RSS

Category Archives: Ηρίες Πύλες

Τσιμέντο… κατά των Ηρίων Πυλών

  • Θύμα της λογικής του «εφικτού» έπεσε το σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα σε οικόπεδο στην οδό Λεωκορίου 42 (Ψυρρή), όπου, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, βρίσκονται οι Ηρίες Πύλες, που χώριζαν και ταυτόχρονα ένωναν, μέσω πλέγματος δρόμων, τις αρχαίες γειτονιές και τους δήμους της Αθήνας.
Καθώς στην ευρύτερη περιοχή έχουν αποκαλυφθεί τμήματα του Θεμιστόκλειου Τείχους, το συγκεκριμένο εύρημα βοηθά στην κατανόηση της χάραξής του. Επιπλέον, η τετράπλευρη κατασκευή από μεγάλους λίθους και άλλα ευρήματα στο οικόπεδο συνεχίζονται και σε όμορο οικόπεδο (μάντρα οικοδομικών υλικών σήμερα). Η αρμόδια Εφορεία και η Διεύθυνση Αρχαιοτήτων εισηγήθηκε προς το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ότι – επειδή πρόκειται για σημαντική, αρχαιολογικά, περιοχή – πρέπει να συνεχιστεί η ανασκαφή και στο διπλανό οικόπεδο, αλλά και στη μικρή οδό Λεωκορίου, γι’ αυτό θα έπρεπε το κράτος να προχωρήσει σε αναγκαστική απαλλοτρίωση ή απευθείας εξαγορά του συγκεκριμένου οικοπέδου.

Σε αυτό το οικόπεδο υπήρχε παλιά οικία, που υπέστη μεγάλες καταστροφές από το σεισμό του 1999. Ο νέος ιδιοκτήτης του οικοπέδου έλαβε άδεια από το πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ να γκρεμίσει ό,τι απέμεινε και να ξαναφτιάξει το οίκημα, όπως ήταν στα αρχικά σχέδια, με αλλαγή χρήσης του, ως χώρο «υγειονομικού»… ενδιαφέροντος. Τα σχέδια που κατέθεσε προέβλεπαν τη διατήρηση μέρους των ευρημάτων που να είναι ορατά. Ορθώς, όμως, η Αρχαιολογική Υπηρεσία θεώρησε ότι η σημασία του ευρήματος ξεπερνά κάθε λογική οικοδόμησης.

Το αστικό κράτος, όμως, και διαμόρφωσε και «αποδέχεται» τον περιορισμό παρεμβάσεών του. Είναι χαρακτηριστικό ότι η γγ του υπουργείου Πολιτισμού Τουρισμού και πρόεδρος του ΚΑΣ, Λίνα Μενδώνη, κατά τη συζήτηση του θέματος είπε, ότι λόγω των γνωστών καθυστερήσεων στις απαλλοτριώσεις ο κίνδυνος για τα ευρήματα είναι μεγαλύτερος, αν απαλλοτριωθεί το οικόπεδο, από μια πρόταση συνύπαρξής τους με το οίκημα. Μόλις όμως ολοκληρώθηκε η ψηφοφορία των μελών του Συμβουλίου, όπου πλειοψήφισε η άποψη για μη απαλλοτρίωση του οικοπέδου… η γγ ψήφισε υπέρ της απαλλοτρίωσης! Το μόνο που ζήτησε το ΚΑΣ από τον ιδιώτη είναι η κατάθεση τροποποιημένης μελέτης που να προβλέπει τη διατήρηση των ευρημάτων ως ορατών…

Ανασκαφές με ψίχουλα

Ακόμη ένα παράδειγμα του πώς αντιλαμβάνεται την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς το αστικό κράτος αποτελεί η αρχαία πόλη των Φθιωτίδων Θηβών, στο νομό Μαγνησίας, κοντά στο σημερινό χωριό Μικροθήβες, λίγα χιλιόμετρα από τη Νέα Αγχίαλο.

Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Θεσσαλικών Σπουδών ζήτησε να συνεχιστεί η ανασκαφή φέτος, με επίκεντρο το αρχαίο θέατρο, που έχει επτά κερκίδες και έχουν ανακαλυφθεί δύο ιστορικές φάσεις χρήσης του (ελληνιστική, ρωμαϊκή). Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο συμφώνησε, αλλά παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης της ανασκαφής. Μπορεί το ΚΑΣ να μην έχει αρμοδιότητα γι’ αυτό, αλλά η προϊσταμένη του Ινστιτούτου και υπεύθυνη της ανασκαφής, Βασιλική Αδρύμη – Σισμάνη έθεσε το θέμα αρκετές φορές, παρουσιάζοντας το ερευνητικό πρόγραμμα στο Συμβούλιο. Δικαιολογημένα, αφού το μόνο που έχει εξασφαλίσει το Ινστιτούτο είναι… 50.000 ευρώ από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και πέντε εργατοτεχνίτες. Κάτι τέτοια βλέπουν οι… «χορηγοί» και τρίβουν τα χέρια τους…

Οι Φθιώτιδες Θήβες ερευνώνται από τις αρχές του 20ού αιώνα. Οι ανασκαφές συνεχίστηκαν σποραδικά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, με αφορμή σωστική ανασκαφή, προκειμένου ο Στρατός να κατασκευάσει στον αρχαιολογικό χώρο δεξαμενές καυσίμων, έγινε μια πιο συστηματική έρευνα. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί το θέατρο, το Ασκληπιείο, ο Ναός της Αθηνάς και θεμέλια κτιρίων. Η πόλη υπέφερε από σεισμούς, αλλά η μεγαλύτερη καταστροφή της έγινε το 217 π.Χ. από τον Φίλιππο τον Ε’. Αξιοσημείωτο είναι ότι το θέατρο κατασκευάστηκε με λίθους από βασάλτη, ηφαιστειογενές πέτρωμα που προήλθε από στερεοποίηση λάβας ηφαιστείων. Το υλικό αυτό δεν καταστρέφεται και αντέχει στις καιρικές συνθήκες.

 
Leave a comment

Posted by on January 21, 2010 in Ηρίες Πύλες

 

Από δω περνούσε ο αρχαίος δρόμος προς τους τάφους

Οι Ηρίες Πύλες (ή πύλες των τάφων) εντοπίστηκαν σε ανασκαφική έρευνα σε οικόπεδο στην περιοχή του Ψυρρή. Το σημαντικό αυτό εύρημα ήταν αναμενόμενο, γιατί οι Πύλες αυτές χώριζαν ουσιαστικά τη γειτονιά του Ψυρρή από τον Κεραμεικό. Το οικόπεδο στο οποίο εντοπίστηκαν βρίσκεται επί της οδού Λεωκορίου, στα βορειοδυτικά του περιβόλου του Κεραμεικού, του εκτεταμένου νεκροταφείου της αρχαίας πόλης των Αθηνών.

Η τύχη των ευρημάτων στο οικόπεδο της οδού Λεωκορίου θα αποφασιστεί αύριο στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Θα απαλλοτριωθεί το οικόπεδο ή θα διαλυθούν τα αρχαία για να οικοδομηθεί;

Η τύχη των ευρημάτων στο οικόπεδο της οδού Λεωκορίου θα αποφασιστεί αύριο στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Θα απαλλοτριωθεί το οικόπεδο ή θα διαλυθούν τα αρχαία για να οικοδομηθεί;

Στο χώρο αυτό υπήρχε στην αρχαιότητα ένα πλέγμα κύριων οδικών αρτηριών. Θυμίζουμε ότι στον Κεραμεικό έχουμε τα Θεμιστόκλεια τείχη, το Δίπυλον, δηλαδή την κεντρική είσοδο της πόλης, στην οποία κατέληγαν οι δρόμοι από τον Πειραιά, την Ακαδημία Πλάτωνος και την Ελευσίνα, όπως και την Ιερά Πύλη, την οποία χρησιμοποιούσαν για τις γιορτές των Ελευσινίων Μυστηρίων.

Από τις Ηρίες Πύλες περνούσε ο δρόμος που κατευθυνόταν προς το προάστιο των Αθηνών, τον Ιππειο Κολωνό, και τους τάφους (στον Ομηρο ο τάφος ή ο τύμβος αναφέρεται ως ηρίον). Στο παρελθόν έχουν ανασκαφεί έξω από τις πύλες προς τον Κολωνό πολλοί τάφοι. Γι’ αυτό το λόγο οι αρχαιολόγοι ήξεραν τι περίμεναν από τη σωστική αυτή ανασκαφή. Στα ίχνη τους έφθασαν με οδηγό τον περιηγητή Παυσανία, ο οποίος αναφέρει ότι «οι Αθηναίοι και έξω από την πόλη, στους δήμους και στους δρόμους, έχουν ιερά θεών και ηρώων και τάφους ανθρώπων». Είδε πολλούς τάφους στην περιοχή τον 2ο αι. μ.Χ. ο Παυσανίας, μεταξύ των οποίων «του Περικλή, του Χαβρία και του Φορμίωνα». Ο τάφος του Περικλή, δυστυχώς, δεν έχει ακόμη βρεθεί.

Αλλά και ο Θεόφραστος (372-287 π.Χ.) κάνει λόγο για τα Ηρία σημειώνοντας: «Ηρία: αι πύλαι Αθήνησι διά το τους νεκρούς εκφέρεσθαι εκεί επί τα ηρία, ο εστί τους τάφους».

Στο οικόπεδο της οδού Λεωκορίου έχουμε το εσωτερικό τμήμα των Ηρίων Πυλών. Το εξωτερικό τμήμα τους είχε ανακαλυφθεί παλιότερα κάτω από το οδόστρωμα, αλλά και στην παρακείμενη οικοδομή του Μουσείου Ισλαμικής Τέχνης (παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη), όπου βρέθηκαν και τμήματα του αρχαίου τείχους των Αθηνών.

Το κακό είναι ότι τα αρχαία κατάλοιπα βρέθηκαν σε ελαφρώς διαταραγμένα στρώματα, πράγμα που σημαίνει ότι θα χρειαστεί ενδελεχής μελέτη από την πλευρά της Γ’ Εφορείας Αρχαιοτήτων για την εξαγωγή χρήσιμων πορισμάτων για την ιστορία της αρχαίας πόλης. Η συνέχιση της έρευνας, πάντως, θα εξαρτηθεί και από την αυριανή απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου σχετικά με την τύχη των αρχαίων. Δηλαδή, αν το οικόπεδο θα απαλλοτριωθεί και τα αρχαία κατάλοιπα μείνουν στη θέση τους ή θα διαλυθούν για να οικοδομηθεί.

  • Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 18 Ιανουαρίου 2010
 
Leave a comment

Posted by on January 18, 2010 in Ηρίες Πύλες