RSS

Category Archives: Αναστηλώσεις

Η τρέλα με την Αμφίπολη

Η Καθημερινή, 14.09.2014
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΑΝΟΥΔΟΥ

Μία από τις δύο Καρυάτιδες που αποκαλύφθηκαν στον λόφο «Καστά». Η υπόθεση της Αμφίπολης έχει προκαλέσει τεράστιο ενδιαφέρον στο ευρύ κοινό, μεγάλο ενθουσιασμό, διαφωνίες, αλλά και θεωρίες συνωμοσίας. Νοσταλγία για το «ένδοξο παρελθόν» ή «προκάτ

Ενθουσιασμός για μία σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη, απόρροια της ανάγκης για ισχυρά σύμβολα σε μία εποχή θεσμικής και αξιακής κρίσης ή μήπως ακόμα ένα παράδειγμα συλλογικής εμμονής με ό,τι μπορεί να ενισχύσει την εθνική αφήγηση; Εδώ και πάνω από ένα μήνα, η ανασκαφή στην Αμφίπολη μονοπωλεί την προσοχή του κοινού, παραμένοντας σταθερά μεταξύ των πιο δημοφιλών ειδήσεων και αποσπώντας καθημερινά δεκάδες σχόλια διαδικτυακών αναγνωστών. Ωστόσο, τα αίτια αυτού του ενδιαφέροντος είναι δύσκολο να αποσαφηνιστούν: αφενός πρόκειται για ένα μοναδικό, τουλάχιστον για τα ελληνικά δεδομένα, μνημείο, εντυπωσιακό χάρη στο μέγεθος όσο και στον περίτεχνο διάκοσμό του. Αφετέρου ο τύμβος συνδέθηκε εξ αρχής με ζητήματα εθνικής ταυτότητας αφού -παρά τις επιστημονικής κοινότητας- προβλήθηκε ευρέως ως ο «τάφος του Αλεξάνδρου» ή έστω κάποιου κοντινού του προσώπου.

«Η αρχαιολογία συγκινεί την κοινή γνώμη γιατί προσφέρει την ψευδαίσθηση της επαφής με τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος, που εμφανίζονται στα μάτια μας ως αναντίρρητα τεκμήρια της κυρίαρχης ιστορίας», τονίζει ο κ. Δημήτρης Πλάντζος, καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ομως αυτό που συμβαίνει στην Αμφίπολη «είναι κάτι διαφορετικό», καθώς το ενδιαφέρον του κοινού «δεν εστιάζεται στο να μάθουμε κάτι που δεν γνωρίζαμε για τη συγκεκριμένη περίοδο, αλλά στο πώς αυτό το νέο στοιχείο θα επηρεάσει την παρούσα κατάσταση. Συνδέεται, δηλαδή, η Αμφίπολη με τη σημερινή συγκυρία». Αυτή η σύνδεση καλλιεργήθηκε και από τις δηλώσεις του πρωθυπουργού – «δηλώσεις που δημιουργούν την εντύπωση πως η εθνική ταυτότητα των σύγχρονων Ελλήνων, η εδαφική ακεραιότητα της χώρας ή ακόμα και η έξοδος από την κρίση εξαρτώνται από την ανεύρεση καταλοίπων ενός παρελθόντος, που συνηθίζουμε να αποκαλούμε ένδοξο».

Μολονότι δεν επιθυμεί να μειώσει τη σημασία του ευρήματος, ο κ. Πλάντζος εκτιμά ότι «έτσι όπως εκτυλίσσεται η υπόθεση της Αμφίπολης σήμερα, εν μέσω οικονομικής κρίσης, τη στιγμή που η προσήλωση της χώρας στο όραμα του εκσυγχρονισμού αμφισβητείται», η ανασκαφή «εμφανίζεται ως ένα μέσο φαντασιακής διαφυγής προς ένα καλύτερο μέλλον». Εκτός από την πολιτική ηγεσία, και οι αρχαιολόγοι έχουν επιτρέψει -ηθελημένα ή όχι- την καλλιέργεια προσδοκιών αναντίστοιχων «της αποστολής της συγκεκριμένης ανασκαφής», υποστηρίζει ο καθηγητής. «Εχουμε ξαφνικά βρεθεί να μιλάμε για το αν τελικά ο Αλέξανδρος τάφηκε στην Αμφίπολη, το οποίο είναι ιστορικά απίθανο», διευκρινίζει, επισημαίνοντας πως είναι πολύ νωρίς για την απόδοση του μνημείου σε συγκεκριμένους αρχιτέκτονες ή «επώνυμους» νεκρούς.

Σύμφωνα με τον κ. Πλάντζο, το φαινόμενο της υπερβολικής έκθεσης είχε εν πολλοίς αποφευχθεί όταν ξεκίνησαν οι ανασκαφές στη Βεργίνα. Φυσικά, τότε «δεν υπήρχε Ιντερνετ, δεν υπήρχε αυτή η αίσθηση reality show», αλλά «πρέπει να αναγνωρίσουμε πως το προστάτεψε και ο Ανδρόνικος» και η ηγεσία της εποχής. Στο διάστημα που μεσολάβησε, «η εξέλιξη του μακεδονικού ζητήματος» οδήγησε στη γέννηση της «αρχαιολογίας της εθνικής ταυτότητας» και ενός «παράλληλου αφηγήματος περί πολιτισμικού αυτοχθονισμού», βασισμένου σε θεωρίες συνωμοσίας. Σήμερα, οι ανασκαφείς της Αμφίπολης είναι αναγκασμένοι να τροφοδοτούν τη «ζήτηση» για συνεχή ενημέρωση, αφού διαφορετικά κινδυνεύουν να κατηγορηθούν ότι αποσιωπούν στοιχεία.

Ανάγκη για πρότυπα

Tο «φαινόμενο Αμφίπολη» δεν σχετίζεται αποκλειστικά με ζητήματα εθνικής ταυτότητας, υποστηρίζει από την πλευρά του ο κ. Παναγής Παναγιωτόπουλος, επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αντίθετα, προκύπτει και από «μια διαρκή και οικουμενική ανάγκη για το μνημειώδες», η οποία προφανώς οξύνεται σε περιόδους αμφισβήτησης των θεσμών. «Οι μεγάλες θεσμικές, γεωπολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές ορίζουσες βρίσκονται, τουλάχιστον από την 11η Σεπτεμβρίου και μετά -και έπειτα από συμβολικά και πραγματικά χτυπήματα- σχεδόν στον βαθμό μηδέν», εξηγεί. «Οι ισχυρές μορφές του παρελθόντος -το κράτος, οι ηγέτες, η Ε.Ε., η αμερικανική στρατιωτική παρουσία κ.ο.κ.- βρίσκονται σε πολύ μεγάλη κρίση». Ταυτόχρονα, πέρα από την «ισοπέδωση των θεσμών, των προσώπων, της πολιτικής βούλησης, της πολιτικής ικανότητας της Δημοκρατίας να αντιμετωπίσει την παγκοσμιοποίηση», οι άνθρωποι στις ευρωπαϊκές -και όχι μόνο- κοινωνίες πλέον δυσκολεύονται να εντοπίσουν τη θέση τους στον παγκόσμιο χάρτη και κυρίως «να προβάλουν τον εαυτό τους στο μέλλον». Κατά συνέπεια, επιστρέφουμε στην ανάγκη για πρότυπα, στα οποία μπορούμε είτε να συμμορφωθούμε είτε να αντιπαρατεθούμε.

Χωρίς να παραβλέπει την παράμετρο «που έχει να κάνει με ιστορικό παρελθόν συγκρότησης της ελληνικής Μακεδονίας και με τον αλυτρωτισμό που υπάρχει εκατέρωθεν στην περιοχή», ο κ. Παναγιωτόπουλος θεωρεί πως το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για την ανασκαφή απορρέει ακριβώς από τη βαθύτερη αναζήτηση για νέα, σταθερά σημεία αναφοράς, και από την προσπάθεια «ανασυγκρότησης μιας αφήγησης του προσωπικού εαυτού μέσα από την προβολή της σ’ ένα ιστορικό παρελθόν». Σε αντίθεση «με κάποιες, παρωχημένες πλέον αντιλήψεις, που επικαλούνται την ίση αξία ενός κουκουτσιού ελιάς 2.500 ετών με έναν φαραωνικών διαστάσεων τάφο, η δική μου αίσθηση είναι ότι το μνημειώδες των μεγεθών είναι αυτό που έρχεται να φτιάξει εικόνες, αγωνίες, προσδοκίες». Επομένως, «μικρή η σημασία του ενοίκου του τάφου, όσο το μεγαλείο του ίδιου του μνημείου».

Οσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η πολιτεία προσεγγίζει τις αρχαιολογικές έρευνες στον τύμβο Καστά, η θέση του κ. Παναγιωτόπουλου είναι πως για μία ακόμη φορά «έχουμε τη σύγχρονη επικοινωνιακή διαχείριση που θα περίμενε κανείς να έχει το ελληνικό κράτος για όλα τα ζητήματα». Από αυτή τη σκοπιά, η επίσκεψη «του πρωθυπουργού σε μία τόσο σημαντική ανασκαφή, δεν έχει τις ιδιότητες που της έχουν αποδοθεί. Το κράτος, «σε αναζήτηση σημείων “αντιστήριξης”, είναι απολύτως αναμενόμενο να επενδύει και να διαχειρίζεται αυτήν την υπόθεση. Περιέργως πώς ορισμένοι φρίττουν με τον «εθνικισμό του τάφου» τη στιγμή που εδώ και χρόνια η δημόσια σφαίρα παραπέμπει σε αρένα κατασπάραξης “λιγότερο Ελλήνων, δωσίλογων” κτλ.».

Το μεγάλο στοίχημα σε παγκόσμιο και τοπικό επίπεδο είναι η αναπόφευκτη «ενίσχυση του authority, που σε πλανητικό επίπεδο τροφοδοτεί το αίτημα για το μνημειώδες και αυξάνει τη ζήτηση για Ιστορία με κεφαλαίο Ι», να μην υλοποιηθεί με τον χειρότερο τρόπο, αλλά να «παραμείνει μέσα στο πλαίσιο των δημοκρατικών αρχών», καταλήγει ο καθηγητής.

Advertisements
 

Tags:

Την αναστήλωση των μνημείων της Δήλου αποφάσισε το ΚΑΣ

Μετά από μελέτη και πρόταση της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής για τη συντήρηση και αποκατάσταση του θεάτρου, της πλατείας και της δεξαμενής του ιερού νησιού της Δήλου (θρησκευτικό και εμπορικό κέντρο της αρχαιότητας) το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) συνεδρίασε την Τρίτη 10 Μαΐου 2011 και συμφώνησε για την αναστήλωση των αρχαιολογικών μνημείων.

Μεγάλο μέρος των μνημείων αυτών επιθυμεί να αποκαταστήσει η Γαλλική Σχολή, η οποία σε συνεργασία με την Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία έχει ξεκινήσει τις ανασκαφές στο νησί από το 1873.

Συγκεκριμένα, τα μέλη του Συμβουλίου συμφώνησαν να προχωρήσουν οι εργασίες που αφορούν στην αποκατάσταση πεσών, ημικιόνων και τμήματος επιστηλίου με την επιγραφή «κατασκεύασε», καθώς και στην αποκατάσταση της βάσης του αγάλματος του Φιλεταίρου, που υπήρξε ηγεμόνας της Περγάμου κατά τον 3ο αι. π.Χ. Ενέκριναν, επίσης, τη συμπλήρωση με αρχαίους και νέους λίθους δύο αναλημμάτων των παρόδων του θεάτρου και την κατασκευή των βάσεων πάνω στις οποίες θα παρουσιάζονται αρχιτεκτονικά μέλη και δύο πεσσοί. Read the rest of this entry »

 

Θα αναστηλωθεί η Στοά του Ευμένους στην Ακρόπολη

  • Αν βρεθούν οι απαραίτητοι πόροι, θα αποκατασταθεί η βορειοανατολική γωνία του μνημείου
  • ΤΟ ΒΗΜΑ:  11/04/2011

Θα αναστηλωθεί η Στοά του Ευμένους στην Ακρόπολη

Σύμφωνα με τη μελέτη, που εκπονήθηκε από μηχανικούς της ειδικής επιτροπής του Ταμείου Διαχείρισης Πιστώσεων για την Εκτέλεση Αρχαιολογικών Έργων (ΤΔΠΕΑΕ), θα επανατοποθετηθούν διάσπαρτα μέλη του μνημείου που έχουν ταυτοποιηθεί, καθώς και μέλη που διασώθηκαν στο αρχικό τους σημείο. Επίσης, θα στερεωθούν λιθόπλινθοι της θεμελίωσης που παρουσιάζουν καθίζηση ή έχουν μετακινηθεί και, όπου χρειάζεται, θα προστεθούν κονιάματα και ειδικά μέσα στερέωσης και συντήρησης.

Ο Ευμένης Β’, βασιλιάς της Περγάμου από το 197 έως το 159 π.Χ., δώρισε τη στοά στην πόλη των Αθηναίων γύρω στο 160 π.Χ. Ήταν ένα επιβλητικό διώροφο κτίριο, μήκους 164,48 μ. και πλάτους 17,65 μ., που πρόσφερε προστασία από τη βροχή στους θεατές του Θεάτρου του Διονύσου, ενώ ταυτόχρονα λειτουργούσε και ως χώρος συναντήσεων και συζητήσεων.

Το αξιοσημείωτο στη Στοά του Ευμένους είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος των αρχιτεκτονικών μελών της (κίονες, επιστύλια, μετόπες, γείσα κ.α.) είχαν προκατασκευαστεί στην Πέργαμο και μεταφέρθηκαν με πλοία στην Αθήνα. Ήταν φτιαγμένα από ένα είδος νησιωτικού μαρμάρου που χαρακτήριζε τα περισσότερα κτίρια της Περγάμου, ενώ για να διευκολυνθεί η συναρμολόγησή τους χρησιμοποιήθηκαν τεκτονικά γράμματα στην αρίθμηση και τη σήμανση.

Τόσο το ισόγειο όσο και ο όροφος αποτελούνταν από δύο σειρές κιονοστοιχιών. Στην πρόσοψη του ισογείου υπήρχε κιονοστοιχία από 64 κίονες δωρικού ρυθμού, ενώ το εσωτερικό του διαμορφωνόταν από μια σειρά από 32 κίονες ιωνικού ρυθμού. Σε αντίστοιχες θέσεις του ορόφου υπήρχαν δύο σειρές κιονοστοιχιών, διαφορετικού ρυθμού. Η εξωτερική σειρά αποτελούνταν από «αμφικίονες» ιωνικού ρυθμού και η εσωτερική από κίονες που έφεραν κιονόκρανα περγαμηνού τύπου.

Η Στοά είχε δύο σκάλες, μία σε κάθε άκρο, που οδηγούσαν στον όροφο. Η ανατολική επικοινωνούσε και με τον «Περίπατο», τον περιμετρικό δρόμο της Ακρόπολης, εξασφαλίζοντας έτσι την επικοινωνία μεταξύ του άνω διαζώματος του Θεάτρου και του ορόφου της Στοάς.

Αργότερα, όταν τον 2ο αιώνα μ. Χ. χτίστηκε το Ηρώδειο, το δυτικό άκρο της Στοάς συνδέθηκε λειτουργικά με το Ωδείο ώστε να διευκολύνεται η πρόσβαση σ’ αυτό, τόσο από το ισόγειο όσο και από τον όροφο. Η Στοά χτίστηκε κατά μήκος του προγενέστερου Βόρειου Τοίχου, που κατασκευάστηκε την εποχή του Λυκούργου (330 π.Χ.) για να συγκρατεί τις επιχώσεις του επιπέδου του Περιπάτου στα βόρεια. Ο Βόρειος Τοίχος, ο οποίος είχε ενισχυθεί με αντηρίδες που ενώνονταν με τοξοστοιχίες, δεν ήταν ορατός στην αρχαιότητα γιατί μπροστά του βρισκόταν η Στοά.

Αντίθετα σήμερα, αυτό που κυρίως φαίνεται είναι τμήμα του Βόρειου Τοίχου. Επίσης, από το μνημείο σώζονται αρκετές από τις βάσεις των κιόνων της εσωτερικής κιονοστοιχίας του ισογείου, μεγάλο τμήμα της ευθυντηρίας του εξωτερικού στυλοβάτη, το βόρειο τμήμα του δυτικού τοίχου, καθώς και τμήμα της θεμελίωσης του ανατολικού τοίχου.

Η στοά ήταν σε χρήση μέχρι τα μέσα του 3ου μ.Χ. αιώνα, ενώ τα δομικά υλικά της χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του υστερορωμαϊκού τείχους. Το μνημείο μοιάζει πολύ με τη Στοά του Αττάλου στην Αρχαία Αγορά, που ανεγέρθηκε από τον αδελφό του Ευμένους, τον Άτταλο Β΄, ως δώρο για τους Αθηναίους.

 

Tags:

Οι αφανείς ήρωες του μουσείου

  • Πέρασε καταιγίδα πάνω από το κεφάλι τους. Γιατί δεν στήνεται ένα τεράστιο μουσείο, όπως της Ακρόπολης, μόνο σε ένα χρόνο. Τέλη του 2007, αρχές 2008 γινόταν ακόμη η μεγάλη μετακόμιση. Μεταφέρθηκαν 246 μεγάλα γλυπτά και 4.200 μικρότερα μαζί με τα θραύσματά τους από τις αποθήκες.

Εργο ζωής είναι το μουσείο για τον Αλέξανδρο Μάντη, έφορο Ακρόπολης (κέντρο), τις αρχαιολόγους Χριστίνα Βλασσοπούλου (δεξιά) και Σταματία Ελευθεράτου. Την ψυχή τους έδωσαν και οι συντηρητές Γιώργος Παγανής (αριστερά) και Δημήτρης Μαραζιώτης

Εργο ζωής είναι το μουσείο για τον Αλέξανδρο Μάντη, έφορο Ακρόπολης (κέντρο), τις αρχαιολόγους Χριστίνα Βλασσοπούλου (δεξιά) και Σταματία Ελευθεράτου. Την ψυχή τους έδωσαν και οι συντηρητές Γιώργος Παγανής (αριστερά) και Δημήτρης Μαραζιώτης Μόνο για να τα βγάλεις από τα ξύλινα κουτιά τους, να τα ξεσκονίσεις, να τα συντηρήσεις έστω πρόχειρα (επισταμένη συντήρηση κάποιων θα γίνει μετά τα εγκαίνια), να κολλήσεις κομμάτια που οι αρχαιολόγοι έχουν πλέον αναγνωρίσει την προέλευσή τους κι ύστερα να τα στήσεις σε καινούργια βάθρα θα απαιτούσε τουλάχιστον μια τριετία. Ο πολιτικός χρόνος, όμως, είναι μικρός και το μουσείο πρέπει να εγκαινιαστεί από αυτή την κυβέρνηση. Ετσι, έβαλαν κάτω το κεφάλι και δούλεψαν από το πρωί ώς το βράδυ δεκαεξάωρα, Σαββατοκύριακα και αργίες. Αυτοί είναι οι αφανείς ήρωες του μουσείου.
*Αλέξανδρος Μάντης

Ο διευθυντής της Α’ Εφορείας Ακρόπολης, Αλέξανδρος Μάντης, είχε την ευθύνη της μεγάλης μετακόμισης, που έγινε με μελέτη του πολιτικού μηχανικού και αναστηλωτή της Ακρόπολης, Κώστα Ζάμπα, και της επανέκθεσης. Με απόλυτη σύμπνοια και συνεργασία με τον Δημήτρη Παντερμαλή και με τη βοήθεια μιας επιστημονικής επιτροπής συγκρότησαν και υλοποίησαν τη μουσειολογική πρόταση. Συγχρόνως, μελετούσε τα γλυπτά του Παρθενώνα,πρόσθετε σπαράγματα, που έχουν ταυτιστεί με τον γλυπτό διάκοσμο του ναού, και έδινε διαλέξεις στο εξωτερικό, όπως και οι αρχαιολόγοι Χριστίνα Βλασσοπούλου και Σταματία Ελευθεράτου. Παρουσίαζε στην επιστημονική κοινότητα το σύνολο των διασωθέντων γλυπτών του Παρθενώνα, για να αντιληφθεί το μέγεθος της διασποράς και τον διαμελισμό που υπέστησαν τον 19ο αιώνα.

*Χριστίνα Βλασσοπούλου

Δεξί χέρι του στην προετοιμασία των αρχαίων για τη μετακόμιση, όπως και στην επανέκθεση των αρχαϊκών και κλασικών έργων τέχνης, ήταν η αναπληρώτρια διευθύντρια της ίδιας Εφορείας, Χριστίνα Βλασσοπούλου. Είκοσι χρόνια στην Ακρόπολη έμαθε να εργάζεται αθόρυβα. Ηταν η μόνη από τους εναπομείναντες αρχαιολόγους της υπηρεσίας που γνώριζε και το μικρότερο κομματάκι από όσα φυλάσσονταν με ευλάβεια στις αποθήκες του παλιού μουσείου. Ηρεμη, μεθοδική και χαμηλών τόνων, παρήγαγε σημαντικό επιστημονικό έργο, χωρίς να παραλείψει το οργανωτικό και διοικητικό.

*Σταματία Ελευθεράτου

Νεότερη, αλλά εξίσου αφοσιωμένη και ακούραστη, η αρχαιολόγος Σταματία Ελευθεράτου έχει περάσει δεκαέξι από τα είκοσι χρόνια της θητείας της στα σκάμματα του οικοπέδου Μακρυγιάννη. Από το 1993 δουλεύει εκεί, αρχικά στη μεγάλη ανασκαφή για την κατασκευή του σταθμού «Ακρόπολη» του μετρό και από το 1997 για την ανέγερση του νέου μουσείου. Υπό την εποπτεία της έγινε η έρευνα σε έκταση 9 στρεμμάτων (για τη θεμελίωση του κτιρίου) με αποτέλεσμα να βρεθούν 50.000 αρχαία. Η κ. Ελευθεράτου οργάνωσε την έκθεση με τα επιλεγμένα ευρήματα αυτής της ανασκαφής, με την οποία το μουσείο άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό εδώ και περίπου δύο χρόνια. Ανέλαβε και την οργάνωση του πρώτου τμήματος της έκθεσης που μας εισάγει στο μουσείο (μεγάλη ράμπα) και έχει αποκλειστική ευθύνη για την οργάνωση μιας άλλης με ευρήματα της ανασκαφής, που θα γίνει με ησυχία μετά τα εγκαίνια.

*Γιώργος Παγανής

Από τα 15 του χρόνια δουλεύει στην Ακρόπολη ο συντηρητής Γιώργος Παγανής. Είχε το προνόμιο, μαζί με το συνάδελφό του Δημήτρη Μαραζιώτη, να αγκαλιάζει τα διασημότερα γλυπτά του κόσμου και να τα στήνει στα βάθρα τους. Επικεφαλής του εργαστηρίου συντήρησης σήμερα, θυμάται τα ηρωικά χρόνια της αναστήλωσης του Ερεχθείου το 1977 με τον αείμνηστο πολιτικό μηχανικό Αλέξανδρο Παπανικολάου και τον Κώστα Ζάμπα επικεφαλής. Αμούστακο παλικαράκι ήταν τότε και εργαζόταν ως βοηθός τεχνίτη. Επειτα μαθήτευσε στο εργαστήρι συντήρησης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου δίπλα στο γλύπτη Στέλιο Τριάντη, δούλεψε στα εκμαγεία του Παρθενώνα και στο εργαστήριο γλυπτών της Ακρόπολης, τελευταία στην αναστήλωση του ναού της Αθηνάς Νίκης και μόλις άρχισε η μετακόμιση, αφιερώθηκε στα γλυπτά του μουσείου. Αποτελεί γι’ αυτόν «ανάμνηση ζωής» η δουλειά για το στήσιμο του νέου Μουσείου Ακρόπολης, «αποκορύφωμα» στην καριέρα του.

*Δημήτρης Μαραζιώτης

Αλησμόνητες στιγμές έζησε και ο συντηρητής Δημήτρης Μαραζιώτης που πρωτοστάτησε, επικεφαλής 10μελούς ομάδας, στη μετακόμιση. Προσωπικά δεν θα ξεχάσω την έντασή του όταν το «Παιδί» του Κριτία αποχωριζόταν τη βάση του και κρεμόταν από δύο σχοινιά κι όταν έπειτα από μέρες έφτανε σώα και ασφαλής η πρώτη λίθος της ζωφόρου του Παρθενώνα στο νέο μουσείο. Φαινόταν ο απόλυτος άρχων ενός επικίνδυνου παιχνιδιού. Με κινήσεις μετρημένες, χωρίς πολλά λόγια και με τη βοήθεια πολλών ακόμη συναδέλφων του κατάφερε έναν άθλο που θα διαπιστώσουμε στις 20 Ιουνίου.

  • Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 6 Ιουνίου 2009
 

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΛΑΡΙΣΑΣ: «Ομηροι» οι εργαζόμενοι!

  • Σε καθεστώς ομηρίας βρίσκονται οι εργαζόμενοι στα έργα ανασκαφής και ανάδειξης του Α’ αρχαίου θεάτρου Λάρισας, που από το 2002 απασχολούνται με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, που όταν λήγουν, μένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς δουλειά. Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά από πολύμηνη παύση των εργασιών στο αρχαίο θέατρο, αυτές ξεκινούν πάλι, με τις συμβάσεις εργασίας των εργαζομένων να είναι, μόλις, ενός μήνα!

Καταγγέλλοντας τις νέες κατάπτυστες συμβάσεις, οι εργαζόμενοι απαιτούν τη μετατροπή τους σε συμβάσεις αορίστου χρόνου. Επισημαίνουν, δε, ότι μετά την πολύμηνη παύση των εργασιών, οι φθορές στο θέατρο είναι μεγάλες (διάβρωση μαρμάρων, επικάθηση ατμοσφαιρικών ρύπων), ενώ ο χώρος έχει γεμίσει σκουπίδια, ερπετά και χόρτα.

Το απαράδεκτο καθεστώς ομηρίας καταγγέλλει με ανακοίνωσή του και το Εργατικό Κέντρο Λάρισας, επισημαίνοντας ότι οι νέες κατάπτυστες συμβάσεις εργασίας ενός μήνα, μάλιστα λίγο πριν από τη σημαντική μάχη των ευρωεκλογών, αποτελούν πρωτοφανή εμπαιγμό και επαίσχυντη προσπάθεια προεκλογικής και πολιτικής ποδηγέτησης από την πλευρά της κυβέρνησης της ΝΔ. «Δεν ενδιαφέρει την κυβέρνηση – τονίζει – να λύσει το πρόβλημα της μονιμοποίησης των εργαζομένων και της αποπεράτωσης των εργασιών στο Α΄ αρχαίο θέατρο. Αυτό που την ενδιαφέρει είναι η υφαρπαγή των ψήφων και τίποτε άλλο. Δεν την ενδιαφέρει γιατί και αυτή η κυβέρνηση (της ΝΔ) όπως και οι προηγούμενες του ΠΑΣΟΚ αναπαράγουν και διευρύνουν συστηματικά αυτό το απαράδεκτο καθεστώς των συμβασιούχων, της μερικής απασχόλησης, της δουλειάς χωρίς δικαιώματα και με αβέβαιο μέλλον».

Και καταλήγοντας ζητά να μονιμοποιηθούν χωρίς καμία προϋπόθεση όλοι οι συμβασιούχοι στο Α΄ αρχαίο θέατρο, καθώς και να προσληφθούν και όσοι χρειάζονται για τη γρήγορη αποπεράτωση του έργου, τη συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας, τη συντήρηση του μνημείου. [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 22 Μάη 2009]

 

ΠΛΗΓΕΣ ΑΦΗΝΟΥΝ ΟΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΤΣΙΜΕΝΤΟ

Κατάρρευση λόγω αναστήλωσης

είναι ψηλότεροι κατά  �ναν σπόνδυλο, απ΄ ό,τι στην  αρχαιότητα!

  • Δεκάδες γνωστά μνημεία σε όλη την Ελλάδα απειλούνται με κατάρρευση ή έχουν παραμορφωθεί εξαιτίας εσφαλμένων αναστηλώσεων και επεμβάσεων, κυρίως με τσιμέντο

Την ώρα που τα μνημεία της Ακρόπολης αναστηλώνονται με συνδέσμους τιτανίου- ένα πολύτιμο νέο υλικό της διαστημικής τεχνολογίας που αντικαθιστά τον οξειδωμένο χάλυβα της προηγούμενης αναστήλωσης- λίγο πιο πέρα, κοντά στο Ερέχθειο, αποφασίστηκε για την προστασία ενός σημαντικού αρχαίου ιερού της Ακρόπολης, του Αρρηφορίου, να ταφούν τα λείψανά του. Κι ενώ οι σκαλωσιές αφαιρούνται από τα λαμπρά μάρμαρα των Προπυλαίων και η είσοδος της Ακρόπολης παραδίδεται στο κοινό καλύτερη, οι πλάκες που συγκρατούν τα πρανή κάτω από τα Προπύλαια και τον Ναό της Νίκης απειλούνται με κατάρρευση, λόγω… αναστηλώσεων.

Πληγή της αναστήλωσης είναι και η αφαίρεση μεταγενέστερων φάσεων, χάριν της κλασικής αρχαιότητας, όπως ο φράγκικος πύργος των Προπυλαίων, ο Άγιος Ασώματος και η Μεγάλη Παναγιά στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού

«Η χρήση του σκυροδέματος υπήρξε καταστροφική. Παλαιότερα δεν ήξεραν ότι το μπετόν είναι διαπερατό από το νερό και ότι ο απλός χάλυβας εύκολα διαστέλλεται και καταστρέφεται. Δεν ήξεραν ότι το σκυρόδεμα έχει πεπερασμένη διάρκεια ζωής», τονίζει ο καθηγητής Χαράλαμπος Μπούρας, ψυχή των μελετών και των αναστηλωτικών επεμβάσεων στην Ακρόπολη εδώ και τριάντα χρόνια. Ο καθηγητής της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής συγκέντρωσε δεκάδες παραδείγματα από τη χρήση και την κατάχρηση των αρχών που διέπουν το άτυπο ευαγγέλιο των αναστηλώσεων, τη Χάρτα της Βενετίας, για να αποδείξει πόσο διάτρητη και ελαστική είναι η εφαρμογή τους και για να υποδείξει την ανάγκη για μια νέα χάρτα, που θα «ενσωματώνει τις νέες εμπειρίες».

Παρότι η αναστρεψιμότητα των επεμβάσεων είναι «κανόνας» για τη Χάρτα της Βενετίας, οι τσιμεντενέσεις γίνονται στα μνημεία ακόμα και σήμερα. Και αν απομακρύνθηκε το σκυρόδεμα από τις συμπληρώσεις των κενών, το εξευγενισμένο τσιμέντο, ο γύψος και ο τεχνητός λίθος ζουν και βασιλεύουν. Όλα τα αντίγραφα των γλυπτών της Ακρόπολης που μεταφέρονται στο μουσείο για λόγους προστασίας είναι «χυτά».

Απέναντι στα δύο άκρα, της υπερπροστασίας των μνημείων με στέγαστρα και κλωβούς και της πλήρους δυναμικής ανόρθωσης που στηρίζεται όμως σε τσιμέντα και τούβλα που ασχημίζουν τα αρχαία μάρμαρα, αντιπαρατάσσεται και η άποψη της «μη επέμβασης». Όπως υποστήριζε και ο Τζ. Ράσκιν «η φυσική ερείπωση έχει μία νομοτέλεια που εντάσσεται στους νόμους της φύσης και το αποτέλεσμα είναι φυσικό και ωραίο». «Μεταξύ εγκατάλειψης και ανάδειξης πρέπει να υπάρχει ισορροπία», προσθέτει ο κ. Μπούρας.


Υπεραναστήλωση και καταστροφές

Ένα άλλο πρόβλημα είναι η υπεραναστήλωση. Οι αναμαρμαρώσεις που έγιναν πριν από έναν αιώνα στο Παναθηναϊκό Στάδιο εξαφάνισαν όλα σχεδόν τα ίχνη του αρχαίου σταδίου. Με την αναμαρμάρωση του Ηρωδείου, στη δεκαετία του ΄60, έχει χαθεί κάθε αρχαιολογική αξία από το κοίλον. Σήμερα λείπουν κάποιες βαθμίδες, δεν έχουν ανακατασκευαστεί κάποια τμήματα των παρόδων και η αρχιτεκτονική του λειτουργία είναι δυσανάγνωστη. Οι εκπτώσεις δε συνεχίζονται: στην πρόσφατη αναστήλωση κερκίδων του Θεάτρου της Επιδαύρου επιτράπηκαν μικρές παραμορφώσεις ορισμένων εκατοστών. Για να μην υπάρχουν θα έπρεπε να αποξηλωθούν πολλές δεκάδες θέσεις.
Οι «παρεμβάσεις» βλάπτουν

● Χάρη στις τσιμεντενέσεις κατά τις αναστηλώσεις είναι ετοιμόρροπα σήμερα το Θησείο και ο Ναός της Αφαίας στην Αίγινα.

● Προβλήματα παρουσιάζουν και τα διαβρωμένα σκυροδέματα στις οικίες της Δήλου.

● Ο μοναδικός κίονας του ναού του Διός της Αρχαίας Ολυμπίας που αναστηλώθηκε, συμπληρώθηκε με «τεχνητό λίθο», ενώ το ψηλό τριγωνικό βάθρο της Νίκης του Παιωνίου (στην Ολυμπία) είναι ένα «παστίτσο» από αρχαία μάρμαρα και τσιμέντα.

● Προκειμένου να αναστηλωθεί ένας κίονας του Ναού του Διός στη Νεμέα, προτάθηκε να διαπεραστούν οι αρχαίοι σπόνδυλοι με ράβδο, ώστε να αντέξει το βάρος του υπερκείμενου επιστηλίου. Ευτυχώς, η επέμβαση δεν θεωρήθηκε «αναστρέψιμη» και δεν εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.

● Θύμα της υπερπροστασίας έχει πέσει ο Ναός του Επικουρίου Απόλλωνα στην Ανδρίτσαινα, που «κλείστηκε» μέσα σε αντίσκηνο στερώντας έτσι τη θέαση του ωραιότατου «Παρθενώνα της Πελοποννήσου» από μια ολόκληρη γενιά επισκεπτών.

● Η αναστήλωση της Στοάς των Άρκτων στη Βραυρώνα έγινε κατά προσέγγιση διότι ήταν αδύνατον να βρεθεί το αρχικό της ύψος.

● Θύμα κακής αναστήλωσης έπεσε και το Θέατρο της Δωδώνης, με αυθαίρετες συγκολλήσεις μελών και παρατοποθετήσεις, απουσία μελέτης.

● Χάρη στις πρόσφατες αναστηλώσεις στο Αρχαίο Ωδείο της Πάτρας δεν μπορεί πλέον να αντιληφθεί ο θεατής γιατί εθεωρείτο ένα από τα ωραιότερα της Αρχαίας Ελλάδας.

● Στην αναστήλωση μιας αντηρίδας του Θεάτρου των Φιλίππων, έμεινε μετέωρη μισή κάμαρα.

  • Της Παρασκευής Κατημερτζή, ΤΑ ΝΕΑ: 28 Ιανουαρίου 2009