RSS

Category Archives: Γλώσσες

«Αρχαία ελληνικά στην Τουρκία»! 5.000 εναποµείναντες µουσουλµάνοι πέριξ της Τραπεζούντας µιλάνε µια ποντιακή διάλεκτο

Στα ορεινά και πεδινά χωριά γύρω από την Τραπεζούντα – µια από τις χαµένες πατρίδες – µιλιούνται ακόµη και σήµερα τα ρωµαίικα, που είναι πολύ κοντά στα αρχαία ελληνικά και κινδυνεύουν να εξαφανιστούν

Την ώρα που σε µια αφιερωµατική έκδοση-λεύκωµα έλληνες ερευνητές αποκαλύπτουν θησαυρούς της Παναγίας Σουµελά από τις αποθήκες του Μουσείου της Τραπεζούντας και της Αγιάς Σοφιάς στην Κωνσταντινούπολη, ένα ολοσέλιδο ρεπορτάζ στη βρετανική εφηµερίδα «The Independent» – µε παραποµπή και στο κύριο άρθρο της! – για τους 5.000 εναποµείναντες µουσουλµάνους πέριξ της Τραπεζούντας που µιλάνε µια ποντιακή διάλεκτο, κοντινή στα αρχαία ελληνικά, επαναφέρει στο προσκήνιο τον ελληνισµότου Πόντου και τη µακραίωνη επιβίωση της γλώσσας του. Τα ποντιακά που µιλούν οι περίπου 5.000 κάτοικοι χωριών κοντά στην Τραπεζούντα, στο σπουδαίο κέντρο του Πόντου που ανήκει σήµερα στην Τουρκία, είναι µια διάλεκτος αξιοσηµείωτα κοντά στα αρχαία ελληνικά και θα µπορούσε να δώσει πολλά στοιχεία για την ίδια τη γλώσσα του Σωκράτη και του Πλάτωνα, γράφει ο Στιβ Κόνορ στην εφηµερίδα «The Independent».

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Τα Νέα, τα λεγόµενα «ρωµαίικα», όπως λέει η ελληνίδα λέκτορας στο Πανεπιστήµιο του Κέµπριτζ Ιωάννα Σιταρίδου, «διατηρούν έναν εντυπωσιακό αριθµό χαρακτηριστικών της γραµµατικής που δίνουν µια αύρα αρχαίων ελληνικών, χαρακτηριστικών που έχουν εντελώς χαθεί από τιςάλλες παραλλαγές των σύγχρονων ελληνικών. Η χρήση του απαρέµφατου χάθηκε από όλες τιςάλλες ελληνικές διαλέκτους. Στα ρωµαίικα, όχι µόνο διατηρήθηκε το απαρέµφατο, αλλά βρίσκουµε επίσης και απαρεµφατικές δοµές που δεν είχαν παρατηρηθεί προηγουµένως και που µόνο σε λατινογενείς γλώσσες έχουν το αντίστοιχό τους».

Τα χωριά που µιλούν ρωµαίικα, τα οποία δενέχουν γραπτή εκδοχή, γράφει η εφηµερίδα «The Independent», διατηρούν και άλλα χαρακτηριστικά γεωγραφικής και πολιτισµικής αποµόνωσης. Οι άνθρωποι εκεί σπάνια παντρεύονται εκτός κοινότητας και παίζουντη δική τους µουσική µε το δικό τους όργανο, τη λύρα.

«Γνωρίζω µόνο έναν άντρα που παντρεύτηκε έξω από το χωριό του», παρατηρεί η Ιωάννα Σιταρίδου. «Και ηµουσική είναι τόσο χαρακτηριστική, που δεν µπορείς να την µπερδέψεις µε κάποια άλλη». Η λέκτορας του Κέµπριτζ ξεκίνησε την ακαδηµαϊκή της πορεία από τη συγκριτική ιστορική µελέτη των λατινογενών γλωσσών(ιδιαίτερα των ισπανικών και των παλαιών γαλλικών), έκανε όµως έρευνες και για την ιστορική σύνταξη των ελληνικών διαλέκτων – ιδίως των ποντιακών ελληνικών και των κυπριακών.

Οι οµιλούντες τα ρωµαίικα,λέει, είναι σήµερα ευλαβείς µουσουλµάνοι, γι’ αυτό και τους επετράπη η παραµονήτους στον Πόντο µετά τη Συνθήκη της Λωζάννης και την ανταλλαγή των πληθυσµών. Αλλά αλλεπάλληλα κύµατα µετανάστευσης, όπως και η κυρίαρχη επιρροή της τουρκόφωνης πλειονότητας, από κοινού µε την απόλυτη απουσία των ρωµαίικων από τη δηµόσια σφαίρα, τα τοποθετούν αυτόµατα στη λίστα των γλωσσών που διατρέχουν τονµεγαλύτερο, παγκοσµίως, κίνδυνο εξαφάνισης.

  • Κίνδυνος εξαφάνισης

«Με 5.000 µόνο οµιλούντες τη γλώσσα να έχουν αποµείνει στην περιοχή, τα ρωµαίικα θα είναι σύντοµα µια γλώσσα του παρελθόντος παρά ένα ζωντανό ιδίωµα. Με την εξαφάνισή τους θα χαθεί µια µοναδική ευκαιρία να ξεκλειδώσει ο τρόπος µε τον οποίο η ελληνική γλώσσα εξελίχθηκε», υποστηρίζει η γλωσσολόγος Ιωάννα Σιταρίδου.

Μελέτες της γραµµατικής των ρωµαίικων δείχνουν ότι µοιράζονται πάµπολλες οµοιότητες µε την ελληνική κοινή, τη γλώσσα των ελληνιστικών και ρωµαϊκών χρόνων (4ο αι. π.Χ. – 4ος αι. µ.Χ.). Τα νέα ελληνικά, πάλι, υπέστησαν σηµαντική διαφοροποίηση και θεωρείται ότι προέρχονται από τα βυζαντινά ελληνικά που µιλιόνταν µεταξύ 7ου και 13ου αιώνα.

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on January 5, 2011 in Γλώσσες

 

Tags: ,

Ρώσικη στήριξη της ελληνικής γλώσσας

  • Δώρο του Ρώσου πρόξενου στο ΑΠΘ μια βιβλιοθήκη

Οι Ρώσοι φοιτητές, όλο και περισσότερο, ενδιαφέρονται να μάθουν ελληνικά. Το θέμα αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης μεταξύ του πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Γιάννη Μυλόπουλου και του Γενικού Προξένου της Ρωσίας στη Θεσσαλονίκη Αλεξέι Ποπόβ, που μάλιστα δώρισε μια βιβλιοθήκη στο ίδρυμα.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης εκφράστηκε η στήριξη στην προσπάθεια του ΑΠΘ για τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας στις Παρευξείνιες περιοχές μέσω του ειδικού προγράμματος “ΙΑΣΩΝ”. Από την άλλη πλευρά και οι αιτήσεις Ελλήνων φοιτητών για την εκμάθηση της ρωσικής γλώσσας έχουν αυξηθεί, από 360 που ήταν πέρυσι, σε 500 φέτος, με ιδιαίτερη ζήτηση από την Πολυτεχνική Σχολή (96 αιτήσεις), τη Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (94 αιτήσεις), τη Φιλοσοφική (90 αιτήσεις) και από άλλες Σχολές και Τμήματα του ΑΠΘ. Ο Ρώσος πρόξενος Αλεξέι Ποπόβ δώρισε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, μια ρωσική βιβλιοθήκη 240 τόμων για τους σπουδαστές ρωσικής γλώσσας, καθώς συνεχίζονται τα μαθήματα, που γίνονται στο Κέντρο Ξένων Γλωσσών του ιδρύματος

 
Leave a comment

Posted by on October 9, 2010 in Γλώσσες

 

Άγνωστη γλώσσα ανακαλύφθηκε σε απομακρυσμένη γωνιά της Ινδίας

Οι τελευταίοι των Κόρο

Οι ηχογραφήσεις του ερευνητή Γκρέγκορι Άντερσον είναι το πρώτο ντοκουμέντο της γλώσσας Κόρο
Οι ηχογραφήσεις του ερευνητή Γκρέγκορι Άντερσον είναι το πρώτο ντοκουμέντο της γλώσσας Κόρο

Ερευνητές που μελετούν γλώσσες που χάνονται ανακάλυψαν μια άγνωστη ως σήμερα γλώσσα την οποία χρησιμοποιούν σήμερα περίπου 1.000 άτομα στη βορειοανατολική Ινδία, στους πρόποδες των Ιμαλαΐων. Η γλώσσα «Κόρο» φαίνεται να ανήκει στην ίδια οικογένεια με τις γλώσσες που ομιλούνται στο Θιβέτ και τη Μιανμάρ, ανακοίνωσαν οι τρεις γλωσσολόγοι που επισκέφθηκα την περιοχή.

Οι ερευνητές σκόπευαν αρχικά να καταγράψουν μια διάλεκτο της φυλής των Άκα, διαπίστωσαν όμως ότι επρόκειτο για γλώσσα με εντελώς διαφορετικό λεξιλόγιο και διαφορετική γραμματική. Οι άνθρωποι που μιλούν Κόρο ανήκουν στην κοινότητα των Άκα και μάλιστα πίστευαν ότι η γλώσσα τους ήταν απλώς μια διάλεκτος των Άκα. Παραμένει άγνωστο πώς οι δύο γλώσσες διατηρήθηκαν ανεξάρτητες και επέζησαν ως σήμερα. «Αν περιμέναμε δέκα χρόνια για να κάνουμε το ταξίδι, πιθανότατα δεν θα είχαμε συναντήσει τόσο πολλούς ανθρώπους που μιλούν τη γλώσσα» σχολίασε ο Γκρέγκορι Άντερσον του Ινστιτούτου Ζωντανών Γλωσσών του Όρεγκον.

Ο Άντερσον υπογράφει τη μελέτη στην επιθεώρηση Indian Linguistics μαζί με τον Ντέιβιντ Χάρισον του Κολεγίου Swarthmore της Πενσιλβάνια και τον Γκανές Μούρμου του ινδικού Πανεπιστημίου Ράντσι. Οι Άκα ζουν στο κρατίδιο Αρουνακάλ Πραντές, κοντά στα σύνορα με το Θιβέτ, τη Μιανμάρ και την Κίνα. Κατοικούν σε μικρά χωριά όπου ασχολούνται με την εκτροφή γουρουνιών και την καλλιέργεια ρυζιού και κριθαριού. Οι ερευνητές χρειάστηκαν ειδική άδεια από την κυβέρνηση για να επισκεφθούν την περιοχή με τη στήριξη του National Geographic.

Η βορειοανατολική περιοχή της Ινδίας ήταν γνωστό ότι παρουσιάζει μεγάλη γλωσσική ποικιλότητα. Στα 4.000-6.000 άτομα που μιλούν Άκα και μια άλλη γλώσσα που ονομάζεται Μίτζι, ήρθαν τώρα να προστεθούν τα 800-1200 άτομα που μιλούν Κόρο.

Οι τρεις γλωσσολόγοι παρατήρησαν ότι οι λέξεις και η γραμματική της Κόρο ήταν τελείως διαφορετικές από ό,τι στην Άκα. Για παράδειγμα, η λέξη Άκα για το «βουνό» είναι «που», ενώ στα Κόρο είναι «νγκο». Στα Άκα το «γουρούνι» λέγεται «βο», ενώ στα Κόρο ονομάζεται «λέλε». «Τα Κόρο δεν θα μπορούσαν να ακούγονται πιο διαφορετικά από τα Άκα» γράφει ο Χάρισον στο βιβλίο του The Last Speakers (Οι Τελευταίοι Ομιλητές) για τις γλώσσες που χάνονται. O Χάρισον εκτιμά ότι σήμερα ο πλανήτης χάνει μία γλώσσα ανά περίπου δύο εβδομάδες. Παρόλα αυτά, η γλωσσική ποικιλότητα παραμένει εντυπωσιακή: «Στην καταμέτρηση των επιστημόνων, τα Κόρο είναι μία ακόμα καταχώριση στη λίστα με τις 6.909 γλώσσες σε όλο τον κόσμο» είπε. Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press

 
Leave a comment

Posted by on October 7, 2010 in Γλώσσες

 

Θάνατος… γλωσσών στη Ρωσία

  • Μεταξύ των 2.500 γλωσσών (σε σύνολο 6.000) που κινδυνεύουν με εξαφάνιση σε όλο τον κόσμο, όπως ανακοίνωσε πρόσφατα η «ΟΥΝΕΣΚΟ», περιλαμβάνονται και εκατοντάδες γλώσσες από το εθνολογικό παλίμψηστο της σημερινής Ρωσικής Ομοσπονδίας, αναδεικνύοντας μία ακόμη τραγική συνέπεια της καπιταλιστικής παλινόρθωσης στη χώρα.

Συγκεκριμένα, ο «Ατλας» των προς εξαφάνιση γλωσσών, που εξέδωσε η «ΟΥΝΕΣΚΟ», περιλαμβάνει και 136 γλώσσες που κινδυνεύουν με εξαφάνιση στη Ρωσία, με τις 20 από αυτές να θεωρούνται, ήδη, και τυπικά νεκρές. Ο οργανισμός χρησιμοποιεί 9 κριτήρια για τη «βιωσιμότητα» ή όχι των γλωσσών, μεταξύ των οποίων ο αριθμός των φορέων της γλώσσας, η μεταβίβαση της γλώσσας από γενιά σε γενιά, η προσβασιμότητα σε σχετικό εκπαιδευτικό υλικό και η εσωτερική σχέση της «κοινότητας» με τη γλώσσα της. Στη συνέχεια, οι γλώσσες κατανέμονται σε έξι κατηγορίες επικινδυνότητας.

Με βάση το παραπάνω σύστημα – και σύμφωνα με ρωσικά ΜΜΕ – προκύπτει ότι: Περίπου 20 γλώσσες είναι εξαφανισμένες ή προς εξαφάνιση. Αλλες 22 θεωρούνται ότι βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση. Ακόμη 29 βρίσκονται σε σοβαρό κίνδυνο και άλλες 49 υπό απειλή. Σε καθεστώς «ανησυχίας» βρίσκονται άλλες 20 γλώσσες, μεταξύ των οποίων τα λευκορωσικά, τα τσετσένικα, τα γιακούτικα και τουβινικά. Να σημειωθεί ότι οι τρεις τελευταίες γλώσσες, μαζί με τα καλμίκικα, έχουν το καθεστώς των κρατικών γλωσσών των δημοκρατιών της Ομοσπονδίας. Μαζί με αυτή την «ομάδα» των 20 γλωσσών, στη σημερινή Ρωσία κινδυνεύουν, τελικά, 140 γλώσσες.

Εμείς να θυμίσουμε ότι κατά την περίοδο του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ υπήρξε μια εντυπωσιακή άνθηση των διαφορετικών πολιτισμών όλων των λαών της, άνθηση η οποία φυσικά ήταν αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης. Η διατήρηση και ανάπτυξη των γλωσσών, η δημιουργία αλφαβήτου σε όσες γλώσσες δεν είχαν, η ανάπτυξη των τοπικών παραδόσεων και εθίμων, των χορών και των τραγουδιών ήταν στις προτεραιότητες του σοσιαλιστικού κράτους. Αλλά, τότε, επί σοσιαλισμού, η γλώσσα δε θεωρούνταν «εργαλείο» της «αγοράς»…

 
Leave a comment

Posted by on March 4, 2009 in Γλώσσες, ΟΥΝΕΣΚΟ