RSS

Category Archives: Ιστορικά αρχεία

Γνωριμία με τα ιστορικά αρχεία

Κακουριώτης Σ.
Η ΑΥΓΗ: 26/09/2010

Εκπαιδευτικό υλικό από το ΥΠΠΟ και το ΙΑ/ΕΤΕ με στόχο την εξοικείωση των μαθητών με τη χρήση πρωτογενών πηγών

Αν ρωτήσει κανείς ένα μικρό μαθητή τι του φέρνει στο μυαλό η λέξη «αρχείο», η πιθανότερη απάντηση που μπορεί να πάρει θα έχει σχέση με τους υπολογιστές ή τα κινητά τηλέφωνα και την αποθήκευση εκεί αστείων βίντεο, φωτογραφιών, τραγουδιών κ.λπ. Μπορεί η απάντηση να προκαλεί χαμόγελα στους μεγάλους, όμως, στην πραγματικότητα, δεν απέχει και τόσο όσο δείχνει από την αλήθεια. Και, οπωσδήποτε, αποτελεί μια καλή αρχή προκειμένου να μπορέσει ο εκπαιδευτικός να ξεκινήσει μια περιήγηση με στόχο την εξοικείωση των νεαρών μαθητών με την έννοια και την πραγματικότητα των αρχείων, παλαιότερων και σύγχρονων.

Γι’ αυτήν τη γνωριμία επιδιώκει να αποτελέσει κίνητρο το εκπαιδευτικό υλικό που ετοιμάστηκε από το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας και τη Διεύθυνση Μουσείων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του ΥΠΠΟ. Ο εκπαιδευτικός αυτός φάκελος αποτελείται από 12 πλούσια εικονογραφημένα τετράπτυχα, όπου παρουσιάζονται, με τρόπο ευσύνοπτο και κατανοητό, η έννοια του αρχείου, η συγκρότηση, η λειτουργία και η πρόσβαση σε αρχεία του ελλαδικού χώρου σε διαφορετικές χρονικές περιόδους: στους αρχαίους και βυζαντινούς χρόνους, στις περιόδους της ενετοκρατίας και της οθωμανικής κυριαρχίας, καθώς και στη σημερινή εποχή. Τα δώδεκα αυτά «κλειδιά» προκειμένου εκπαιδευτικοί και μαθητές να «ξεκλειδώσουν» τις πόρτες φαινομενικά αδιάφορων για τις ηλικίες αυτές μουσείων ή αρχείων (όπως, για παράδειγμα, το Επιγραφικό Μουσείο ή το Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας, το αντικείμενο των οποίων ένας μαθητής εύκολα θα χαρακτήριζε αδιάφορο ή στριφνό) συνοδεύονται από ένα CDRom στο οποίο περιέχονται προτάσεις προς τον εκπαιδευτικό, για δραστηριότητες σχετικές με το αντικείμενο.

Τα έντυπα που περιέχονται στον εκπαιδευτικό αυτό φάκελο αναφέρονται στη λειτουργία των αρχείων και στη σημασία τους, στη συμβολή των πηγών στη διερεύνηση του παρελθόντος, ενώ παρουσιάζονται αναλυτικά το Επιγραφικό Μουσείο (ως το κατεξοχήν «μουσείο-αρχείο») και το Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς, με το αρχείο της αθηναϊκής δημοκρατίας, τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαϊκής και κλασικής εποχής, στη Βυζαντινή αυτοκρατορία, τη Βενετία και την Οθωμανική αυτοκρατορία, ενώ το τελευταίο τετράπτυχο παρουσιάζει ένα σύγχρονο αρχείο, αυτό της ΕΤΕ.

Έτσι, στόχος του εκπαιδευτικού φακέλου Αρχεία: πηγές γνώσης, πηγές μνήμης και των προγραμμάτων που μπορούν να προκύψουν από τη σχολική χρήση του είναι η εξοικείωση των μαθητών με μια θεμελιώδη απαίτηση της ιστορικής επιστήμης, την προσφυγή στις πρωτογενείς πηγές. Η απόκτηση των δεξιοτήτων που απαιτούνται για κάτι τέτοιο δεν αφορά βέβαια μονάχα τους μέλλοντες ιστορικούς. Όπως τόνισε ο επικεφαλής του Ιστορικού Αρχείου της ΕΤΕ Γεράσιμος Νοταράς κατά την παρουσίαση του εκπαιδευτικού φακέλου, πρόκειται για δεξιότητες απαραίτητες σε κάθε πολίτη, προκειμένου να μπορέσει να προστατευτεί από τον καθημερινό βομβαρδισμό του με χιλιάδες πληροφορίες, μέσα από τις οποίες, συχνά, επιχειρείται και η χειραγώγησή του με μισές αλήθειες ή ψέματα. Έτσι, το να μάθει πώς να αναζητά την αλήθεια καταφεύγοντας στις πρωτογενείς πηγές αποτελεί, στην ουσία, συστατικό στοιχείο της αγωγής του νεαρού μαθητή ως αυριανού πολίτη.

Πώς όμως είναι δυνατόν ένα αντικείμενο όπως το οικονομικό αρχείο μιας τράπεζας να προσελκύσει το ενδιαφέρον ή ακόμα και να συγκινήσει τους μικρούς μαθητές; «Υπάρχουν τρόποι ώστε το φαινομενικά βαρετό να γίνει ελκυστικό», πιστεύει η ιστορικός Μαρία Λεμπέση, που υποδέχεται καθημερινά δεκάδες μαθητές όλων των ηλικιών στα εκπαιδευτικά προγράμματα του Ιστορικού Αρχείου της ΕΤΕ. Και φέρνει το παράδειγμα μιας αίτησης ενός πρόσφυγα της Μικρασιατικής Καταστροφής προς την Εθνική Τράπεζα, που εκτίθεται στο χώρο του Αρχείου, μέσα από την οποία -και χάρη στις κατάλληλες ερωτήσεις- τα παιδιά μπορούν να παρακινηθούν να αναπλάσουν την εποχή, καταφεύγοντας σε μνήμες της οικογενειακής τους ιστορίας κ.λπ.

Το «ευρύ αυτό εγχείρημα, που έχει στόχο την εξοικείωση των μαθητών με τη χρήση των πρωτογενών πηγών στην αναζήτηση της γνώσης και στην τεκμηρίωση της ιστορίας», όπως το χαρακτήρισε ο πρόεδρος της ΕΤΕ Βασίλης Ράπανος, πρόκειται να ολοκληρωθεί με τη διενέργεια, τον επόμενο μήνα, μιας ημερίδας που θα απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς και ειδικότερα στους υπεύθυνους πολιτιστικών θεμάτων στις κατά τόπους Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, προκειμένου να υπάρξει ανταλλαγή απόψεων με τους εκπαιδευτικούς της πράξης για τους καλύτερους τρόπους χρήσης αυτού του πρωτότυπου για τα ελληνικά δεδομένα εκπαιδευτικού υλικού.

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on September 26, 2010 in Ιστορικά αρχεία