RSS

Category Archives: Εθνικό Μουσείο του Ιράκ

Το Μουσείο δεν μπορεί να περιμένει

  • Με τα εγκαίνια της περασμένης Δευτέρας η κυβέρνηση του Μαλίκι έδωσε σήμα ότι το Ιράκ ξαναμπαίνει στο παιχνίδι του τουρισμού και είναι ικανό να προστατεύει όχι μόνο τους πολίτες αλλά και τους αρχαιολογικούς θησαυρούς του

Τα κολοσσιαία ασσυριακά αγάλματα, που παρατηρούν με αταραξία αιώνων τα τεκταινόμενα στον σύγχρονο κόσμο και εν προκειμένω στο Ιράκ, το οποίο μόλις βγήκε από έναν εξαετή, αιματηρό πόλεμο θα μπορούσαν πολλά να πουν για όσα διαδραματίσθηκαν γύρω τους, τον Απρίλιο του 2003. Οταν μία από τις μεγαλύτερες λεηλασίες πολιτιστικών θησαυρών έλαβε χώρα στο Εθνικό Μουσείο του Ιράκ στη Βαγδάτη με 15.000 αρχαιότητες να γίνονται βορά στα χέρια αρχαιοκαπήλων και να διοχετεύονται στις μεγάλες, παράνομες αγορές του κόσμου. Πλην όμως δεν μιλούν. Αλλωστε τώρα είναι ώρα για γιορτές και πανηγύρια. Ολοι θέλουν να ξεχάσουν εκείνες τις πρώτες ημέρες της κατάληψης της πόλης από τους Αμερικανούς με τις μάχες να μαίνονται γύρω και τους κλέφτες να επιδίδονται ανενόχλητοι στο έργο τους. Ετσι παρά το γεγονός ότι το μουσείο βγήκε βαρύτατα τραυματισμένο- κτιριολογικά και εκθεσιακά- από τον πόλεμο, η κυβέρνηση του Ιράκ έσπευσε να το ανοίξει και πάλι. Τα εγκαίνια έγιναν την περασμένη Δευτέρα αλλά δεν τους βρήκαν όλους σύμφωνους. Η πολιτική διαμάχη έληξε πάντως με «νίκη» του πρωθυπουργού της χώρας έναντι του «αντιπάλου» του, υπουργού Πολιτισμού, που πρέσβευε την αποκατάσταση του μουσείου προτού παραδοθεί στο κοινό. Σε ποιον «ανήκουν» τα αρχαία; Στο υπουργείο Πολιτισμού ή στο υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων; Το ερώτημα που απασχολούσε τους τελευταίους δύο μήνες το Ιράκ, επιφέροντας ενδοκυβερνητική αναστάτωση, δεν απαντήθηκε φυσικά, αντίθετα ο πρωθυπουργός κ. Νουρί αλ Μαλίκι παρέκαμψε το υπουργείο Πολιτισμού που διαμαρτυρόταν για τα εγκαίνια του κατεστραμμένου ακόμη μουσείου.

Καθένας άλλωστε φαίνεται να έχει τα επιχειρήματά του. Το μουσείο είναι πράγματι αυτή τη στιγμή η σκιά του εαυτού του και έχει πολύ σοβαρά προβλήματα ασφαλείας, όπως επιμένει το υπουργείο Πολιτισμού. Η κυβέρνηση του Μαλίκι όμως πέτυχε να προκαλέσει με τα εγκαίνια διεθνές θέμα, ξυπνώντας το ενδιαφέρον της Δύσης και κυρίως δίνοντας το σήμα ότι η Βαγδάτη και το Ιράκ κατ΄ ακολουθίαν ξαναμπαίνουν στο παιχνίδι του τουρισμού από το οποίο αποκομίζουν πολλά οφέλη, και όχι μόνο οικονομικά.

Γιατί η διαμάχη για το μουσείο δεν αποτελεί το σοβαρότερο πρόβλημα της ιρακινής κυβέρνησης. Δείχνει κατά τους διεθνείς παρατηρητές τον αγώνα εξουσίας μεταξύ των διαφόρων πολιτικών ομάδων καθώς οι σιίτες της κυβέρνησης του Μαλίκι που έχουν επικρατήσει των κάποτε κυρίαρχων σουνιτών βρίσκονται σε ένταση με τους Κούρδους της χώρας. Η απόδειξη λοιπόν ότι η κυβέρνηση του Ιράκ είναι ικανή να προστατεύει όχι μόνο τους πολίτες αλλά και τους πολιτιστικούς θησαυρούς του είναι πολύ σημαντική.

  • Ο στόχος

Με έναν τέτοιο στόχο μπορούν να ξεπεραστούν ακόμη και «άλυτα» προβλήματα, όπως το ότι η καταγραφή των εκθεμάτων του μουσείου δεν έχει ολοκληρωθεί και δεν υπάρχει μουσειολογικό πρόγραμμα. Ταυτόχρονα το κτίριο βρίσκεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του σε τραγική κατάσταση, χωρίς θέρμανση, εξαερισμό και συστήματα ασφαλείας- επί έξι χρόνια δεν διέθετε ηλεκτρισμό και το αποχετευτικό σύστημα δεν λειτουργούσε ενώ οι υπάλληλοί του, οι οποίοι πληροφορήθηκαν τα σχετικά με την επαναλειτουργία του μουσείου πριν από δύο μήνες, είναι ανειδίκευτοι. Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, το ότι μόνο οι οκτώ από τις 26 πτέρυγες του μουσείου, το οποίο αποτελεί την κιβωτό 11.000 χρόνων ανθρώπινης ιστορίας κατέστη δυνατόν να ανοίξουν. Μία από αυτές μάλιστα περιλαμβάνει περίπου 6.000 κλεμμένα αρχαία αντικείμενα, τα οποία επιστράφηκαν με διαφόρους τρόπους στο μουσείο. Και ανάμεσά τους περίπου 40 έως 50, που θεωρούνται μεγάλης ιστορικής σημασίας, σύμφωνα με την UΝΕSCΟ. Επρόκειτο για διεθνή προσπάθεια στην οποία πρωτοστάτησαν η Ιορδανία, η Συρία και η Αίγυπτος και συνέβαλαν επίσης υπουργεία Πολιτισμού διαφόρων χωρών, η Ιnterpol, έφοροι μουσείων και οίκοι δημοπρασιών.

  • Η έκθεση

Επισκέπτες θαυμάζουν ασσυριακό άγαλμα

Η κατάσταση βεβαίως θα μπορούσε να είναι χειρότερη αν οι ιρακινοί αξιωματούχοι δεν είχαν κλείσει το μουσείο αρκετές εβδομάδες πριν από την αμερικανική εισβολή και δεν είχαν κρύψει μερικά ιδιαίτερα σημαντικά αντικείμενα σε μυστικές τοποθεσίες. Μερικά από αυτά, αλλά όχι όλα, παρουσιάστηκαν στην έκθεση που άνοιξε τη Δευτέρα και θα συνεχίσει να λειτουργεί για οργανωμένες ομάδες τουριστών.

Οι πρώτοι επισκέπτες μιλούν με θαυμασμό για τα ασσυριακά γλυπτά, τα ισλαμικά μωσαϊκά και άλλα έργα όπως ένα μαρμάρινο ηλιακό ρολόι, ασημένια κοσμήματα και εγχειρίδια, αγγεία και αγάλματα μικρών ζώων. Το Εθνικό Μουσείο του Ιράκ φυλάσσει όπως είναι γνωστό αρχαία αντικείμενα από την Παλαιολιθική εποχή, τον βαβυλωνιακό πολιτισμό, τον ασσυριακό και τον ισλαμικό. Και αυτό γιατί στο Ιράκ βρίσκεται το «λίκνο του πολιτισμού» μεταξύ των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη ενώ η βαλτώδης περιοχή στα νότια πιστεύεται ότι ήταν η θέση του βιβλικού Κήπου της Εδέμ! Η κλοπή και η καταστροφή των αντικειμένων του μουσείου, λοιπόν, θεωρήθηκε από τους αρχαιολόγους ως τραγωδία, που δεν αφορά μόνο το Ιράκ αλλά ολόκληρο τον κόσμο.

  • Η κατακραυγή

Η λεηλασία του μουσείου, έτσι, έγινε το σύμβολο των επικριτών της Ουάσιγκτον για τη στρατιωτική εισβολή στο Ιράκ και για την αδυναμία της να διατηρήσει την τάξη στο χάος που δημιουργήθηκε από την πτώση της πόλης. Διεθνή κατακραυγή εξάλλου προκάλεσε η καταγγελία ότι οι καταστροφές και οι κλοπές γίνονταν ενώ ένα αμερικανικό άρμα μάχης ήταν σταθμευμένο μπροστά στο μουσείο αλλά δεν επενέβη, διότι, όπως ελέχθη, δεν είχε εντολή.

«Ιστορική» για τον αμοραλισμό της έχει μείνει ως εκ τούτου η απάντηση τού τότε υπουργού Αμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ όταν ρωτήθηκε εκείνη την εποχή γιατί τα στρατεύματα των ΗΠΑ δεν σταματούν τη λεηλασία. «Αυτά τα πράγματα συμβαίνουν… είναι μια ακαταστασία της ελευθερίας και οι ελεύθεροι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να κάνουν λάθη, να διαπράττουν εγκλήματα και να κάνουν κακά πράγματα» είχε πει. Από την άλλη, στο πλαίσιο του πολέμου εντυπώσεων οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν κατηγορήσει πέρυσι το Ιράκ ότι η εμπορία των κλεμμένων αρχαιοτήτων είχε βοηθήσει στη χρηματοδότηση της Αλ Κάιντα στο Ιράκ καθώς και των σιιτών πολιτοφυλακών. Εν τέλει όμως την καταστροφή του μουσείου μπορεί να μην την εμπόδισαν οι ΗΠΑ αλλά για την αποκατάστασή του πρόσφεραν 13 εκατ. δολάρια, ύστερα από αναγγελία μάλιστα της Λόρα Μπους.

  • της μαριας θερμου | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 1 Μαρτίου 2009