RSS

Category Archives: Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο

Αρχαιολογικός χώρος κηρύχθηκαν οι Λειψοί

Αποψη του λιμανιού στους Λειψούς

Προϊστορικές, κλασικές, ελληνιστικές και βυζαντινές αρχαιότητες όλες μαζί συγκεντρωμένες σε ένα μικρό νησί: Τους Λειψούς. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο του υπουργείου Πολιτισμού αποφάσισε την εξ ολοκλήρου κήρυξή του ως αρχαιολογικό χώρο, πλην της κορυφής ενός λόφου.

Με έκταση μόλις 16 τ. χλμ και με ονομασία αρχαία _Λεψία το αναφέρουν οι επιγραφές _ το αιγαιοπελαγήτικο νησί κατοικήθηκε από την 4η _ 3η π.Χ. χιλιετία αλλά το σημαντικότερο αρχαίο μνημείο που σώζεται είναι το Κάστρο, το οποίο φαίνεται να είχε ιδιαίτερη σημασία κατά την Ελληνιστική εποχή. Ευρήματα επιφανειακά όμως υπάρχουν από όλες τις ιστορικές περιόδους, όπως στη θέση Κουσέλιο όπου σώζονται λείψανα ενός αρχαίου οικισμού, που είχε διάρκεια ζωής από την Κλασική εποχή ως τη Βυζαντινή.

Ο σημερινός μικρός ναός του Αγίου Νικολάου εξάλλου, θεωρείται ότι είναι κτισμένος επάνω στο ιερό του Απόλλωνος Λεψιέως, που ήταν το μεγαλύτερο του νησιού. Αλλά και ο ναός της Παναγιάς του Κουσελιού με εντοιχισμένη μία επιγραφή και αρχιτεκτονικά μέλη του 2ου π.Χ. αιώνα βρίσκεται επάνω σε αρχαιότητες. Σημαντικά είναι και τα βυζαντινά μνημεία του νησιού με κυριότερο τον ναό της Παναγίας του Χάρου, το εκκλησάκι των Αγίων Σπυρίδωνα και Παντελεήμονα, του Αγίου Γεωργίου κ. ά. Αρχαία ναυάγια, τρία τον αριθμό έχουν εντοπισθεί εξάλλου στη θαλάσσια περιοχή των νησίδων Καλαβρωπά και Ασπρονήσια γι΄ αυτό και αναμένεται νέα απόφαση που θα αφορά την προστασία των ενάλιων αρχαιοτήτων.

 

Υπέρ της απαλλοτρίωσης ακινήτων στην Παλιά Πόλη των Χανίων το ΚΑΣ

  • Το κόστος της απαλλοτρίωσης ανέρχεται σε περίπου 1,5 εκατομμύριο ευρώ.

Υπέρ της απαλλοτρίωσης ή της απευθείας εξαγοράς 12 ακινήτων στην Παλιά Πόλη των Χανίων, που βρίσκονται σε επαφή με το βυζαντινό τείχος επί της πλατείας Ελευθερίου Βενιζέλου και επί της οδού Καραολή Δημητρίου, γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) στη συνεδρίαση της περασμένης Τρίτης 18 Ιανουαρίου.

Σύμφωνα με τα μέλη του ΚΑΣ, η απαλλοτρίωση των ακινήτων κρίνεται αναγκαία ώστε να αναδειχθούν και να προστατευτούν τα πολύ σημαντικά, από αρχαιολογική άποψη, μνημεία στα οποία εφάπτονται. Πρόκειται για τον βυζαντινό πύργο, που είναι ιδιόκτητος, καθώς και τμήμα των τειχών της πόλης, όπου οι ανασκαφές που διενεργούνται αυτή την περίοδο έχουν αναδείξει πολύ σημαντικά ευρήματα.

«Πρόσφατα εντοπίστηκε το προτείχισμα του τείχους, που δεν ξέραμε ότι υπήρχε και το οποίο υπολογίζουμε ότι περιτρέχει την πόλη», δήλωσε ο κ. Μιχάλης Ανδριανάκης, προϊστάμενος της 28ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, ο οποίος παρουσίασε τη θέση της Εφορείας επί του θέματος.

Τονίζοντας τη σημαντικότητα της τοποθεσίας, ο κ. Ανδριανάκης επισήμανε επίσης ότι στο διάστημα μεταξύ του προτειχίσματος και του τείχους βρέθηκε η συνέχεια της μινωικής Κυδωνίας. «Τη συγκεκριμένη οχύρωση τη λέμε το ‘βιβλίο της πόλης των Χανίων’ γιατί διαχρονικά καλύπτει τα πάντα, από τη μινωική εποχή μέχρι σήμερα», ανέφερε, εξηγώντας τους λόγους που η Εφορεία εισηγήθηκε την απαλλοτρίωση.

Στη συνεδρίαση παραβρέθηκαν και ιδιοκτήτες των καταστημάτων, που αντιδρούν στις απαλλοτριώσεις. «Σ’ αυτές τις δύσκολες εποχές που διανύουμε δεν πιστεύουμε ότι αποτελεί προτεραιότητα το γκρέμισμα 11 μαγαζιών για την αποκάλυψη 100 τετραγωνικών τείχους», δήλωσε ένας εκ των ιδιοκτητών, τονίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του ζητήματος.

Η προτεινόμενη απαλλοτρίωση πάσχει διότι στηρίζεται σε ανακριβή στοιχεία, δήλωσε μεταξύ άλλων η δικηγόρος των ιδιοκτητών, διευκρινίζοντας ότι τα υπό απαλλοτρίωση κτίρια τελούν υπό ειδικό καθεστώς προστασίας λόγω της κήρυξης της Παλιάς Πόλης των Χανίων ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου. «Η πρόταση τίθεται εν αμφιβόλων, καθώς μεταξύ των κτιρίων που εφάπτονται του βυζαντινού τείχους υπάρχουν και ακίνητα που αποκλείονται της απαλλοτρίωσης», συμπλήρωσε.

Εδώ και χρόνια έχουν γίνει πολλές απαλλοτριώσεις και κατεδαφίσεις στην πόλη των Χανίων και έχουν αναδειχθεί πολλά σημεία των τειχών, με πολύ καλά αποτελέσματα σε ορισμένα σημεία.

«Η πόλη των Χανίων αποκτά ξανά τα τείχη της, τα οποία γίνονται εμφανή», δήλωσαν μέλη του ΚΑΣ που εισηγήθηκαν την πρόταση, συμπληρώνοντας ότι ο πύργος είναι ένας πολύ σημαντικός αρχαιολογικός τόπος, η προστασία του οποίου θα αναδείξει ολόκληρο τον μνημειακό πλούτο της πόλης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

 

Tags: ,

ΛΙΜΑΝΙ ΖΕΑΣ: Απειλείται με ολοκληρωτικό «ξεζούμισμα»

  • Την ίδια ώρα, τμήματα του Κονώνειου τείχους, που διατηρούνται σε άριστη κατάσταση, μένουν κρυμμένα από καφετέριες, πισίνα και ιδιωτικό μουσείο
Από κινητοποίηση των κομμουνιστών το 2007 για τη σωτηρία της Ζέας

Η κυβέρνηση, συνεχίζοντας το μακρόχρονο πολιτιστικό και περιβαλλοντικό έγκλημα στο λιμάνι της Ζέας – το οποίο, δυστυχώς, είναι γνωστό ως «μαρίνα» πολυτελών ιδιωτικών σκαφών – χρησιμοποιεί ως «εργαλείο» το ΥΠΠΟ-Τ, αποδείχνοντας ότι σκοπός της ενοποίησης των δύο υπουργείων είναι η υποταγή της πολιτιστικής κληρονομιάς για την κερδοφορία του κεφαλαίου στον τουρισμό.

Προχτές το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο κλήθηκε πάλι – μετά από δύο συνεδριάσεις το 2004 – να γνωμοδοτήσει επί μιας «τροποποιημένης Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων» για «Εργα αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού του Λιμένα Τουριστικών Σκαφών Ζέας». Πρόκειται για επαναφορά των καταστροφικών σχεδίων ιδιωτών που εκμεταλλεύονται το λιμάνι της Ζέας – μετά το ξεπούλημά του στις αρχές της προηγούμενης 10ετίας από την ΕΤΑ – σχέδια που ανέτρεψαν με αγώνες οι κάτοικοι της περιοχής. Μάλιστα, το ΣτΕ δέχθηκε την προσφυγή τους κατά της έγκρισης ανάλογης μελέτης των ιδιωτών από το ΥΠΠΟ το 2004, επισημαίνοντας τις αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στις αρχαιότητες, σημειώνοντας ότι το ΚΑΣ όφειλε να ελέγξει τις συνέπειες για τις αρχαιότητες, με βάση τη συνολική παρέμβαση που προέβλεπε η μελέτη και όχι μεμονωμένα.

Το λιμάνι της Ζέας αποτελούσε το πολεμικό λιμάνι της αρχαίας Αθήνας. Διατηρούσε (τον 4ο π.Χ. αι.) 192 νεώσοικους (σ.σ. υπόστεγο για φύλαξη πλοίων) και γιγαντιαία αποθήκη φύλαξης υλικών ναυσιπλοΐας. Η φυσική του είσοδος φυλασσόταν από δύο πύργους, οι οποίοι αποτελούσαν τμήμα του Κονώνειου τείχους που περιέκλειε τον Πειραιά και τα λιμάνια του. Σήμερα, στο λιμάνι της Ζέας διατηρούνται, σχεδόν άριστα, μεγάλα τμήματα αυτού του τείχους. Πλην, όμως, δεν είναι ορατά, γιατί είναι «θαμμένα» κάτω από πεζοδρόμια. Το τείχος, αποτελώντας μέρος του …«ντεκόρ» σε κατασκευές εμπορικών χρήσεων, χρησιμοποιείται ως «ζαρντινιέρα» ή είναι εγκλωβισμένο από αποθηκευτικούς χώρους! Σχετικά φωτογραφικά τεκμήρια για την κατάντια του σπουδαίου αυτού μνημείου κατέθεσε στο ΚΑΣ η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων, μαζί με προτάσεις για τη δημιουργία πέντε αρχαιολογικών σημείων στο λιμάνι, στις ισάριθμες θέσεις, όπου το τείχος μπορεί να αναδειχθεί.

Η κατάντια αυτή είναι αποτέλεσμα της διαχρονικής αδιαφορίας των μεταπολεμικών κυβερνήσεων για τη Ζέα, με αποκορύφωμα το πέρασμά της από τον ΟΛΠ στον ΕΟΤ το 1965 και το ξεπούλημα του 2001.

Εξαρχής και τώρα οι ιδιώτες θέλουν να «ξεζουμίσουν» κυριολεκτικά το λιμάνι, αυξάνοντας τις θέσεις των σκαφών – είναι ήδη πάνω από 500 – τοποθετώντας χημικές τουαλέτες, κατασκευάζοντας νέους προβλήτες και σταθμό τροφοδοσίας και αποκομιδής αποβλήτων. Και αντί το υπουργείο να επιστρέψει αυτή τη μελέτη ως απαράδεκτη, το ΚΑΣ «πετάει» το «μπαλάκι» ουσιαστικά στην ΕΤΑ, ζητώντας από την εταιρεία που διαχειρίζεται τη μαρίνα να φέρει μελέτη που να περιλαμβάνει και τα αρχαία, χωρίς όμως να καθιστά σαφές ότι δε θα επιτρέψει καμία περαιτέρω επιβάρυνση του λιμανιού! Δηλαδή, το πρόβλημα για το ΚΑΣ δεν είναι η συνέχιση της καταστροφής του λιμανιού, αλλά το αν ο ιδιώτης θα περιλάβει στη μελέτη του και τις αρχαιότητες, λες και αυτές θα «διασωθούν» από την κερδοσκοπική λαίλαπα. Οπως τόνισε μέλος του ΚΑΣ: «Δεν μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί μια λύση που να είναι αισιόδοξη (…)»… [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 13 Γενάρη 2011]

 

Tags:

Παύλος Γερουλάνος: Απολογιστικό εγκώμιο για το έργο του ΚΑΣ στο 2010

ο υπουργός Πολιτισμού

Στον αριθμό των 1842 έφθασαν οι υποθέσεις που εξετάσθηκαν από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο του υπουργείου Πολιτισμού στο διάστημα ενός έτους υπό την νέα ηγεσία, που προέκυψε μετά από τις εκλογές. Πρόκειται για έναν εξαιρετικά υψηλό αριθμό καθώς έτσι δόθηκε λύσεις σε εκατοντάδες υποθέσεις που αφορούν θέματα της πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και πολλά αιτήματα ιδιωτών, οι οποίοι ήταν δέσμιοι της κακής λειτουργίας του κράτους. Και αυτό ακριβώς ήταν το πρώτο που επισήμανε ο υπουργός Πολιτισμού κ. Παύλος Γερουλάνος στα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, στην συνεδρίαση του οποίου παραβρέθηκε για λίγο, στις 7,30 το βράδυ, επ΄ ευκαιρία του νέου έτους.

«Στη συνείδηση του πολίτη η συναλλαγή με το δημόσιο ακόμη και τις απλούστερες υποθέσεις είναι πηγή διαπλοκής, αδικαιολόγητων και τεράστιας ψυχικής φθοράς κι αυτό λόγω της πολυπλοκότητας των δομών και της απροθυμίας πολλών δημόσιων λειτουργών να εξυπηρετήσουν τους πολίτες λόγω ευθυνοφοβίας τυπολατρίας ή ακόμη και άγνοιας. Πρόκειται για ένα κλίμα που προσπαθήσαμε να αλλάξουμε με επιτυχία όπως αποδεικνύεται και από τους αριθμούς», ανέφερε ο κ. Γερουλάνος. «Στόχος μας είναι οι διαρκώς και απλούστερες διαδικασίες και επιδίωξή μας να μην επαναληφθεί στο μέλλον η έκπτωση της φήμης και του κύρους του συμβουλίου, όπως είχε συμβεί πριν έναν – ενάμιση χρόνο», πρόσθεσε.

Συγκεκριμένα, όπως είπε η γενική γραμματέας του ΥΠΠΟ κυρία Λίνα Μενδώνη κάνοντας έναν απολογισμό του έτους, στις 54 συνεδριάσεις του ΚΑΣ _ οι οποίες συχνά ήταν ολοήμερες και διαρκούσαν ως τις πρώτες πρωινές ώρες _ εξετάσθηκαν 1003 υποθέσεις για θέματα προστασίας, συντήρησης και ανάδειξης μνημείων και 839 υποθέσεις ιδιωτών. Αξίζει να σημειωθεί άλλωστε ότι πρόκειται για τον διπλάσιο αριθμό από αυτόν του 2009, χρονιά από την οποία εκκρεμούσαν 1000 υποθέσεις! Μεταξύ των ζητημάτων που συζητήθηκαν πάντως το 2010 υπήρχαν 222 μελέτες ωρίμανσης έργων προκειμένου να ενταχθούν στο ΕΣΠΑ και 391 που αφορούσαν έργα χρηματοδοτούμενα είτε από κρατικούς πόρους είτε από άλλα προγράμματα.

Οσον αφορά τον φόρτο της δουλειάς που επωμίσθηκαν οι υπηρεσίες του ΥΠΠΟ, «πρώτευσε», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η γενική γραμματέας η Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ( με 874 υποθέσεις ), ακολούθως η Διεύθυνση Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων (507) και η Διεύθυνση Μουσείων Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων (323).

Κατόπιν όλων αυτών ο υπουργός Πολιτισμού συγχάρηκε τα μέλη του ΚΑΣ, το οποίο πάντως έχει προσφέρει για όλο το 2010 το έργο του χωρίς αμοιβή αφού δεν έχει διευθετηθεί αρμοδίως το ζήτημα και έπλεξε το εγκώμιο της γενικής γραμματέως λέγοντας χαρακτηριστικά «αισθάνομαι τυχερός που την έχω δίπλα μου».

 

ΚΑΣ: Ανάπλαση του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών

  • Εγκρίθηκε ομόφωνα από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), η μελέτη ανάπλασης, ανάδειξης και συντήρησης του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών νομού Φωκίδας.

O αρχαιολογικός χώρος, που το 2009 δέχτηκε περισσότερους από 300.000 επισκέπτες, δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των επισκεπτών, καθώς το δύσβατο και βραχώδες της περιοχής δυσχεραίνει την περιήγηση τους στον χώρο. Επιπλέον, η πληθώρα των μνημείων και τα εγκατάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη δυσκολεύουν την κατανόηση από τους επισκέπτες και θέτουν σε κίνδυνο τα εκθέματα.

«Οι επισκέπτες πηδούν πάνω από αρχαία λείψανα της κρήνης των Μουσών», δήλωσε κατά τη συνεδρίαση, η προϊσταμένη της εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Δελφών, Νάνσυ Ψάλτη.

Για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου προτείνεται η χάραξη νέων διαδρομών, η ανάδειξη υφιστάμενων και η διαμόρφωση στάσεων, οι οποίες θα διευκολύνουν την ροή του κοινού. Επιπλέον, προβλέπεται η τοποθέτηση πινακίδων σε πολλά σημεία του συνολικά 200 στρεμμάτων χώρου. Σημαντικές δε ενέργειες γίνονται για τη διευκόλυνση της προσβασιμότητας των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

Παράλληλα, προτείνεται η τοπογράφηση του περίφημου Ιερού Ναού του Απόλλωνος και του μουσείου. Στον ναό του Απόλλωνα, το σημαντικότερο μνημείο του ιερού, στεγάζονταν τα αγάλματα και τα αφιερώματα προς τον θεό και γίνονταν οι ιεροτελεστίες, που είχαν σχέση με τη λατρεία, η σπουδαιότερη από τις οποίες ήταν η διαδικασία της μαντείας.

Στα σχέδια για την ανάδειξη είναι και η ολοκλήρωση της περίφραξης στο Ιερό της Προναίας, καθώς ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μνημεία των Δελφών δέχεται «εισβολές» από κοπάδια ζώων.

Στα πλαίσια της ανάδειξης του χώρου προτείνεται η εγκατάσταση αντιγράφου της περίφημης μπρούτζινης στήλης των όφεων στην αρχική της θέση. Η στήλη των όφεων ήταν αφιέρωμα σε ανάμνηση της ελληνικής νίκης επί των Περσών το 479 π.Χ. Από την εποχή, όμως, του Μεγάλου Κωνσταντίνου έως σήμερα κοσμεί μαζί με άλλα χάλκινα αγάλματα τον ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης. Τέλος, για τη σημαντική αυτή ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών υπολογίζεται πως θα δαπανηθούν περίπου 800.000 ευρώ. Το Υπουργείο Πολιτισμού επιδιώκει την ένταξη του προγράμματος στο ΕΣΠΑ. [ΑΠΕ-ΜΠΕ]

 

Εγκρίθηκε από το ΚΑΣ η νέα Λυρική Σκηνή

Η μακέτα της νέας Εθνικής Λυρικής Σκηνής, η οποία θα ανεγερθεί στο Φαληρικό Δέλτα, μας δίνει μια πρόγευση του αρχιτεκτονήματος του Ρέντσο Πιάνο. Το μείζον αυτό έργο, δωρεά του Ιδρύματος Νιάρχου, περιλαμβάνει επίσης τη νέα Εθνική Βιβλιοθήκη καθώς και μεγάλο πνεύμονα πρασίνου με υδάτινο κανάλι. Το έργο, που θα αρχίσει το 2011, έλαβε προχθές έγκριση περιβαλλοντικής μελέτης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.

  • «Πράσινο φως» για Βιβλιοθήκη – Λυρική
  • Το ΚΑΣ ενέκρινε την περιβαλλοντική μελέτη για το μεγάλο έργο πολιτισμού στο Φαληρικό Δέλτα
  • Της Γιωτας Συκκα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Πέμπτη, 7 Oκτωβρίου 2010

KAΣ. Πολιτισμός και ανάπτυξη συχνά συνοδοιπορούν, άλλοτε πάλι αντιμάχεται το ένα το άλλο. Το έχουμε δει κατ’ επανάληψη σε μεγάλα έργα (Μετρό, ΠΑΘΕ, Εγνατία κ.α.), ότι το νόμισμα έχει πάντα δύο όψεις.

Στην περίπτωση της ανάπλασης του Φαληρικού Δέλτα, όπου θα χωροθετηθούν η νέα Λυρική Σκηνή και η Εθνική Βιβλιοθήκη -τον σχεδιασμό των οποίων υπογράφει ο διεθνούς φήμης αρχιτέκτονας Ρέτζο Πιάνο-, έχουμε να κάνουμε με ένα αναγκαίο έργο για την πόλη, το οποίο ενδέχεται να «χτυπήσει» πάλι σε αρχαία.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η σκαπάνη μπορεί να βρεθεί σε ευρήματα αφού εκεί κοντά είχε ανασκαφεί στις αρχές του 20ού αιώνα νεκροταφείο γεωμετρικής και αρχαϊκής εποχής.

Κανείς δεν αμφισβητεί τη σπουδαιότητα του έργου (το χρηματοδοτεί το «Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος») και μάλιστα σε αυτούς τους δύσκολους οικονομικά καιρούς. Ωστόσο, προκάλεσε εντύπωση η βιασύνη μελών του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου προχθές, να εγκρίνουν τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων χωρίς να έχουν γίνει δοκιμαστικές τομές επί καθαρού εδάφους για τον εντοπισμό ή μη αρχαιοτήτων. Αυτό τουλάχιστον ζητεί η αρμόδια εφορεία.

Εκ μέρους της Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων, τονίστηκε πως αν βρεθούν αρχαία «ίσως κάποιοι τάφοι», θα είναι στην πλευρά όπου πρόκειται να κατασκευαστεί το κανάλι και η εσπλανάδα. Η κ. Νικολέτα Βαλάκου υπογράμμισε πως στα πλαίσια των εκσκαφών για τη γεωτεχνική έρευνα στον χώρο και σε βάθος μεγαλύτερο των 3 μ., δεν προέκυψαν αρχαιολογικά ευρήματα. «Δεν βρέθηκε ούτε κεραμική» είπε χαρακτηριστικά.

Η ΚΣΤ ΕΠΚΑ δεν είναι ότι έχει αντίρρηση για το έργο. Ζητεί μόνο να γίνουν δοκιμαστικές τομές (δηλαδή το αυτονόητο), στον χώρο θεμελίωσης των δύο κτιρίων που ενδέχεται κατά την άποψή της, να βρίσκεται το αρχαίο νεκροταφείο.

Η εισήγηση ωστόσο δεν διαβάστηκε στη συνεδρίαση παρά μόνο η παρατήρηση της εφορείας ότι: «η περιοχή του έργου είναι εντόνου αρχαιολογικού ενδιαφέροντος».

Τελικά, το πράσινο φως δόθηκε με την ομόφωνη έγκριση των μελών για το έργο το οποίο θα απαλλάξει την περιοχή του Παλιού Ιπποδρόμου από τα σκουπίδια και θα δώσει νέα πνοή ζωής στη Βιβλιοθήκη και τη Λυρική Σκηνή. Χρόνος ολοκλήρωσής του το 2015.

Μέχρι και λαχανόκηπος

Στην έκταση των 243 στρεμμάτων θα κατασκευαστούν Δημοτικό Πάρκο, πολιτιστικό με την επωνυμία της ιδρύματος, οι νέες κτιριακές εγκαταστάσεις, ένα κανάλι και εσπλανάδα.

Η κατασκευή όλων θα γίνει βάσει των αρχών της αειφόρου αρχιτεκτονικής και της εξοικονόμησης ενέργειας. Πάρκο και εγκαταστάσεις αντιμετωπίζονται σαν ενιαίο σύνολο, η ιδέα της αρχιτεκτονικής σύνθεσης είναι η ανύψωση τμήματος του πάρκου και η δημιουργία ενός ομαλού λόφου προς τις κτιριακές εγκαταστάσεις. Η είσοδος σε αυτά θα γίνεται από την Αγορά, θα υπάρχει κτίριο στάθμευσης αυτοκινήτων με ισόγειο και τρεις υπερκείμενους ορόφους.

Επιφυλάξεις εξέφρασε ο καθηγητής γεωλογίας κ. Ηλίας Μαριολάκος κυρίως για το σημείο με το κανάλι. «Μου θυμίζει μια βιομηχανική περιοχή στο Ρότερνταμ» παρατήρησε τονίζοντας πως η ευθύγραμμη διάταξη που έχει, δεν είναι χαρακτηριστικό του αττικού τοπίου. Η ανησυχία του Δημήτρη Μικρού (Αρχιτέκτονας Μηχανικός στον Ν. Οργανισμό της Αθήνας) είχε να κάνει με Φαληρικό τείχος το οποίο όμως είχε αποδομηθεί στην αρχαιότητα για άλλα οικοδομικά έργα.

Οι εκπρόσωποι του ιδρύματος είπαν ότι θα ξαναγίνει η περιοχή Καλλιθέα, ότι στον λόφο θα δεσπόζει το πράσινο κι όχι το δίκτυο των λεωφορειοδρόμων που καταλαμβάνουν τώρα το καταθλιπτικό οπτικό πεδίο, εξήγησαν πως θα υπάρχουν γεωτρήσεις για να μη χρησιμοποιείται νερό της ΕΥΔΑΠ για τις φυτεύσεις. Για το κανάλι προτείνεται παροχή νερού από βαθιά γεώτρηση και η δεύτερη λύση είναι να πάρουν νερό από τη θάλασσα μέσω σωλήνων που θα διέλθουν από τμήμα της εσπλανάδας και θα επιστρέφει πάλι.

Θα φυτευθούν από φυτά του αττικού τοπίου, δέντρα που ευδοκιμούν γενικότερα στη Μεσόγειο, ακόμη και λαχανόκηπος!

 

Εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο η περιβαλλοντική μελέτη για την νέα Εθνική Βιβλιοθήκη

Ομόφωνα ενέκρινε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο τη μελέτη των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του Κέντρου Πολιτισμού – «Iδρυμα Σταύρος Νιάρχος», σχετικά με την ανέγερση κτιρίων για τη νέας Εθνικής Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και την Εθνική Λυρική Σκηνή, στην περιοχή του Φαληρικού Δέλτα.

Η μελέτη αφορά συνολική έκταση 243 στρεμμάτων όπου θα ανεγερθεί το πολιτιστικό κέντρο στην ευρύτερη περιφέρεια του πάρκου, που θα φέρει το όνομα «Σταύρος Νιάρχος».

Στο Συμβούλιο τέθηκε και το θέμα της ανεύρεσης αρχαίων, κατά την διάρκεια των εργασιών, οπότε έγινε σαφές ότι αν αποκαλυφθούν ευρήματα θα υπάρξει μέριμνα και συνεργασία με την αρμόδια εφορεία.

Σημειώνεται ότι η περιοχή, όπου θα ανεγερθεί το συγκρότημα, είναι αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Το 1912 σε κοντινή ακτίνα ανακαλύφθηκε αρχαίο νεκροταφείο της αρχαϊκής – γεωμετρικής περιόδου, με περισσότερους από εκατό τάφους, όχι ιδιαίτερα σημαντικούς.

Ωστόσο, έπειτα από πολλές τοπικές εκσκαφές, που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια της γεωτεχνικής έρευνας στον χώρο του έργου και σε βάθος μεγαλύτερο των τριών μέτρων, υπό την παρακολούθηση αρχαιολόγων και τεχνιτών από την αρμόδια εφορεία αρχαιοτήτων, δεν προέκυψαν αρχαιολογικά ευρήματα.

Οι εργασίες κατασκευής και ανέγερσης θα ξεκινήσουν στα τέλη του 2011 και η ολοκλήρωση του έργου προγραμματίζεται για το 2015, οπότε θα παραδοθεί στο ελληνικό Δημόσιο.

Η συνολική αξία κατασκευής του Κέντρου Πολιτισμού ανέρχεται στα 550 εκατομμύρια ευρώ.

 

Και αρχαιολογικό «ναι» στην εκχώρηση στο κεφάλαιο

  • ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΦΑΛΗΡΙΚΟΥ ΔΕΛΤΑ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ «ΝΙΑΡΧΟΣ»
Από παλιότερη κινητοποίηση των εργαζομένων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής ενάντια στην εκχώρησή της
Eurokinissi

Τυπική, όπως αναμενόταν, ήταν η έγκριση, από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, της «μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων» των έργων που θα γίνουν στον παραδομένο, από την τότε κυβέρνηση ΝΔ και με την συμφωνία ΠΑΣΟΚ και ΛΑ.Ο.Σ., χώρο του πρώην ιπποδρόμου στο Φαληρικό Δέλτα, στο Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος».

Πρόκειται για τη γνωστή, μεγάλη εκχώρηση στο κεφάλαιο των δύο κορυφαίων πολιτιστικών οργανισμών του τόπου μας, καθώς και μιας τεράστιας, ελεύθερης, δημόσιας έκτασης, ανυπολόγιστης αξίας, αντί πινακίου φακής 450 εκατομμυρίων ευρώ, που θα δώσει το Ιδρυμα για την κατασκευή του Κέντρου Πολιτισμού «Σταύρος Νιάρχος», όπου θα στεγαστούν Εθνική Βιβλιοθήκη και Λυρική Σκηνή, ενώ θα γίνει και πάρκο που θα «βαφτιστεί» με το όνομα του… «μέγα ευεργέτη».

Αν και το ΚΑΣ ήταν αρμόδιο να γνωμοδοτήσει υπέρ ή κατά της μελέτης αποκλειστικά με κριτήριο το αν τα έργα θα βλάψουν αρχαιότητες, ωστόσο, το κλίμα της συνεδρίασης ήταν υπέρ του δέοντος «πανηγυρικό» υπέρ του ιδρύματος, με ένα μέλος του συμβουλίου να φτάνει στο σημείο να δηλώνει ότι πρέπει να… «ευγνωμονούμε» το ίδρυμα! Ακόμη και μια «διαφωνία» που ακούστηκε είχε να κάνει μόνο με την αρχιτεκτονική πλευρά του θέματος.

Κι όμως, όπως είχε τονίσει εξαρχής το ΚΚΕ καταγγέλλοντας τη σύμβαση εκχώρησης στο Ιδρυμα Νιάρχου και καταψηφίζοντας το σχετικό νόμο, «είναι ψεύτικοι οι ισχυρισμοί της κυβέρνησης ότι η κύρωση της σύμβασης αποτελεί ευεργεσία και ότι αφορά δωρεά στο Ελληνικό Δημόσιο από το Ιδρυμα Νιάρχου. Στην πραγματικότητα, το Δημόσιο παραχωρεί στο ίδρυμα μια περιοχή “φιλέτο” και τη διαχείριση δύο πολιτιστικών οργανισμών στον οργανισμό “Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Στ. Νιάρχος ΑΕ”. Πρόκειται για παραπέρα ιδιωτικοποίηση φορέων καλλιτεχνικής δημιουργίας και ελεύθερων χώρων. Οι εργαζόμενοι, οι καλλιτέχνες, οι ερευνητές θα βρεθούν στην ομηρία των ελαστικών εργασιακών σχέσεων που θα επιβάλει ο νέος οργανισμός ΑΕ που δημιουργείται».

Στο Ιδρυμα «Νιάρχου» παραχωρείται για 100 χρόνια η τεράστια έκταση – φιλέτο 238 στρεμμάτων στο Φαληρικό Δέλτα, έναντι των 450 εκατομμυρίων ευρώ, που θα δώσει το Ιδρυμα, εμφανίζοντάς τα ως «εθνική δωρεά», για την κατασκευή του Κέντρου Πολιτισμού όπου θα στεγαστούν Εθνική Βιβλιοθήκη και Λυρική Σκηνή. Κάθε υπέρβαση του προϋπολογισμού καλύπτεται από το Ελληνικό Δημόσιο. Μια Ανώνυμη Εταιρεία, ο Οργανισμός «Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Στ. Νιάρχος», θα έχει τη διαχείριση όλου του πάρκου, συμπεριλαμβανομένων των δύο παραπάνω μεγάλων πυλώνων παραγωγής πολιτισμού.

Εκτός από τις φοροαπαλλαγές προς το ίδρυμα, η Εθνική Λυρική Σκηνή καλείται να καταβάλλει βαρύ ενοίκιο και να λειτουργεί με το διαρκή φόβο ενδεχόμενης έξωσης, σε περίπτωση που δεν ικανοποιούνται οι οικονομικές απαιτήσεις του Κέντρου Πολιτισμού. Παρ’ όλα αυτά, η αίθουσά της θα ονομάζεται «Σταύρος Νιάρχος»…

Για την ιστορία, να συμπληρώσουμε ότι σε ανασκαφές που έγιναν, μεταξύ του 1910 – 1915, στην περιοχή είχε ανακαλυφθεί αρχαίο νεκροταφείο με δεκάδες τάφους, αλλά οι δοκιμαστικές ανασκαφές που έγιναν πρόσφατα στο τμήμα του χώρου που θα γίνουν τα κτίρια δεν «έδειξαν» αρχαιότητες. [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 7 Οχτώβρη 2010]

 

Μουσείο οι ταφικές άμαξες στον Εβρο

  • Την ανάδειξη του εντυπωσιακού ευρήματος στον χώρο της Μικρής Δοξιπάρας-Ζώνης αποφάσισε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο

Επιτόπιο μουσείο και ζώνες προστασίας δημιουργούνται γύρω από το μοναδικό στον ελληνικό χώρο εύρημα της Μικρής Δοξιπάρας-Ζώνης στον Εβρο όπου έχουν αποκαλυφθεί αρχαίες άμαξες με τα άλογά τους, που ετάφησαν μαζί με τους υψηλού κύρους κατόχους τους. Στις αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ. χρονολογούνται οι πέντε άμαξες με τα τέσσερα μέλη μιας οικογένειας πλούσιων γαιοκτημόνων που εντοπίστηκαν το 2002 από τον αρχαιολόγο Διαμαντή Τριαντάφυλλο. Την απόφαση πήρε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο προκειμένου να διατηρηθεί αλώβητη η περιοχή γύρω από αυτό το εντυπωσιακό εύρημα και να αναδειχθεί φυσικά, όπως απαιτείται. Ηδη άλλωστε έχει εξασφαλισθεί η ένταξη του έργου στο ΕΣΠΑ με 5 εκατ. ευρώ.

Οι άμαξες βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε ρηχούς λάκκους, ανοιγμένους στο έδαφος, και παρ΄ ότι έχουν κάποιες διαφορές στη διακόσμηση και στα τεχνικά χαρακτηριστικά, εν τούτοις σε όλες διατηρούνται οι άξονες, τα σιδερένια στεφάνια των τροχών, τα περιαξόνια, καθώς και τα άλλα λειτουργικά και διακοσμητικά στοιχεία τους. Οι δύο μάλιστα διατηρούν και κάποια ίχνη ξύλου. Τα σύνολα αυτά θα ξαναστηθούν στο μουσείο, ενώ στη θέση όπου αποκαλύφθηκαν θα τοποθετηθούν εκμαγεία. Ο κ. Τριαντάφυλλος εξάλλου πρόκειται να συνεχίσει την αρχαιολογική έρευνα σε διπλανό αγρό, όπου έχουν εντοπισθεί μεταλλικά τμήματα αμαξών.

Ταφές αλόγων- στην προκειμένη περίπτωση και ενός σκύλου – δίπλα στους ιδιοκτήτες τους έχουν εντοπισθεί άλλες δύο φορές σε ανασκαφές ταφικών τύμβων της αυτοκρατορικής περιόδου στη Βουλγαρία, σε μικρή απόσταση από τα ελληνικά ευρήματα. Είναι σαφές ότι πρόκειται για ταφικό έθιμο της περιοχής και της εποχής, σύμφωνα με το οποίο οι νεκροί τοποθετούνταν επάνω στις άμαξες που τις έσερναν τα άλογα για να μεταφερθούν στον χώρο της ταφής, εκεί όπου θανατώνονταν και τα ζώα για να συνοδεύσουν τους κυρίους τους στον άλλον κόσμο. Χαρακτηριστικό της μοναδικότητας του ευρήματος μάλιστα είναι το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχουν βρεθεί ως τώρα μόνο μεμονωμένα εξαρτήματα αμαξών σε τάφους.

 

Ηρώδειο 2010, και η πολιτική του «ράβε – ξήλωνε» επιβιώνει

  • Το ΚΑΣ απέκλεισε διάσημους από το Ηρώδειο

    Αυτή τη φορά η ασυνέπεια δικαιολογήθηκε με την τουριστική κρίση. Ξεχνώντας τι έλεγε πέρυσι, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) δέχτηκε να παραχωρήσει το Ηρώδειο για εκδηλώσεις εκτός του επίσημου Φεστιβάλ, παρότι το μνημείο χρειάζεται χρόνο για συντήρηση. Από τα 33 αιτήματα το ΚΑΣ δέχτηκε τα 16, στηριζόμενο στις προτάσεις της αρμόδιας επιτροπής αλλά άφησε πολλούς διάσημους μετεξεταστέους, όπως η Μονσερά Καμπαγιέ.

    Αποφάσεις της τελευταίας στιγμής χωρίς επιχειρήματα για την έγκριση ή την απόρριψη καλλιτεχνών

  • Της Γιωτας Συκκα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 08/7/2010

Σε διψήφιο νούμερο υπολογίζεται από όλους η πτώση του τουρισμού. Κάποιοι μιλούν για 10% και οι πιο απαισιόδοξοι για 30%. Ισως εκεί βασίστηκε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και, αναιρώντας ακόμη μια φορά τον εαυτό του, δέχτηκε να παραχωρήσει το Ηρώδειο σε εκτός του Ελληνικού Φεστιβάλ εκδηλώσεις. Η ανάγκη της τόνωσης της τουριστικής κίνησης της χώρας κρίθηκε επιτακτική, ενώ η αναμονή της ένταξης των αναστηλωτικών εργασιών του Ηρωδείου στο ΕΣΠΑ αναγκαία, αφού αλλιώς δεν μπορούν να αρχίσουν τα έργα. Το μνημείο ταλαιπωρείται από τη συνεχή χρήση, μας το λένε χρόνια, αλλά η κρίση είναι μεγαλύτερο πρόβλημα αυτή την περίοδο.

Ομως, πώς την αντιμετωπίζει το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού; Με σπασμωδικές κινήσεις βάζοντας την τελευταία στιγμή εκδηλώσεις στο μνημείο ή με προγραμματισμό και δελεαστικές προτάσεις οι οποίες θα προσελκύσουν το κοινό;

Σε αυτήν την περίπτωση τα διεθνή ονόματα που συνήθως «τραβούν» τους ξένους επισκέπτες της χώρας μας στο Ηρώδειο -όσοι δεν τρέχουν στα νησιά- απαιτούν έγκαιρη ενημέρωση από τα τουριστικά γραφεία. Τα προγράμματα της τελευταίας στιγμής δηλώνουν επαρχιωτισμό και δεν έλκουν ούτε τους Ελληνες. Αυτοί δεν πηγαίνουν ούτε στις συναυλίες των δήμων, όπως μαρτυρούν τα εισιτήρια και οι περισσότεροι διοργανωτές.

  • Οι μετεξεταστέοι

Από τα 33 αιτήματα για την παραχώρηση του μνημείου η αρμόδια επιτροπή την οποία συγκροτούν οι: Ν. Διβάρη – Βαλάκου (αναπλ. προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων), Ελ. Κουντούρη (προϊσταμένη της Γραμματείας του ΚΑΣ), Αντ. Σκλεπάρης (προϊστάμενος του Τμήματος Εκπαίδευσης Θεάτρου και Χορού). Λ. Καρυτινός (αρχιμουσικός), Χρ. Αναστασίου (συνθέτης), Κ. Αρβανιτάκης (σκηνοθέτης), Π. Βερέμη (διευθύντρια της ΚΣΟΤ), Γ. Ζάννος (νομικός) αξιολόγησε τι ταιριάζει στον χώρο και στις δικές της προτάσεις βασίστηκε το ΚΑΣ στην τελευταία του συνεδρίαση (χθες τα ξημερώματα). Εκτός του μνημείου μένουν η Τζέσι Νόρμα, ο κινηματογραφικός συνθέτης Σιγκέρου Ουμεμπαγιάσι με τις υπέροχες μουσικές που έγραψε για τα «Ιπτάμενα στιλέτα» και το «2046», η Μονσερά Καμπαγιέ που η αλήθεια είναι πως την έχουμε ξαναδει στο Ηρώδειο, όπως και οι Ιάπωνες τυμπανιστές ΤΑΟ που κρίθηκαν πολύ θορυβώδεις. Σε αυτούς το ΚΑΣ έδειξε τον δρόμο του Λυκαβηττού.

Επίσης η Σεζάν Ακσού, η Ντούλτσε Πόντες, η Ισπανίδα ερμηνεύτρια Λουθ Κασάλ, η Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης που ετοίμαζε νέα γενέθλια για τον δημοφιλή Ελληνα συνθέτη, ο Χρήστος Νικολόπουλος για τα 45 του χρόνια στο τραγούδι, πρόταση των εργαζομένων της Ολυμπιακής Αεροπορίας για την ίδρυση Μουσείου Πολιτικής Αεροπορίας κ. ά.

Το ΚΑΣ ήταν θετικό μεταξύ άλλων στην οργανωτική επιτροπή των Special Olympics, στη Λυρική Σκηνή, στη συνεργασία του Μισέλ Λεγκράν με τον Μίμη Πλέσσα και την Βίκυ Λέανδρος, στο θέατρο του Νέου Κόσμου με τις «Τρωάδες», στον ΘΟΚ, στον Αντρέα Μποτσέλι, στο ΚΘΒΕ, στο Αμφιθέατρο, στο Μουσικό Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις.

  • Εργα σε αναμονή

Στο μεταξύ, το μνημείο περιμένει τις απαραίτητες εγκρίσεις γα τη συνέχιση των έργων ώς το 2013. Αλλά και χρόνο ώστε να είναι ελεύθερο προκειμένου να προχωρήσει στην απαραίτητη «θεραπεία».

Οι σχετικές μελέτες έχουν εγκριθεί και περιλαμβάνουν λάξευση τοποθετημένων στηθαίων και ύστερα αναστήλωση της ανατολικής παρόδου με την τοποθέτηση έξι σειρών εδωλίων από νέο πεντελικό μάρμαρο, αναστήλωση του μαρμάρινου θυρώματος της ανατολικής παρόδου η οποία θα δώσει ολοκληρωμένη μορφή στην περιοχή αυτή.

Επίσης, στερέωση και αποκατάσταση επισφαλών τμημάτων των εξωτερικών όψεων του ανατολικού και δυτικού μετωπικού τοίχου του κοίλου που παρουσιάζουν ετοιμορροπίες, επίσης των τριών τόξων του περιμετρικού τοίχου του κοίλου που έχουν καταπέσει, στεγάνωση και μερική αντικατάσταση των μαρμάρινων δαπέδων των πλατύσκαλων του άνω διαζώματος και συνέχιση της συντήρησης των αρχαίων ειδωλίων του κοίλου.
[+] ΓPAΦHMA

Δεν ξεκαθαρίζονται εξαρχής τα κριτήρια επιλογής

H Καλλιτεχνική Επιτροπή αξιολόγησε τα αιτήματα για τις εκτός του Ελληνικού Φεστιβάλ παραστάσεις. Αν είναι υψηλής αισθητικής η ποιότητά τους για να παρουσιαστούν στο συγκεκριμένο μνημείο και αν πρόκειται να γίνουν για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Είναι ένα βήμα. Σε αυτές τις εισηγήσεις βασίστηκε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο πριν γνωμοδοτήσει. Ομως στις συνεδριάσεις αυτές αποδεικνύεται ακόμη μία φορά πως άλλα θέλει κι άλλα αποφασίζει το ΚΑΣ. Για την τύχη των μνημείων αυτό αποφασίζει!

  • Προηγούμενες αποφάσεις

Ηταν φανερό πως η πολιτική ηγεσία ήθελε να γίνουν επιπλέον εκδηλώσεις στον χώρο. Ομως αρκεί αυτό για να ξεχαστούν οι προηγούμενες αποφάσεις και οι επιφυλάξεις των αρχαιολόγων, αλλά και της αρμόδιας εφορείας αρχαιοτήτων τα χρόνια που πέρασαν, για την καταπόνηση του μνημείου το οποίο δεν έχει χρόνο να δεχτεί την ετήσια φροντίδα; Αλλά και η περσινή παρατήρηση του Γ. Λούκου, διευθυντή του Ε.Φ., ότι το Ηρώδειο δεν είναι ταβέρνα να το νοικιάζουμε; Ο Γ. Λούκος ήθελε να υπάρχει πάντα μια απόσταση των δικών του εκδηλώσεων από τις παραχωρήσεις. Για ένα διάστημα τα κατάφερε. Τι έγινε λοιπόν και ό,τι αποφασίζει το ΚΑΣ τον προηγούμενο χρόνο τον επόμενο το ανατρέπει;

Το θέμα δεν είναι ότι οι προηγούμενοι, η Ν.Δ. στην προκειμένη περίπτωση, φρόντιζαν το μνημείο και οι νυν (ΠΑΣΟΚ) αδιαφορούν για αυτό. Οπως δείχνει δεκαετίες τώρα η ιστορία, το Ηρώδειο πάντα υπέφερε από τους φιλοξενούμενούς του όποια κυβέρνηση κι αν ήταν στην εξουσία.

Δικαιολογίες του τύπου οι Ιάπωνες τυμπανιστές είναι θορυβώδεις και το θέαμα που παρουσιάζουν ξεπερνά τα επιτρεπόμενα (100) ντεσιμπέλ (το κάθε τύμπανο ζυγίζει 400 κιλά) ευσταθούν όταν δεν τους έχεις ξαναδώσει τον χώρο. Στους ΤΑΟ έδειξαν το θέατρο Λυκαβηττού, στον Χρήστο Νικολόπουλο επίσης ή κάποιο στάδιο, γιατί φοβήθηκαν τον κόσμο. Στην Αγνή Μπάλτσα και τον Ξαρχάκο, επειδή αναβλήθηκε η μία εκ των δύο περσινών τους παραστάσεων, είπαν «ναι». «Εχουν κύρος», δικαιολογήθηκαν, ενώ για τη Λυρική Σκηνή η δικαιολογία ήταν ότι αντιμετωπίζει «οικονομικά προβλήματα». Την Τζέσι Νόρμαν δεν έγινε σαφές γιατί την «έκοψαν». Ούτε τη Λουζ Καζάλ.

Κάπως έτσι δημιουργούνται οι παρεξηγήσεις. Επειδή δεν ξεκαθαρίζεται εξαρχής ποια θεάματα μπορούν και ποια δεν μπορούν να σταθούν στο Ηρώδειο. Αν θέλουν να το γεμίζουν ή όχι. Αν η συχνή τους εμφάνιση σ’ αυτό είναι αποτρεπτική ή δεν έχει σημασία. Αν τα εκάστοτε γενέθλια είναι δικαιολογία για κάποιους «πελάτες». Και βέβαια αν ο χαρακτηρισμός μιας εκδήλωσης σε «φιλανθρωπικού χαρακτήρα» κρύβει διάφορες παγίδες εκτός από το αίτημα να απαλλαγούν οι διοργανωτές από την καταβολή του απαραίτητου τέλους χρήσης του χώρου. Το ΚΑΣ πρέπει να τα βρει με τον εαυτό του. Για να μην υποχωρεί στις άνωθεν πιέσεις και κυρίως να μην γκρινιάζει για την καταπόνηση του Ηρωδείου.

Αποψη

Ο χρυσός ως «άνθραξ»

Του Νικου Bατοπουλου

Περιθώρια για ανοχή των αποτυχημένων πρακτικών του παρελθόντος δεν υπάρχουν. Η Αθήνα έχει την τύχη να διαθέτει ένα από τα ωραιότερα αμφιθέατρα του κόσμου, το Ηρώδειο, και όσοι καλλιτέχνες έχουν εμφανιστεί στη σκηνή του αντικρίζοντας τον φωταγωγημένο Παρθενώνα μιλούν για μοναδική εμπειρία. Εχουμε στα χέρια «χρυσάφι», αλλά δεν έχουμε πείσει ότι γνωρίζουμε τον τρόπο να συνδέσουμε αυτόν τον πλούτο με τη σύγχρονη ζωή και το διεθνές περιβάλλον.

Το Ηρώδειο δεν μπορεί ούτε ξέφραγο αμπέλι να είναι ούτε να προσδιορίζει την ταυτότητά του από τις επιλογές και το γούστο των μελών του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Η Ελλάδα έχει υποχρέωση να κρατήσει το Ηρώδειο ως ένα θέατρο υψηλών προδιαγραφών και να το διαφημίζει ως ένα τόπο όπου το διεθνές κοινό μπορεί να δει και να ακούσει τους «τοπ» καλλιτέχνες του κόσμου, με λάμψη και μαγεία, σε ένα μοναδικό περιβάλλον. Για να το επιτύχει κανείς αυτό (και να βοηθήσει και την Αθήνα να αποκτήσει λίγο γκλάμορ και λίγα χρήμα παραπάνω) πρέπει να έχει ένα ευέλικτο σχήμα διοίκησης και η χρήση του θεάτρου να προσαρμοστεί στα περιθώρια αντοχής του που θα ορίσουν οι αρχαιολόγοι.

Αλλά, για να γίνει το Ηρώδειο ταυτόσημο της υψηλής τέχνης, πρέπει πρώτα η ίδια η Ελλάδα να το θέλει και να δείξει ότι μπορεί να το επιτύχει με σοβαρότητα και χωρίς συμπλέγματα. Θέατρα για «όλους» χωρίς χαρακτήρα, έχουμε πολλά. Ηρώδειο, έχουμε ένα. Και μάλιστα στα πόδια της Ακρόπολης στην καρδιά της πρωτεύουσάς μας. Για μια πόλη, τόσο προβληματική και τόσο εχθρική στους επισκέπτες της, όπως η Αθήνα, η ύπαρξη ενός τέτοιου «δώρου» θα έπρεπε να θεωρείται ευλογία.

Το Ηρώδειο έχει τις προδιαγραφές να φέρει στην Αθήνα αυτούς που θέλουμε, αλλά δεν το λέμε καθαρά. Θέλουμε τους καλύτερους καλλιτέχνες της όπερας, του easy listening, του θεάτρου, και κοινό που θα ξοδέψει για να συνδυάσει άρτον και θεάματα στην Αθήνα και τα νησιά. Αλλά για να γίνει αυτό δεν μπορεί να εμπλέκεται ο γηραλέος μηχανισμός ούτε να στήνονται προγράμματα στο πόδι. Τα πράγματα είναι απλά. Αλλά η απλότητα προϋποθέτει ευφυΐα.

Αποψη

Η διαχείριση του παρελθόντος μας

Tου Θαναση Π. Δαβακη*

Η κλασική κληρονομιά αποτέλεσε για αιώνες το υπόβαθρο ενός ολόκληρου πολιτισμού, ο οποίος μπορεί, συνεκδοχικά, να αποκληθεί «Δυτικός» και απλώνεται σήμερα πολύ πέραν των συνόρων της Ευρώπης, από την Αλάσκα ώς το Βλαδιβοστόκ. Οι Ελληνες διεκδικούμε αυτό το παρελθόν ως ουσιαστικό τμήμα της ταυτότητάς μας. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή αρχαιολατρία μεταφυτεύθηκε μέσω του Νεοελληνικού Διαφωτισμού στην Ελλάδα. Σε αρκετές περιπτώσεις τα αρχαία μνημεία αντιμετωπίσθηκαν ως ιεροί, απαραβίαστοι χώροι, των οποίων η χρήση δεν επιτρεπόταν ούτε καν για καλλιτεχνικά δρώμενα (αναφέρουμε ενδεικτικώς τον σάλο με τις φωτογραφήσεις της Nelly’s στην Ακρόπολη στη διάρκεια του Μεσοπολέμου).

Οι διατάξεις των νομικών κειμένων που αναφέρονται στη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, ήδη από το 1834, είναι εξαιρετικά αυστηρές, προβλέποντας τη μη εξαγωγή αρχαίων, τη διαφύλαξη του μνημειακού χαρακτήρα τους και ουσιαστικά τον «καθαγιασμό – ιεροποίησή» τους. Η αρχαιότητα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως συμβολικό ή και νομιμοποιητικό κεφάλαιο, συχνά καταδυναστεύοντας την καθημερινότητά μας. Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται η κλασική αρχαιότητα προκειμένου να ασκηθεί κάποιας μορφής εξωτερική ή οικονομική πολιτική, προκαλώντας άλλοτε ευμενή και άλλοτε δυσμενή σχόλια των ξένων. Ενδεικτικό της σχέσης μας με τα κατάλοιπα της αρχαίας κληρονομιάς είναι οι έντονες αντιδράσεις που προκλήθηκαν όταν υπήρξαν σκέψεις για την έκθεσή τους στο εξωτερικό. Το 1978 στο Ηράκλειο διαδήλωσαν περίπου 30.000 Κρητικοί, πολλοί από τους οποίους ίσως δεν είχαν επισκεφθεί ποτέ στη ζωή τους το Μουσείο Ηρακλείου, επειδή θα εξάγονταν κάποια αρχαία από αυτό. Η λαϊκή κινητοποίηση είχε υποκινηθεί από την τότε αντιπολίτευση αλλά και εξαιτίας του ότι οι απλοί Κρητικοί είχαν πιστέψει ότι η ελληνική πολιτεία δεν προστάτευε τις αρχαιότητες. Η παραχώρηση της Στοάς του Αττάλου και του Ηρωδείου έχει επίσης προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις, μολονότι και τα δύο μνημεία είναι ανακατασκευασμένα και ουσιαστικά αποτελούν αρχιτεκτονήματα του σήμερα.

Από την άλλη πλευρά, ιδιώτες, οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, ποικιλώνυμοι πολιτιστικοί σύλλογοι ζητούν να «εκμεταλλευθούν» μνημεία και απαιτούν την άνευ όρων παραχώρησή τους. Μέχρι τώρα τα κεντρικά συμβούλια για την πολιτιστική κληρονομιά αντιμετωπίζουν τα αιτήματα αυτά περιπτωσιολογικά χωρίς συγκροτημένη πολιτική.

Η πολιτεία οφείλει να παρέμβει και να δώσει σαφείς απαντήσεις. Να καθορισθούν ποια μνημεία και για ποιες εκδηλώσεις παραχωρούνται ανά την Ελλάδα. Αυτό απαιτεί καταγραφή των αρχαιολογικών χώρων, μουσείων, αρχοντικών κ.ά., όπου υπάρχουν οι υποδομές για την τέλεση εκδηλώσεων. Να περιγραφούν τι είδους εκδηλώσεις πραγματοποιούνται και πού. Οι θεατρικές παραστάσεις συνάδουν με τα αρχαία θέατρα, αλλά μπορούν να πραγματοποιούνται και στο εσωτερικό ενός κάστρου ή στο προαύλιο μιας εκκλησίας; Οι αρχές αυτές θα τηρούνται και για το κράτος; Μπορεί να υπάρξουν δύο μέτρα και σταθμά; Προσωπικά θεωρώ ότι δεν πρέπει να υπάρχουν εξαιρέσεις, διαφορετικά ο νόμος γίνεται διάτρητος. Η πραγματοποίηση εκδηλώσεων ευνοεί τη διασύνδεση των μνημείων με την κοινωνία; Μήπως πρέπει να προαχθούν, προς αυτήν την κατεύθυνση εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε οι μαθητές να αποκτήσουν πολιτιστική και ιστορική συνείδηση;

Χρειάζεται να εξετασθεί και το άνοιγμα των μουσείων (σε συγκεκριμένες ημέρες) πέραν του συνήθους ωραρίου και με πραγματοποίηση μουσικών εκδηλώσεων για προσέλκυση της νεολαίας (Νύκτα Μουσείων κ.λπ). Ολα τα παραπάνω οφείλουμε να τα θέσουμε σε ένα λεπτομερή διάλογο γιατί οι προκλήσεις της νέας εποχής, όπως αυτή που ζήσαμε πρόσφατα με την υπόθεση του «Αβέρωφ», θα θέτουν όλο και πιο πιεστικά τα ζητήματα αυτά. Τα μνημεία μας τεκμηριώνουν και κάνουν χειροπιαστή την ιστορική μας μνήμη. Η έλλειψη σεβασμού ή αντιστρόφως η αποστασιοποιημένη ιεροποίησή τους μας αποκόπτει από την πηγή της σοφίας της παράδοσής μας, από τη μνήμη μας.

* Βουλευτής Λακωνίας, υπεύθυνος Τομέα Πολιτισμού της Ν.Δ.