RSS

Category Archives: Βυζάντιο

Πρέσβειρα του βυζαντινού πολιτισμού

  • Ελεν Εβανς, η απόλυτη αρχόντισσα των βυζαντινών συλλογών του Μουσείου Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης
  • Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 26 Μαρτίου 2011

Η Ελεν Εβανς είναι η βυζαντινή δέσποινα του Μουσείου Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης. Η απόλυτη αρχόντισσα των βυζαντινών συλλογών του. Ειδικευμένη στη βυζαντινή και αρμενική τέχνη, με πλούσιο ερευνητικό, συγγραφικό και διδακτικό έργο στο Ινστιτούτο Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, στα Πανεπιστήμια Κολούμπια και Σικάγο, με περγαμηνές στην οργάνωση μεγάλων εκθέσεων, όπως της «Δόξας του Βυζαντίου (843-1261)», που είχε τεράστια απήχηση στο πολυπολιτισμικό νεοϋορκέζικο κοινό το 1997, και «Βυζάντιο: Πίστη και Δύναμη» (2004).

Η επιτυχία αυτών των εκθέσεων εκτόξευσε τη φήμη της Ελεν Εβανς διεθνώς και την κατέστησε έναν αξιοσέβαστο συνομιλητή των συνήθως επιφυλακτικών διευθυντών των μεγαλύτερων μουσείων της χώρας μας. Της άνοιξαν τις βιτρίνες και τις αποθήκες και της πρόσφεραν ό,τι καλύτερο είχαν.

Η σχέση της με το Βυζαντινό της Αθήνας και τον αείμνηστο διευθυντή του Δημήτρη Κωνστάντιο την έφερε πριν από λίγες μέρες στην Αθήνα. Ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα της οικογένειάς του να μετάσχει στην επιστημονική Ημερίδα «Μουσείο-Μνημείο-Κοινωνία», που οργανώθηκε για τη συμπλήρωση ενός έτους από το θάνατό του. Μίλησε θερμά για τον Ελληνα αρχαιολόγο, την τολμηρή, πρωτοπόρα σκέψη του στο στήσιμο και τη λειτουργία ενός ανοιχτού στην κοινωνία, ελκυστικού μουσείου.

Ετσι, μας δόθηκε η ευκαιρία να συνομιλήσουμε μαζί της και να πάρουμε μια γεύση της έγνοιας της για τη διάδοση του βυζαντινού πολιτισμού. Εχοντας εργαστεί τα τελευταία 24 χρόνια ως επιμελήτρια των βυζαντινών συλλογών του Μετροπόλιταν και έχοντας οργανώσει εκθέσεις που είδαν εκατομμύρια Αμερικανοί, της ζητήσαμε να μας περιγράψει την αντίδραση του κοινού στη βυζαντινή εποχή, τη βυζαντινή τέχνη και τον πολιτισμό.

«Οι εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες στις τελευταίες μεγάλες εκθέσεις βυζαντινής τέχνης στο Μετροπόλιταν και στο Λονδίνο, το Παρίσι και τη Βόνη, δείχνουν ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον γι’ αυτή την τέχνη και τον πολιτισμό», μας είπε.

– Τι ξέρουν όμως οι Αμερικανοί για το Βυζάντιο;

«Οι Αμερικανοί γενικά δεν έχουν διδαχθεί για το Βυζάντιο στο σχολείο. Οι τελευταίες εκθέσεις, όμως, τους δίδαξαν περισσότερα για τη σημασία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Οι συλλογές βυζαντινής τέχνης της Μαίρης και του Μάικλ Ζαχάρις στο Μετροπόλιταν παρουσιάζουν τη σημασία του βυζαντινού πολιτισμού σε 5 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο».

– Οταν επιμεληθήκατε τη «Δόξα του Βυζαντίου», και στα χρόνια που ακολούθησαν, διαπιστώσατε καμία αλλαγή στο ενδιαφέρον κοινού, σπουδαστών και ειδικών για το Βυζάντιο;

«Η “Δόξα του Βυζαντίου” δημιούργησε έντονο ακαδημαϊκό και κοινωνικό ενδιαφέρον για την ιστορία των βυζαντινών χρόνων. Οταν η έκθεση άνοιξε, πολλοί σπουδαίοι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι κριτικοί έγραψαν με έκπληξη πως ήταν λανθασμένη η αρνητική εικόνα που είχαν ώς εκείνη τη στιγμή για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Τώρα, οι κριτικοί ανυπομονούν να δουν κι άλλες εκθέσεις με την εξαιρετική αυτή τέχνη. Νέοι σπουδαστές μού έχουν πει ότι τα πανεπιστήμια τώρα ανοίγουν περισσότερες θέσεις για καθηγητές βυζαντινής τέχνης και πολιτισμού εξαιτίας αυτής της έκθεσης».

– Πιστεύετε ότι η ορθόδοξη πίστη, η οποία συνδέεται με το Βυζάντιο, μπορεί να αποθαρρύνει κάποιους να δουν μια έκθεση βυζαντινής τέχνης, επειδή οι ίδιοι ανήκουν σε άλλες θρησκευτικές ομάδες;

«Είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι τη βυζαντινή συλλογή στο Μετροπόλιταν την έχουν επισκεφθεί άτομα απ’ όλες τις θρησκείες. Κάποιοι από αυτούς ήρθαν να γνωρίσουν την πηγή της πίστης στο βυζαντινό κόσμο και πολύ συχνά τούς συγκίνησε αυτή η εμπειρία. Αλλοι έμαθαν περισσότερα κι άρχισαν να εκτιμούν και να θαυμάζουν την Ορθοδοξία. Θεωρώ ότι όλες οι εκθέσεις και οι γκαλερί με μόνιμες συλλογές βυζαντινής τέχνης μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συναισθήματα».

– Πώς βλέπετε τη δημιουργία ενός ελκυστικού μουσείου στην εποχή του Διαδικτύου και της πολλαπλής-πολυμεσικής ενημέρωσης;

«Θεωρώ πως ένας αριθμός από τα σύγχρονα βυζαντινά μουσεία στην Ελλάδα είναι εξαιρετικά. Το Βυζαντινό της Αθήνας παρουσιάζει τις συλλογές του αρκετά καλά, όπως επίσης και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη. Το Μουσείο Μπενάκη έχει επίσης εξαιρετικές βυζαντινές γκαλερί. Υπάρχουν πολύ καλά μικρά μουσεία και στην περιφέρεια, σε βυζαντινούς χώρους όπως ο Μυστράς».

– Το Βυζάντιο πέρασε περιόδους ακμής αλλά και περιόδους μεγάλης πτώσης. Σας θυμίζει κάτι από αυτές η σημερινή;

«Η τραγωδία του σεισμού στην Ιαπωνία μού θυμίζει τη βυζαντινή καταστροφή από σεισμούς».

– Πώς οραματίζεστε το μουσείο του μέλλοντος, π.χ. του 2020-2050; Σήμερα οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να μιλούν για χώρους που είναι «μη χώροι». Πώς βλέπετε αυτή την ιδέα σε σχέση με το Μετροπόλιταν;

«Πιστεύω ότι τα μουσεία θα συνεχίσουν να υπάρχουν, επειδή η τέχνη πρέπει να είναι πάντα μέσα σε προστατευμένους χώρους. Επιπλέον, το να βρίσκεσαι ανάμεσα σε αληθινά έργα τέχνης απέχει μακράν από το να τα βλέπεις μέσα από μίντια. Τα καλύτερα μουσεία του μέλλοντος θεωρώ πως θα βρουν τους καινοτόμους εκείνους τρόπους να εκθέσουν τις συλλογές τους ως έργα τέχνης και την ίδια στιγμή ως οπτικές φωνές των πολιτισμών που τις έχουν παράξει. Τα ίδια τα μουσεία ως μονάδες θα συνδυάσουν τις δράσεις τους με τις δράσεις άλλων, θα προχωρήσουν σε συνεργασίες και μακροχρόνιους δανεισμούς και, μέσω των νέων τεχνολογιών, θα περάσουν μπροστά από αυτά που ξέρουμε σήμερα». *

 
Leave a comment

Posted by on March 26, 2011 in Βυζάντιο

 

Tags: