RSS

Category Archives: Αρχαία Αθήνα

ΠΩΣ ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΑΝΕΣΤΗΣΑΝ ΤΗ ΜΥΡΤΙΔΑ

  • Ενα πρόσωπο 2.500 ετών πάλι στο φως

  • Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ
  • Ελευθεροτυπία, Σάββατο 10 Απριλίου 2010

  • Η Μύρτις αναστήθηκε. Ηταν μόλις 11 ετών όταν πέθανε, πριν από 2.500 χρόνια στην Αθήνα, την εποχή του Περικλή, από τυφοειδή πυρετό, όπως εκατοντάδες άλλοι Αθηναίοι, θύματα του Λοιμού των Αθηνών, μιας φοβερής επιδημίας που αποδεκάτισε το 1/3 του πληθυσμού της πόλης.

Το κρανίο της μικρής βρέθηκε το 1994-95 μαζί με τα οστά άλλων 150 ανθρώπων, ενηλίκων και παιδιών, στον λεγόμενο τάφο του Λοιμού κατά τις ανασκαφές για τις εργασίες του Μετρό στον Κεραμεικό. Η καλή κατάσταση διατήρησης του κρανίου ήταν ο κύριος λόγος για τον οποίο μπήκε στο μικροσκόπιο της έρευνας του επίκουρου καθηγητή Ορθοδοντικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μανώλη Ι. Παπαγρηγοράκη, ο οποίος σε συνεργασία και με άλλους επιστήμονες ανέπλασε το πρόσωπό της και το παρουσίασε χθες για πρώτη φορά στο κοινό σε ειδική εκδήλωση στο αμφιθέατρο του νέου Μουσείου της Ακρόπολης.

Είναι ένα κοριτσάκι με μεγάλο μέτωπο και πιθανόν καστανά μάτια και μαλλιά. Στην ανάπλαση του προσώπου της Μύρτιδος έπαιξε βασικό ρόλο ότι διατηρούνται η άνω και κάτω γνάθος και όλα τα δόντια του παιδιού, τα μόνιμα και μερικά από τα νεογιλά, κάτι σπάνιο, σύμφωνα με τον κ. Παπαγρηγοράκη, που ασχολείται 30 χρόνια με την έρευνα αρχαίων κρανίων.

Οι πληροφορίες που τους πρόσφερε ως ανασκαφικό εύρημα η Μύρτις, όπως την βάφτισαν οι αρχαιολόγοι, «προέρχονται από την οδοντοστοιχία της, η οποία κατά τη στιγμή του θανάτου της βρισκόταν στο τελευταίο στάδιο μικτής οδοντοφυΐας».

Η κατατομή του προσώπου της και τα χαρακτηριστικά της έχουν αποδοθεί μεν, αλλά δεν αποκλείεται η πιθανότητα λάθους, όπως ο ίδιος εξηγεί, καθώς τα μαλακά τμήματα του προσώπου, η μύτη και τα αφτιά δεν προσδιορίζονται μόνον από τα οστά του προσώπου. Επίσης το χρώμα των ματιών και μαλλιών έχει αποδοθεί με βάση την άποψη των αρχαιολόγων, ότι οι άνθρωποι εκείνης της εποχής στην πλειονότητά τους ήταν καστανοί. Χρειάζεται να γίνει εργαστηριακός έλεγχος του γονιδιώματος της μικρής για να προσδιορισθούν τα χρώματα και τα φυλετικά χαρακτηριστικά της. Μέχρι στιγμής δεν υπήρχαν τα λεφτά, λέει ο καθηγητής που έχει χρηματοδοτήσει ο ίδιος την έρευνα αυτή, όπως και το πανεπιστήμιο. «Και η Μύρτις ως τώρα έχει κοστίσει πολλά. Ελάχιστα από το κράτος».

Η ανασύνθεση του προσώπου της Μύρτιδος έχει ξεκινήσει εδώ και δύο χρόνια. Πρώτος σταθμός ήταν το θεραπευτικό ινστιτούτο «Εγκέφαλος», όπου ο ακτινολόγος Παναγιώτης Τούντας πέρασε το κρανίο από αξονικό τομογράφο. Τα στοιχεία του αξονικού τομογράφου εστάλησαν στο ΤΕΙ Κρήτης, όπου η ομάδα των κ. Μαραβελάκη και Αντωνιάδη δημιούργησε σε ψηφιακή μορφή αρχικά και στη συνέχεια ένα ακριβές αντίγραφο του αρχαίου κρανίου. Πάνω σ’ αυτό το πρόπλασμα, το οποίο παρέλαβε ο γλύπτης Οσκαρ Νίλσον στη Σουηδία, «χτίστηκε» σε οκτώ μήνες η μορφή της Μύρτιδος. Ο ίδιος έχει κατασκευάσει και το πρόσωπο του Φιλίππου του Β’.

Ολα τα στάδια της έρευνας, από την ανασκαφή της Εφης Μπαζιωτοπούλου-Βαλαβάνη, η οποία χρονολόγησε τον ομαδικό τάφο στα 430-426 π.Χ. και τον συσχέτισε με την επιδημία που συνέβαλε στην ήττα της Αθήνας στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, ώς τα ιατρικά συμπεράσματα από την έρευνα του σκελετικού υλικού, θα παρουσιαστούν μαζί με τη Μύρτιδα στις 15 Απριλίου στην έκθεση με τίτλο «Μύρτις: πρόσωπο με πρόσωπο με το παρελθόν» στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας (Οθωνος 100, Κηφισιά). Εκεί, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να συστηθούν με ένα κορίτσι του 5ου αιώνα π.Χ. που θα φοράει ένα απλό λινό φόρεμα σε γαιώδες χρώμα, σχεδιασμένο από τη Σοφία Κοκοσαλάκη και ραμμένο από την Ελένη Κλημογιάννη. Υστερα από 2-3 μήνες η έκθεση θα ταξιδέψει σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας και στο εξωτερικό. *

Advertisements
 

Τυφοειδής πυρετός αποδεκάτισε την αρχαία Αθήνα

  • Νέα στοιχεία απ’ τον ομαδικό τάφο

Αρον άρον ενταφιάστηκαν στον ομαδικό τάφο του Κεραμεικού, στη συμβολή των οδών Πειραιώς και Ιεράς Οδού, δεκάδες θύματα του λοιμού που πριν από 2.425 χρόνια αποδεκάτισε την αρχαία Αθήνα (στους 50.000 υπολογίζονται οι νεκροί) και στοίχισε τη ζωή στον Περικλή.

Η ταυτότητα του λοιμού; Τυφοειδής πυρετός, απάντησαν οι επιστήμονες που με τη μέθοδο του DNA εξέτασαν τα δόντια των νεκρών Αθηναίων. Χάρη, δε, στη σύγχρονη τεχνολογία, προχωρούν στην ανασύσταση του προσώπου της 11χρονης Μύρτιδος, που είχε ταφεί εκεί.

Η παρουσίαση θα γίνει στις 9 Απριλίου, σε ειδική εκδήλωση στο Νέο Μουσείο Ακροπόλεως. Σύμφωνα με τα Νέα, το κρανίο της, που βρέθηκε στην ανασκαφή, είναι το μοναδικό που διατηρεί τη μόνιμη οδοντοφυΐα και ακέραια τόσο την πάνω όσο και την κάτω γνάθο, κάτι που δεν είναι σύνηθες στα αρχαία κρανία.

Η τεκμηρίωση των ευρημάτων της ανασκαφής, που ξεκίνησε πριν 10 χρόνια, έγινε τη Δευτέρα από την αρχαιολόγο Έφη Μπαζιωτοπούλου-Βαλαβάνη.

Τα στοιχεία για τον ενταφιασμό των Αθηναίων στο συγκεκριμένο σημείο είναι εντυπωσιακά. Όπως είπε η αρμόδια αρχαιολόγος, οι πρώτες ταφές έγιναν ακανόνιστα αλλά με σχετική ευρυχωρία, με προσπάθεια εκμετάλλευσης του σχεδόν κυκλικού χώρου του ορύγματος.

«Ανάμεσα στους πρώτους νεκρούς έριξαν και λίγα κτερίσματα. Κατά τόπους και όπου έκριναν αναγκαίο, πετούσαν και μερικές φτυαριές χώματος, τουλάχιστον στην αρχή» ανέφερε η κ. Μπαζιωτοπούλου-Βαλαβάνη.

Αργότερα, όπως τόνισε, οι ταφές πυκνώνουν και ο χώρος μεταξύ των νεκρών μειώνεται, έτσι ώστε να κερδίζεται χώρος για όσο το δυνατόν περισσότερους νεκρούς.

«Σε αυτήν τη φάση θάβουν και παιδιά, ενώ στα οκτώ βρέφη προσφέρουν ιδιαίτερη μέριμνα και τα τοποθετούν σε ξεχωριστές θήκες, σαν να πρέπει να τα προστατεύσουν από αυτή καθαυτή τη χύδην ταφή» υπογράμμισε η κ. Μπαζιωτοπούλου-Βαλαβάνη, σημειώνοντας πως «μερικοί στο τέλος ήταν θαμμένοι ακόμη και σε επικλινή στάση, σχεδόν ανορθωμένοι».

 
Leave a comment

Posted by on March 3, 2010 in Αρχαία Αθήνα

 

Ομιλίες-μαθήματα για την Αρχαία Αθήνα

Στις 4 Νοεμβρίου αρχίζουν στην Αρχαιολογική Εταιρεία τα μαθήματα της Ιστορίας της Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης και Αρχαιολογίας, με κεντρικό θέμα εφέτος την Αθήνα, την πλούσια ιστορία της και τα μνημεία. Οπως πάντα θα διδάξουν καθηγητές Πανεπιστημίου, διευθυντές αρχαιοτήτων και αρχαιολόγοι ανασκαφείς, οι οποίοι θα αναφερθούν στις νεότερες έρευνες για την Αθήνα, όπως η διαμόρφωση των κλιτύων της Ακρόπολης, η αναστήλωση των Προπυλαίων, οι ανασκαφές στον Κεραμεικό και στην Αρχαία Αγορά. Ομιλητές θα είναι οι:

Ευγενία Βικέλα, Αλέξανδρος Μάντης, Αναστάσιος Τανούλας, Γιούτα Στρόσεκ, Γεωργία ΚοκκορούΑλευρά, Παυλίνα Καραναστάση, Τζον Μακ Καμπ ο δεύτερος, Ολγα Ζαχαριάδου, Ευτυχία Λυγκούρη, Ιωάννα Δρακωτού, Θεοδοσία-Στεφανία Τιβερίου.

 
Leave a comment

Posted by on October 22, 2009 in Αρχαία Αθήνα