RSS

Category Archives: Βυζαντινά πιάτα

Tα βουλγαρικά πιάτα μάλλον δεν ήταν καθαρά

  • Οι Βούλγαροι ζητούν τα βυζαντινά πιάτα

Η βουλγαρική Δικαιοσύνη εξέδωσε απόφαση κατάσχεσης των εννέα βυζαντινών πιάτων που αγόρασαν το 2004 τρία ελληνικά μουσεία, με δημόσιο έρανο και συμβολή του υπουργείου Πολιτισμού, από Ελληνα συλλέκτη του Λονδίνου. Οι Βούλγαροι ισχυρίζονται ότι τα πιάτα είναι προϊόν λαθρανασκαφής του 1999 και παράνομης εξόδου από τη χώρα τους. Μιλά στην «Κ» ο πωλητής τους, Θεόδωρος Σαρμάς, που είναι έτοιμος να προσκομίσει νέα στοιχεία για το πώς ήρθαν στην κατοχή του.

Η Ελλάδα εμφανίζεται συνήθως να ζητάει πίσω αρχαιότητες που έχουν καταλήξει με ύποπτους τρόπους σε μουσεία του εξωτερικού. Είναι όμως η πρώτη φορά που μια ξένη χώρα, η Βουλγαρία, με απόφαση δικαστηρίου ζητάει να κατασχεθούν εννέα βυζαντινά πιάτα –ως προϊόντα λαθρανασκαφής και παράνομης εξαγωγής από το έδαφός της– που ανήκουν στο Μουσείο Μπενάκη, στο Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο στην Αθήνα καθώς και στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης.

Είμαστε λοιπόν μπροστά σε μια είδηση που αντιστρέφει τους συνηθισμένους ρόλους και φέρνει την Ελλάδα σε δυσχερή θέση για έναν ακόμα λόγο, πέραν του προφανούς. Τα εννέα πιάτα αγοράστηκαν το 2004 με δημόσιο έρανο, στον οποίο συνεισέφεραν χιλιάδες Ελληνες πολίτες. Ανάμεσά τους ήταν και ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, που είχε τότε καταθέσει σημαντικό μέρος της βουλευτικής του αποζημίωσης.

  • Eντολή κατάσχεσης

Έως πριν από λίγο καιρό, όλα τα πιάτα βρίσκονταν στη μόνιμη έκθεση του Μουσείου Μπενάκη, αλλά τώρα έχουν αποσυρθεί από την κοινή θέα, μέχρι να επιλυθεί το ζήτημα. Οι βουλγαρικές αρχές, με βάση την απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου του Πάζαρντζικ που ανακοινώθηκε προχθές, έδωσαν εντολή για κατάσχεση των εννέα πιάτων που βρίσκονται στη χώρα μας. Η κατάσχεση μπορεί να προχωρήσει χάρις σε έναν ειδικό νόμο της Ε. Ε., τον οποίον όμως δεν έχει υιοθετήσει ακόμη η Ελλάδα. Τα τρία ελληνικά μουσεία δεν έχουν εκδώσει ακόμα καμιά επίσημη ανακοίνωση, περιμένοντας να συνεννοηθούν πρώτα με το υπουργείο Πολιτισμού και το υπουργείο Εξωτερικών.

Η ιστορία ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2003, με μια κοινή συνέντευξη Τύπου, όπου οι τρεις διευθυντές μουσείων ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να αποκτήσουν τα πιάτα, που είχε Ελληνας συλλέκτης του Λονδίνου, αξίας 2.200.000 ευρώ. Το ΥΠΠΟ δεσμεύτηκε να δώσει το ήμισυ του ποσού και τα υπόλοιπα συγκεντρώθηκαν με δημόσιο έρανο. Πωλητής ήταν ο Θεόδωρος Σαρμάς, μόνιμος κάτοικος Βρετανίας. Το όνομά του αναγράφεται στον κατάλογο των δωρητών του μουσείου και είναι από τους συλλέκτες που είχαν πουλήσει αντικείμενα στο Μπενάκη. Ισχυρίζεται ότι τα πιάτα είναι στην κατοχή της οικογένειας πάνω από 100 χρόνια, αποτελούσαν το προσωπικό του σερβίτσιο, που αναγκάστηκε να πουλήσει για οικονομικούς λόγους.

Το 2006, ο λονδρέζικος οίκος δημοπρασιών Christie’s έβγαλε στο σφυρί ένα παρόμοιο πιάτο. Μετά από δημοσιεύματα του βουλγαρικού Τύπου, ένας αγρότης, ονόματι Νάιντεν Μπλάνκεφ, δήλωσε δημόσια ότι το πιάτο μαζί με άλλα δώδεκα ανακαλύφθηκε από τον ίδιο σε λαθρανασκαφή στο Πάζαρντζικ το 1999. Οι λεπτομερείς περιγραφές που έδωσε ο τελευταίος στη Δικαιοσύνη, πολύ προτού βγουν στη δημοσιότητα τα πιάτα που αγόρασε η Ελλάδα, έκανε τη βουλγαρική πλευρά να σχηματίσει δικογραφία για τα αποκτήματα των τριών μουσείων.

  • Ο κ. Θεόδωρος Σαρμάς

Η «Κ» επικοινώνησε με τον Θεόδωρο Σαρμά, ο οποίος παλαιότερα είχε τεκμηριώσει την κατοχή του θησαυρού, προσκομίζοντας απλώς μια επιστολή του πατέρα του για κληρονομικά θέματα, στην οποία όμως δεν γινόταν ειδική μνεία για τα πιάτα, γεγονός που θα έπρεπε να προβληματίσει τα ελληνικά μουσεία. Δεν είναι δυνατόν να κατηγορούμε τα ξένα μουσεία για έλλειψη δεοντολογίας και να είμαστε τόσο ελαστικοί όταν έρχεται η σειρά μας να αγοράσουμε αρχαιολογικά ευρήματα. Σήμερα, ο Σαρμάς ισχυρίζεται ότι έχει και τη διαθήκη του πατέρα του, με ημερομηνία 21/06/1963, όπου αναφέρονται δεκαεπτά και όχι δεκατρία μόνο πιάτα (αριθμό που έδωσε στην κατάθεσή του ο Βούλγαρος αγρότης) και θα καταθέσει το έγγραφο στη Δικαιοσύνη.

«Γνωρίζω τον Αγγελο Δεληβορριά εδώ και πολλές δεκαετίες. Εχω δωρίσει αντικείμενα στο μουσείο, ένα σπάνιο χρυσό αρμενικό νόμισμα, βυζαντινά κεραμικά κ. ά. Οι Βούλγαροι ψεύδονται. Εννέα πιάτα είναι στο μουσείο, πέντε στην κατοχή μου, δύο στη Γερμανία και ένα που βγήκε για πλειστηριασμό».

Ο Βούλγαρος εισαγγελέας Μίχοφ, που έχει επιφορτισθεί με την υπόθεση, δήλωσε στην «Κ»: «Eδώ και πολύ καιρό έχουμε ζητήσει τη συνεργασία των ελληνικών αρχών, που είναι ελάχιστη». Το θέμα είναι, αν επιστραφεί ο θησαυρός στη Βουλγαρία, ποιος θα αποζημιώσει τους Ελληνες πολίτες για τα χρήματα που έδωσαν στον έρανο; Μπορεί οι προθέσεις των τριών μουσείων να ήταν αγαθές, αλλά ο χειρισμός του λεπτού θέματος δεν ήταν ο ενδεδειγμένος. [Της Μαργαρίτας Πουρναρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12/03/2009]

Advertisements