πανεπιστημιακούς φορείς. Βεβαίως, η δυνατότητα αυτή υπάρχει πάντα, αλλά θα πρέπει να μην ξεχνάμε ότι ακριβώς ο πνευματικός χαρακτήρας αυτών των οργανισμών δεν ορίζεται και δεν υπόκειται σε οικονομικούς παράγοντες.

Η οικονομική κρίση σαφώς δημιουργεί προβλήματα, αλλά δεν βλέπω με ποιον τρόπο, για να την αντιμετωπίσουν, μπορούν να αντιδράσουν αυτοί οι φορείς. Να κάνουν έκπτωση σε τι; Να περιορίσουν τι; Στο κάτω κάτω, για να γίνουμε και λίγο κυνικοί, το “πνεύμα” πάντα ήταν ο παρίας της συντροφιάς».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΝΤΕΡΜΑΛΗΣ (πρόεδρος του νέου Μουσείου Ακρόπολης):

«Το Μουσείο της Ακρόπολης σχεδιάζει έτσι κι αλλιώς φιλικές προσεγγίσεις και συνεργασίες και με άλλα μουσεία, που θα ανακοινωθούν προσεχώς. Θεωρούμε ότι η συνεργασία μόνο καλό μπορεί να προσφέρει, ανεξάρτητα από την περίοδο κρίσης που διανύουμε. Η κρίση όμως είναι και μια αφορμή για σύσφιγξη σχέσεων και για συνεργασίες. Προσωπικά πιστεύω ότι, επειδή τα μουσεία περιλαμβάνουν τεκμήρια ιστορίας, πολιτισμού και τέχνης, μπορούν με έξυπνους τρόπους να προσεγγίσουν το κοινό και να εκπέμψουν τα δικά τους μηνύματα».

ΝΤΕΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ (ιστορικός, κριτικός τέχνης):

«Η συναίνεση σε επίπεδο τέχνης και πολιτισμού είναι κάτι σχετικό. Διότι το θέμα του δικομματισμού εντός του χώρου των τεχνών λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Ο δικομματισμός και ο διχασμός πρέπει να υπάρχει σε επίπεδο υψηλής διανόησης, μεταξύ πνευματικών ανθρώπων. Σε μια δημοκρατία, μια ελεύθερη και ευνομούμενη πολιτεία, οι διαφορές είναι προϋπόθεση. Αν αυτές οι απόψεις δεν εκφράζονται μονολιθικά, όπως παλιά που επιβαλλόταν η καθαρεύουσα έναντι της δημοτικής και η ακαδημαϊκή τέχνη εναντίον της μοντέρνας. Οι πνευματικοί άνθρωποι είναι υποχρεωμένοι να παίρνουν ακραίες απόψεις και να τις υπερασπίζονται. Κάτι που θεσμικά είναι απαράδεκτο. Οι θεσμοί οφείλουν να τους αγκαλιάζουν όλους. Ενώ λοιπόν οι πνευματικοί άνθρωποι πρέπει να μιλάνε με απόλυτα μεγέθη, οι θεσμοί πρέπει να βρουν τους μεταξύ τους συσχετισμούς. Πρέπει να πάψει ο διχασμός ανάμεσα στους αρχαιοπρεπείς βαρύγδουπους θεσμούς που μονοπωλούσαν μια αντικειμενικότητα και στους σύγχρονους θεσμούς που υποτίθεται εκφράζουν μια υποκειμενικότητα συγκυριακή. Δεν είναι δυνατόν η Εθνική Πινακοθήκη, μια αρχαϊκή μορφή θεσμού, όπως το Λούβρο, να μη συνεργάζεται με σύγχρονους θεσμούς όπως το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης -και τανάπαλιν. Είναι απαράδεκτο να μην εκσυγχρονιστούν οι παλιότεροι θεσμοί και οι νεότεροι να μη συμμετέχουν στην ιστορική συγκυρία ντε φάκτο. Στο σήμερα βρισκόμαστε όλοι. Δεν είναι η κυρία Λαμπράκη – Πλάκα στο 19ο αιώνα και η κυρία Καφέτση στον 20ό. Είναι και οι δύο στον 21ο αιώνα. Η σημερινή κρίση με τη νέα κυβέρνηση Παπαδήμου ίσως είναι μια ευκαιρία για να δούμε τα πράγματα έτσι».

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΥΡΑΤ (καλλιτεχνικός διευθυντής Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης και αρχιμουσικός):

«Στην Ελλάδα είμαστε μες στο δυϊσμό σε όλα. Κι έτσι μόνον χάνουμε. Η συνεργασία είναι βεβαίως και θέμα παιδείας. Αν όμως σιγά σιγά αρχίσει να κατακτά έδαφος μια καινούργια συνείδηση, θα μας δοθεί η ευκαιρία να αλλάξουμε. Εγώ είμαι σαφώς υπέρ των συνεργασιών. Ελεγα πάντα ότι δεν μπορείς να φτιάξεις ομελέτα, αν δεν διαλέξεις αβγά από το ίδιο καλάθι. Από τον περασμένο Μάιο άλλωστε οι τρεις καλλιτεχνικοί διευθυντές, ο Μύρων Μιχαηλίδης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ο Βασίλης Χριστόπουλος της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών και εγώ, έχουμε συναντηθεί ατύπως πολλές φορές, συντονίζοντας τις από κοινού ενέργειές μας προς τον υπουργό Οικονομικών. Εκτοτε επικοινωνούμε τακτικά ή αλληλογραφούμε. Νομίζω πώς αυτή είναι η πρώτη φορά που τρεις διευθυντές συμφωνούν. Οσα μας ενώνουν είναι άλλωστε πολύ περισσότερα από όσα μας διαφοροποιούν. Συνεπώς, για μένα η απάντηση είναι αυτονόητη. Αφορά όμως και τη θέση στην οποία τοποθετεί κάποιος το “εγώ” του. Οποιος αισθάνεται πλήρης και ικανοποιημένος θεωρεί την προσφορά επιβεβλημένη».

ΒΑΣΙΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (καλλιτεχνικός διευθυντής Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, αρχιμουσικός):

«Διαφωνώ με τη διατύπωση της ερώτησης. Η σύγκριση πολιτιστικών οργανισμών με κόμματα είναι ατυχής. Εμείς, ως ΚΟΑ, ουδέποτε κινηθήκαμε ανταγωνιστικά προς οποιονδήποτε άλλο φορέα και ήμασταν πάντα υπέρ των συνεργασιών.

Βέβαια, η συνεργασία με τη Λυρική είναι εκ των πραγμάτων δύσκολη, καθώς η ορχήστρα της υπηρετεί κυρίως την όπερα κι εμείς κυρίως άλλο τομέα – αυτόν της συμφωνικής μουσικής. Δύσκολη είναι η συνεργασία και με την ΚΟΘ καθώς βρισκόμαστε σε άλλες πόλεις.

Θα ήταν ίσως εφικτή, αν γινόταν πιο ευέλικτος ο εσωτερικός κανονισμός που αφορά τις εκτός έδρας αμοιβές – υπαγόμαστε στο ίδιο καθεστώς με τους δημοσίους υπαλλήλους. Εκείνο, όμως, που θα επιδιώκαμε και θα ευχόμασταν είναι στενότερη συνεργασία με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΕΪΠΙΔΗΣ (διευθυντής Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης & Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης):

«Βιώνουμε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο, στην οποία η έννοια της συνεργασίας, ελλείψει πόρων, λαμβάνει πολλές φορές μια μονομερή διάσταση. Μπορεί οι φορείς να έχουν όλη την καλή διάθεση για συνέργειες, δυστυχώς όμως εγκλωβίζονται από την απουσία οικονομικών μέσων. Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι ένας θεσμός που πιστεύει στις συνεργασίες. Ηδη συνεργαζόμαστε τόσο με κρατικούς φορείς όσο και με ιδιωτικούς, πάνω σε άξονες είτε αμιγώς καλλιτεχνικούς είτε κοινωνικού χαρακτήρα, ο οποίος ούτως ή άλλως διέπει το θεσμό. Συνεργαζόμαστε με πανεπιστήμια, όπως για παράδειγμα το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με πρεσβείες, στενά με το Δήμο Θεσσαλονίκης, τον τελευταίο καιρό ειδικότερα για το θέμα της Ταινιοθήκης της πόλης και φυσικά με δήμους σε όλη την Ελλάδα, στο πλαίσιο των περιφερειακών εκδηλώσεων. Επιπλέον, φέτος διευρύναμε τη συνεργασία μας με ιδιωτικούς φορείς, όπως το ΙΕΚ Ακμή, προσφέροντας συνολικά 6 υποτροφίες για σπουδές στον οπτικοακουστικό χώρο σε παιδιά που έχουν ανάγκη στήριξης. Εξίσου ουσιώδης είναι για μας και η επέκταση της συνεργασίας μας με το υπουργείο Δικαιοσύνης, καθώς στους άμεσους στόχους μας είναι, ταυτόχρονα με τις προβολές ταινιών που πραγματοποιούμε σε καταστήματα κράτησης, να οργανώσουμε μια σειρά σεμιναρίων και διαλέξεων με πυρήνα τον κινηματογράφο, που θα απευθύνονται στους κρατούμενους. Θεωρούμε υποχρέωσή μας να καταβάλουμε ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες, όταν το μήνυμα της τέχνης πρέπει να φτάσει σε ανθρώπους και ομάδες που έχουν ανάγκη ουσιαστικής αρωγής, αλλά και ελπίδας».

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΑΚΗΣ (γενικός διευθυντής Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου):

«Πιστεύω πως στους καιρούς που ζούμε, αν αφεθούμε στην κυριαρχία των αριθμών και επιτρέψουμε αυτό να διευθύνει τη ζωή μας, στο μέλλον θα την έχουμε υποθηκεύσει, με κίνδυνο μάλιστα να τη χάσουμε. Διότι θα έχουμε χάσει τη μαγεία του ονείρου. Για να υπάρξει ελπίδα, ας φροντίσουμε το όνειρο και οι σκέψεις του σήμερα να γίνουν η πραγματικότητα του αύριο. Πρέπει λοιπόν να “δούμε” τις συνεργασίες, όχι κάτω από το πρίσμα ενός νέου έθους πέραν των παραδοσιακών, αλλά με γνώμονα ένα νέο ήθος πέραν του “παραδοσιακού”! Στον κινηματογράφο οι συνεργασίες και οι συμπαραγωγές είναι συστατικό ύπαρξης και επιδιωκόμενο παλαιόθεν!

Το ΕΚΚ προσπαθεί και θέλει να ενώσει τις “δυνάμεις” του με άλλους φορείς, που πρέπει κι αυτοί να επαναδιατυπώσουν την ύπαρξή τους στο τώρα, όπως με τον ΕΟΤ (στο film commission – με σκοπό την προσέλκυση ξένων παραγωγών για την επένδυση χρημάτων, τη διαφήμιση της χώρας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας), με τις πρεσβείες της Ελλάδας στο εξωτερικό (για την αρτιότερη προβολή και συμμετοχή της Ελλάδας στα διεθνή φεστιβάλ), με τις κινηματογραφικές λέσχες (δημιουργία εναλλακτικού δικτύου διανομής για την προσέλκυση μεγαλύτερου κοινού στην επαρχία), με τις περιφέρειες και την τοπική αυτοδιοίκηση (προώθηση ενός αποκεντρωτικού μοντέλου ανάπτυξης παραγωγής ταινιών). Είναι ίσως η στιγμή να αγγίξουμε όλοι μας την πραγματικότητα και εν ανάγκη να ξαναστήσουμε τα πράγματα από την αρχή».

ΣΩΤΗΡΗΣ ΧΑΤΖΑΚΗΣ (καλλιτεχνικός διευθυντής Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, σκηνοθέτης):

«Δεν υπάρχει θέμα συγχώνευσης, αλλά συμπόρευσης. Το σημαντικό είναι Εθνικό και Κρατικό να δημιουργήσουμε μία κοινότητα που θα συγκλίνει σε κάποιους κοινούς στόχους. Παράδειγμα: θα ήταν ενδιαφέρον να θεσμοθετηθεί ο Μάιος ως μήνας ανταλλαγής παραστάσεων μεταξύ Εθνικού-Κρατικού, όπου το κοινό της Θεσσαλονίκης θα έχει τη δυνατότητα να συναντηθεί με την αισθητική φιλοσοφία του ρεπερτοριακού προγράμματος του Εθνικού και το κοινό της Αθήνας με τις απόψεις του Κρατικού. Αυτή η κίνηση ελαφραίνει οικονομικά και τα δύο θέατρα, που είναι αναγκασμένα να ψάχνουν χώρο. Αλλά, το προχωρώ και ακόμα παραπέρα. Θα μπορούσαν να οργανωθούν κοινές δράσεις Κρατικού-Εθνικού, όπου χορογράφοι, σκηνογράφοι, σκηνοθέτες να ανταλλάσσονται ή και αν κάποιο ξένο σχήμα μετακαλείται από κάποιο εκ των δύο θεάτρων στην Ελλάδα, να φιλοξενείται και στο άλλο. Επίσης θα μπορούσαν να γίνουν 10ήμερες ανταλλαγές στις δραματικές σχολές μας, με στόχο την ανταλλαγή των μεθόδων αλλά και κοινές δράσεις στην Ενωση Θεάτρων της Ευρώπης. Θα μπορούσε ακόμη να εκδίδεται κι από τα δύο θέατρα διμηνιαία εφημερίδα. Εγώ θα το έφτανα και σε συμπαραγωγές με θιάσους περιοδειών και το χειμώνα και το καλοκαίρι. Σημασία έχει, ανεξάρτητα από το ποιος είναι καλλιτεχνικός διευθυντής, να θεσμοθετηθούν τα παραπάνω, έτσι ώστε να πετύχουμε την αλληλοσυμπλήρωση των αδελφών θεάτρων, μακριά από τυχάρπαστους και πρόσκαιρους ανταγωνισμούς ή επικαιρικές συνεργασίες».

ΑΛΕΞΗΣ ΖΗΡΑΣ (πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων, κριτικός λογοτεχνίας):

«Η Εταιρεία Συγγραφέων, που παρεμπιπτόντως γίνεται φέτος τριάντα ετών (ιδρύθηκε το 1981), είναι υπερκομματική. Αυτό ήταν αίτημα όλων των ιδρυτικών της μελών. Διότι την εποχή εκείνη ο πολιτικός χρωματισμός ήταν έντονος στα άλλα λογοτεχνικά σωματεία. Συνεπώς, δεν θα μπορούσε να έχει καμία αντίρρηση για ευρύτερες συνεργασίες. Οπως υποθέτω και τα μέλη της, όσα ενδεχομένως κληθούν να συμπαραταχθούν σε μια πολιτισμική στρατηγική πλατύτερου φάσματος. Και προφανώς, εφόσον μια τέτοια στρατηγική δεν είναι θνησιγενής λόγω μικροκομματικών ή προσωποκεντρικών επιθυμιών. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στο ποιοι απαρτίζουν αυτή την περιορισμένου βίου κυβέρνηση (έστω και αν παίζει κι αυτό σημαντικό ρόλο), αλλά στο τι κάνουν και τι θέλουν να κάνουν.

Η προσωπική πολιτική εκτίμησή μου είναι ότι οι “πνευματικοί θεσμοί” δεν βρίσκονται στις προτεραιότητες των κυβερνώντων. Ενώ, αντίθετα, θα έπρεπε να είναι, γιατί η χώρα δεν έχει να αντιτάξει και πολλές παραγωγικές συνιστώσες απέναντι στην απαξίωση της οικονομίστικης λογικής της Ε.Ε. Οι “πνευματικοί θεσμοί” δεν ήταν ζωντανοί τα τελευταία τρία τουλάχιστον χρόνια και όλοι γνωρίζουν ότι δεν λειτούργησαν όντες υπό το κράτος του φόβου και της τρομοκρατίας του ΔΝΤ και των άλλων παρεμφερών αφανών ή εμφανών εξουσιών.

Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι η Εταιρεία Συγγραφέων και οι εκπρόσωποί της δεν κατέβαλαν ιδιαίτερες προσπάθειες, πολλές φορές αναλαμβάνοντας να συμπληρώσουν αυτοκλήτως τα κενά ενός απόντος οργάνου σχεδιασμού της πολιτισμικής μας πολιτικής. Και αυτό συνεχίζουν να κάνουν, ασκώντας έλεγχο προς την εκάστοτε εξουσία αλλά και συμμετέχοντας σε συνεργασίες με ομόλογους πολιτιστικούς φορείς, εδώ και σε άλλες χώρες». *

ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΤΣΑΣ (διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου):

«Ανοικτό σε προτάσεις και συνεργασίες είναι το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο όχι μόνο με το Μουσείο της Ακρόπολης που με ρωτάτε, αλλά και με κάθε μουσείο. Θα μπορούσαν να οργανωθούν εκθέσεις από κοινού με άλλα μουσεία, όπως και άλλες δράσεις. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε κανένα πρότζεκτ συνεργασίας, αλλά δεν αποκλείεται να υπάρξει. Υπάρχει πάντα διάθεση συνεργασίας μεταξύ των μουσείων. Ισως να μην έχει όσο θα θέλαμε αναπτυχθεί, αλλά υπάρχει».

Τομέας Τύπου Μεγάρου Μουσικής Αθηνών:

«Η εικοσάχρονη πορεία του Μεγάρου αποδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο ότι δεν προσχώρησε ποτέ σε καμία λογική “στρατοπέδων” στην πολιτιστική ζωή της χώρας. Το μαρτυρούν οι συνεργασίες του Μεγάρου με σχεδόν όλους τους πολιτιστικούς φορείς του τόπου. Επιτυχώς και επί μακρόν το Μέγαρο μετρά συμπαραγωγές και συνεργασίες: με την Εθνική Λυρική Σκηνή την Ορχήστρα και το Μπαλέτο της, το Εθνικό Θέατρο, το Φεστιβάλ Αθηνών, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, τα μουσικά σύνολα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, του Δήμου Αθηναίων, την Ορχήστρα των Χρωμάτων, την Ενωση Ελλήνων Μουσουργών κ.ά. Ιδιαίτερα σήμερα, σε συνθήκες οξύτατης οικονομικής κρίσης, κοινός στόχος όλων των πολιτιστικών φορέων δεν μπορεί παρά να είναι η συνεργασία για την ανάπτυξη του πολιτισμού στη χώρα μας».

Advertisements
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: