RSS

Category Archives: Ασκληπιείο Επιδαύρου

Οι αρχαιολόγοι σώζουν τον θεό της Επιδαύρου

  • Η Επίδαυρος δεν είναι μόνο οι παραστάσεις στο θέατρο. Είναι και ένας υπέροχος αρχαιολογικός χώρος με τον ναό του Ασκληπιού και τις εγκαταστάσεις του θεραπευτηρίου του.

Σχεδιαστική αναπαράσταση της Θόλου, όπου εγκαταβιούσε ο Ασκληπιός Σχεδιαστική αναπαράσταση της Θόλου, όπου εγκαταβιούσε ο Ασκληπιός

Στο χώρο αυτό, που τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αναγνωρίσιμα πολλά από τα 70 μνημεία του -με γενναίες χρηματοδοτήσεις από το Γ’ ΚΠΣ- οι επεμβάσεις θα συνεχιστούν για να έχουν ολοκληρωθεί ώς το 2015. Το χρονοδιάγραμμα ορίζει η διάρκεια του ΕΣΠΑ από το οποίο διεκδικεί η Επίδαυρος (αρχαιολογικός χώρος και δύο θέατρα) 3 εκατ. ευρώ.

Οι καινούργιες μελέτες που εγκρίθηκαν από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο περιλαμβάνουν επεμβάσεις στο ναό του Ασκληπιού (σώζεται σε κάτοψη), στη Θόλο (τη μυστική υπόγεια κατοικία του θεού) και στο στάδιο που κατασκευάστηκε για την έναρξη τέλεσης γυμνικών αγώνων, που γίνονταν ανά διετία στις θρησκευτικές εορτές προς τιμήν του Ασκληπιού.

Η εικόνα που έχουμε για τα μνημεία της Επιδαύρου θα βελτιωθεί κατά πολύ, υπόσχεται ο καθηγητής Βασίλειος Λαμπρινουδάκης. Ως πρόεδρος της Επιτροπής Συντήρησης Μνημείων Επιδαύρου έχει συντονίσει για πολλά χρόνια τα έργα. Σύντομα θα δούμε σε καλύτερη κατάσταση τις βόρειες κερκίδες του σταδίου (οι απέναντι νότιες έχουν αναστηλωθεί) που σήμερα παρουσιάζουν εικόνα μεγάλης ακαταστασίας. «Η επιφανειακή ροή των νερών της βροχής και η παγοπληξία τον χειμώνα διαβρώνουν τις υποδομές των κερκίδων με αποτέλεσμα να παρατηρούνται διολισθήσεις και τοπικές καθιζήσεις», μας είπε.

Τα παρατοποθετημένα λίθινα εδώλια, που βλέπουμε σήμερα, τοποθετήθηκαν στο χωμάτινο στάδιο κατά την περίοδο ακμής του Ιερού του Ασκληπιού (μεταξύ 4ου-2ου αι. π.Χ.). Προηγουμένως οι θεατές παρακολουθούσαν τα αγωνίσματα όρθιοι ή καθισμένοι κάτω, στα πρανή του σταδίου. Οι πρώτες σειρές εδωλίων είναι ενεπίγραφες και αποτελούν αναθήματα πιστών.

Ανάγκη θεραπείας χρειάζεται και η υπόγεια θολωτή δίοδος από την οποία περνούσαν οι αθλητές στον αγωνιστικό χώρο από την παλαίστρα. Διατηρείται σε κακή κατάσταση λόγω της υγρασίας από τα όμβρια και τον πάγο. Η μελέτη προβλέπει την αποκατάσταση της βόρειας και νότιας απόληξής της και των αναλημμάτων της.

Το στάδιο μόνο σε μαθητικές παραστάσεις έχει δοθεί τα τελευταία χρόνια γιατί παραμένει εντός του μια μεγάλη γερανογέφυρα. Ωστόσο, προσφέρεται για μουσικούς-ποιητικούς αγώνες, αλλά και αγώνες δρόμου καθώς σώζει τα λίθινα στοιχεία που ορίζουν την Αφεση, τις ενδιάμεσες διαδρομές και το τέρμα.

Στη γειτονική Θόλο ή Θυμέλη, όπου υποτίθεται ότι εγκαταβιούσε στα σκοτεινά υπόγειά της ο θεράπων θεός, απομένουν να γίνουν πολλά ακόμη. Το κυκλικό οικοδόμημα με τη δωρική και κορινθιακή κιονοστοιχία, γύρω-τριγύρω, που έκανε 40 χρόνια να κατασκευαστεί λόγω οικονομικών και πολιτικών προβλημάτων τον 4ο αι. π.Χ., υπήρξε λόγω της θέσης του, δίπλα στο Αβατο, σημαντικότατο μνημείο για τη λατρεία του Ασκληπιού. Μέχρι προ ολίγων ετών, βλέπαμε κάποιους λίθους σε κυκλική διάταξη. Τώρα έχει αποκατασταθεί σε ένα βαθμό η τρίτη του διάσταση με αρκετή χρήση νέου υλικού, είναι αλήθεια.

Το συνολικό πρόγραμμα περιλαμβάνει μερική αποκατάσταση της ανωδομής του ναού, της δωρικής και κορινθιακής κιονοστοιχίας του, του σηκού και του δαπέδου του. «Ετσι ο επισκέπτης θα αισθάνεται την υπόγεια διάσταση που είχε το μνημείο εσωτερικά», υπόσχεται ο κ. Λαμπρινουδάκης.

Οσο για τον ναό του Ασκληπιού, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να δούμε την τρίτη του διάσταση. Σώζονται μεν κάποια κομμάτια από τον θριγκό (στο μουσείο), αλλά τίποτα από τα ενδιάμεσα μέρη. Το μόνο που μπορεί να γίνει είναι να τοποθετηθεί ο πρώτος αναβαθμός της κρηπίδας, για να είναι καθαρό το περίγραμμά του. Τις σχετικές μελέτες υπογράφουν οι αρχιτέκτονες: Ε. Μαστέλλος, Ιωάννης Μαυρομματίδης και Γιούλη Αναστασιάδου. * [Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 17 Ιουνίου 2010]

 

Λίφτινγκ στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου

  • Αρχιτέκτονες και αρχαιολόγοι προσπαθούν να αναστηλώσουν το σπουδαιότερο θεραπευτικό ιερό της αρχαιότητας

Λίγα μέτρα από το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, που σφύζει το καλοκαίρι από ζωή- θιάσους και θεατές- κυρίως με παραστάσεις αρχαίου δράματος, ένα τεράστιο έργο συντελείται για τη σωτηρία του σπουδαιότερου και ιερότερου Ασκληπιείου της αρχαιότητας. Εκεί όπου οι άνθρωποι προσέφευγαν επί αιώνες (ως τον 4ο μ.Χ.) προκειμένου να ζητήσουν τη βοήθεια του θεού για θεραπεία, η οποία επερχόταν με τη μυστηριακή λειτουργία της εγκοίμησης. Ενα τεράστιο οικοδομικό συγκρότημα, τα κατάλοιπα του οποίου προσπαθούν να αναστηλώσουν αρχαιολόγοι και αρχιτέκτονες: τη Θόλο συγκεκριμένα, που ονομάζεται και Θυμέλη (365 ως 335 π.Χ.), κτίριο που έως σήμερα θεωρείται το τελειότερο κυκλικό οικοδόμημα της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής, τη δίοδο του Σταδίου (5ος και 3ος αι. π.Χ.), το οποίο επίσης συνδεόταν με το τελετουργικό της λατρείας του Ασκληπιού, αλλά και τον ναό του Ασκληπιού. Πρόκειται για τις νέες επεμβάσεις τις οποίες καλείται να υλοποιήσει η Επιτροπή Συντήρησης Μνημείων Επιδαύρου, στην οποία προΐσταται ο καθηγητής κ. Βασίλης Λαμπρινουδάκης.

Εντελώς ιδιόμορφο κτίριο είναι η Θόλος, το κυκλικό σχήμα της οποίας χαρακτηρίζει συνήθως ταφικά οικοδομήματα. Η λαβυρινθώδης μορφή του υπογείου του μάλιστα με τους σκοτεινούς διαδρόμους παραπέμπει στον χθόνιο χαρακτήρα του Ασκληπιού, γι΄ αυτό και ερμηνεύεται ως κτίριο που στέγαζε την υπόγεια κατοικία του θεού, ο οποίος κατά την παράδοση θεράπευε τους πιστούς μέσα από τη γη. Κάτω από το περίπλοκο δάπεδο υπήρχε ένας τριμερής υπόγειος χώρος. Τον αποτελούσαν κυκλικοί διάδρομοι, οι οποίοι επικοινωνούσαν μεταξύ τους με ανοίγματα, ενώ φράγματα στις κατάλληλες θέσεις ανάγκαζαν τον εισερχόμενο να ακολουθήσει μαιανδροειδή πορεία.

Τ ρεις ομόκεντροι κυκλικοί δακτύλιοι χαρακτηρίζουν λοιπόν αρχιτεκτονικά τη Θόλο ενώ διαθέτει δύο, κυκλικές επίσης, κιονοστοιχίες: την εξωτερική με 26 δωρικούς κίονες και την εσωτερική με 14, που έχουν κορινθιακά κιονόκρανα. Επτά από τους κίονες της πρώτης θα αποκατασταθούν από τους αναστηλωτές, οι δύο από τους οποίους μάλιστα στο αρχικό τους ύψος ώστε να αποδίδεται ως έναν βαθμό η αρχική εικόνα του μνημείου. Για τον σκοπό αυτόν άλλωστε θα τοποθετηθεί επάνω τους ένα νέο επιστύλιο και ένα τμήμα της ζωφόρου. Στη δεύτερη κιονοστοιχία θα αποκατασταθούν επτά κίονες, ενώ επεμβάσεις θα γίνουν και στον τοίχο του σηκού.

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται εξάλλου η αποκατάσταση του μαρμαροθετήματος του δαπέδου του σηκού, το οποίο ήταν διαμορφωμένο από λευκές και μαύρες ρομβοειδείς πλάκες σε ένα μοναδικής σύλληψης γεωμετρικό σχέδιο, όπως περιγράφει και ο Παυσανίας. Ο περιηγητής της αρχαιότητας περιγράφει επίσης τις ζωγραφικές παραστάσεις του ζωγράφου Παυσία που υπήρχαν στο εσωτερικό του σηκού, οι οποίες φυσικά δεν σώζονται. Το σύνολο του οικοδομήματος πάντως είχε οροφή με μαρμάρινα φατνώματα που έφεραν φυτική διακόσμηση, ενώ η στέγη είχε κωνικό σχήμα και ήταν καλυμμένη από ένα πολύπλοκο σύστημα μαρμάρινων κεραμίδων. Στην κορυφή της μάλιστα ήταν τοποθετημένο ένα περίτεχνο ακρωτήριο.

Στον χώρο του Σταδίου οι εργασίες επικεντρώνονται στην αποκατάσταση αφενός της θολωτής διόδου, η οποία έχει υποστεί μεγάλες καταστροφές εξαιτίας του παγετού και της υγρασίας, και αφετέρου των κερκίδων που βρίσκονται στη βόρεια πλευρά του. Οσον αφορά, τέλος, τον ναό (τέλος 4ου αιώνα π.Χ.), όπου στην αρχαιότητα φυλασσόταν το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Ασκληπιού, η επέμβαση είναι μικρή και περιορίζεται στην αποκατάσταση του πρώτου δόμου της κρηπίδας του.