RSS

Category Archives: Κλεψύδρα

Καύσιμο 500.000 ευρώ «πέφτει» στην Κλεψύδρα

Ξεχειλίζει καθαρό πόσιμο νεράκι από την αρχαιότητα η πηγή που βρίσκεται στα βόρεια της Ακρόπολης και διαμορφώθηκε επί Κίμωνα (5ος αι. π.Χ.) σε κρήνη. Πρόκειται για τη γνωστή σ’ εμάς Κλεψύδρα, που ονομάστηκε έτσι γιατί οι Αθηναίοι πότε έβλεπαν τα νερά της να ξεχειλίζουν και πότε να χάνονται.

Το πλακόστρωτο δάπεδο της κλασικής εποχής της Κλεψύδρας θα καταχωθεί για να προστατευθεί. Θα φαίνεται το υπόλοιπο μνημείο της κρήνης-πηγής που αναβλύζει 5.500 χρόνια

Το πλακόστρωτο δάπεδο της κλασικής εποχής της Κλεψύδρας θα καταχωθεί για να προστατευθεί. Θα φαίνεται το υπόλοιπο μνημείο της κρήνης-πηγής που αναβλύζει 5.500 χρόνια

«Σήμερα, με τα νερά της Κλεψύδρας ποτίζουμε τα φυτά γύρω από το μνημείο, ενώ έχει παρατηρηθεί πως κατακλύζεται από αυτά και η Αρχαία Αγορά», μας έλεγαν προχθές οι αρχαιολόγοι της Α’ Εφορείας Ακρόπολης που παρουσίασαν στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για δεύτερη φορά μέσα σε λίγους μήνες (1/7/2009) τη μελέτη συντήρησης και κατάχωσης του πλακόστρωτου της αυλής της Κλεψύδρας. Ο λόγος; Οι υπηρεσίες του ΥΠΠΟ έχασαν τον σχετικό φάκελο. Και χωρίς φάκελο, πώς να εντάξουν το έργο στο ΕΣΠΑ με προϋπολογισμό 550.000 ευρώ;

Ετσι, τα μέλη του νέου ΚΑΣ (έχει αλλάξει σύνθεση) αγνοούσαν προχθές και την προηγούμενη γνωμοδότηση, που ήταν λίγο διαφορετική. Τότε είχαν εγκρίνει την αποξήλωση και ανάταξη τμήματος του ανατολικού τοίχου, που παρουσιάζει ρωγμές και σπασίματα, όπως και τη συντήρηση του πλακόστρωτου, που βρίσκεται σε άθλια κατάσταση. Αλλά δεν είχαν συναινέσει με την πρόταση κατάχωσης του πλακόστρωτου για να πάψει να καταστρέφεται. Τώρα συναίνεσαν.

«Οι ασβεστολιθικές πλάκες θρυμματίζονται ακόμη και όταν πάμε να καθαρίσουμε την άνοιξη τα χόρτα», έλεγε προχθές η υπεύθυνη αρχαιολόγος της περιοχής Σοφία Μοσχονησιώτη. Ωστόσο, το προηγούμενο συμβούλιο είχε αρνηθεί την κατάχωση γιατί αφενός «κινδυνεύει με τα χρόνια ο ασβεστόλιθος να γίνει λάσπη», όπως είχαν πει τότε, και γιατί «κανείς δεν θα χρηματοδοτούσε ένα μνημείο για να θαφτεί».

Θυμίζουμε πως η Κλεψύδρα (προσβάσιμη από την οδό Θεωρίας, στην Πλάκα) είναι επισκέψιμη από το 2004. Τη βλέπει το κοινό ακολουθώντας και τον αρχαίο Περίπατο, που αγκαλιάζει τον βράχο περνώντας πάνω από το Ηρώδειο, το θέατρο Διονύσου και μπροστά από τα δημοφιλή στην αρχαιότητα Ιερά, που στεγάζονταν στα σπήλαια της Ακρόπολης.

Η ιστορία της ξεκινάει από την ύστερη νεολιθική περίοδο (3500-3000 π.Χ.), όταν η πηγή λεγόταν Εμπεδώ και από αυτήν ξεδιψούσαν οι πρώτοι κάτοικοι του βράχου της Ακρόπολης. Το τελευταίο ιστορικό γεγονός που συνέβη εκεί σχετίζεται με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Στην αυλή της βρέθηκε δολοφονημένος το 1824 μετά τη σύλληψη και φυλάκισή του στην Ακρόπολη από το πρώην πρωτοπαλίκαρό του Ιωάννη Γκούρα.

  • Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 19 Φεβρουαρίου 2010
Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on February 19, 2010 in Κλεψύδρα

 

Μέτρα προστασίας για την αυλή της Κλεψύδρας

ΚΑΣ. Το πραγματικό της όνομα ήταν Εμπεδω. Κλεψύδρα ονομάστηκε επειδή το νερό που είχε, άλλες φορές ξεχείλιζε κι άλλες χανόταν. Αυτή η αρχαία πηγή, την οποία ο Παυσανίας περιγράφει «Καταβάσι δε ουκ εις την κάτω πόλιν, αλλ’ όσον υπό τα Προπύλαια, πηγή τε ύδατος έστι και πλησίον Απόλλωνος ιερόν εν σπηλαίω», βρίσκεται στις βορειοδυτικές πλευρές της Ακρόπολης, στη συμβολή του αρχαίου Περιπάτου και της οδού Παναθηναίων και αποτελεί από τις σημαντικότερες του Ιερού Βράχου με χρήση από τα προϊστορικά χρόνια.

Η κρήνη επικοινωνεί με τα Προπύλαια. Πίσω από το μνημείο του Αγρίππα, με σκάλα 69 βαθμίδων που καταλήγει στην εκκλησία των Αγίων Αποστόλων στην οποία υπάρχει φρέαρ με μαρμάρινο στόμιο βάθους 10 μ. Στον πυθμένα του, εντοπίζεται το νερό της αρχαίας πηγής που τα καλοκαίρια λιγοστεύει, αλλά δεν στερεύει. Το 1822 ο Οδυσσέας Ανδρούτσος έκτισε προμαχώνα για να εξασφαλίσει νερό σε περίπτωση πολιορκίας και όπως έδειξε η ιστορία σωστά έπραξε, αφού το 1826 οι πολιορκημένοι τότε Ελληνες αντλούσαν από την Κλεψύδρα περίπου 1.600 οκάδες νερό την ημέρα. Στον ίδιο χώρο, όμως, βρέθηκε και το πτώμα του, τον Ιούνιο του 1824.

Από το καλοκαίρι οι υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού σχεδίαζαν μέτρα προστασίας και αποκατάστασης της αυλής της Κλεψύδρας που αντιμετωπίζει προβλήματα υγρασίας, ρηγματώσεων, αποκολλήσεων, καθιζήσεις κ.ά. Οσο για νερό έχει ακόμη και με αυτό ποτίζονται τα γύρω φυτά της. Οταν βρέχει όμως λίγο παραπάνω, φτάνει ώς την Αρχαία Αγορά.

Η μελέτη που τα προέβλεπε όλα εγκρίθηκε τον περασμένο Ιούλιο από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, αλλά στην πορεία ανακάλυψαν ότι χάθηκε ο φάκελος! Κι επειδή τον αναζητούσαν μάταια, προχθές το Συμβούλιο συζήτησε εκ νέου το θέμα δίνοντας ομόφωνα την έγκρισή του, χάνοντας όμως και πολύτιμο χρόνο.

Η ιστορία της αρχίζει το 470-460 π.Χ. όπου η πλακόστρωτη αυλή κατασκευάστηκε σύγχρονα με το κρηναίο οικοδόμημα. Τον 1ο αι. μ.Χ,. μετά το γκρέμισμα ενός βράχου, εγκάρσιος τοίχος χώρισε την αυλή και η πρόσβαση στην κρήνη γινόταν από τα δυτικά. Εναν αιώνα αργότερα γκρεμίστηκε και η στέγη της και η πρόσβαση ήταν μόνο από την Ακρόπολη μέσω στεγασμένης σκάλας. Με τον χρόνο η αυλή αχρηστεύθηκε, καλύφθηκε από επιχώσεις, ενώ η πηγή προστατεύθηκε από οχυρώσεις. Το μνημείο αποκάλυψε ο Παναγιώτης Καββαδίας το 1897 μετά την κατεδάφιση του προμαχώνα του Οδυσσέα και Αμερικανοί αρχαιολόγοι την είσοδο στο οικοδόμημα. Τη δεκαετία του 1960 έγιναν εργασίες καθαρισμού και στερέωσης και για τελευταία φορά στη διάρκεια της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων όπου έμαθε το ευρύ κοινό την ιστορία της. Σύμφωνα με την πρόταση της μελετητικής ομάδας της αρχαιολόγου Σοφίας Μοσχονησιώτη θα πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες εργασίες αποκατάστασης και επίχωση του δαπέδου της αυλής για λόγους προστασίας, αφού η διάβρωση εντάθηκε δραματικά τα τελευταία 70 χρόνια. Λύση αναστρέψιμη σωστικού χαρακτήρα, επιτρέπει μελλοντική αποκάλυψη. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 550.000 ευρώ με ένταξη στο ΕΣΠΑ.

  • Γιωτα Συκκα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 19/02/2010
 
Leave a comment

Posted by on February 19, 2010 in Κλεψύδρα

 

Στέρεψε η πηγή της Ακρόπολης

  • Εγκρίθηκε η αποκατάσταση της Κλεψύδρας, της περίφημης κρήνης του Ιερού Βράχου, η οποία έχει υποστεί μεγάλες φθορές από την αρχαιότητα ως σήμερα

Διαβρώσεις, αποκολλήσεις λίθων, ρηγματώσεις και άλλες σημαντικές φθορές παρουσιάζει η Κλεψύδρα, στη βορειοδυτική γωνία του Βράχου της Ακρόπολης

Ηταν η πλουσιότερη από τις φυσικές πηγές που υπάρχουν στον Βράχο της Ακρόπολης. Και όπως είναι φυσικό, οι άρχοντες της αρχαίας Αθήνας είχαν φροντίσει από νωρίς να την προστατέψουν και να την αναδείξουν. Πρόκειται για την περίφημη Κλεψύδρα, που βρίσκεται περίπου στη βορειοδυτική γωνία του βράχου, στη συμβολή της οδού των Παναθηναίων και του Περιπάτου. Η χρήση της μαρτυρείται από τα προϊστορικά χρόνια. Σήμερα, όμως, ως μνημείο πλέον, παρουσιάζει σοβαρότατα προβλήματα. Συγκεκριμένα η αυλή της, κατασκευασμένη από εξαιρετικά εύθριπτο ασβεστολιθικό υλικό, έχει υποστεί μεγάλες φθορές τις οποίες, σύμφωνα με απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, πρόκειται να αντιμετωπίσει ένα πρόγραμμα συντήρησης και αποκατάστασης.

Ορισμένοι λίθοι παρουσιάζουν άμεσο κίνδυνο αποκόλλησης και πτώσης τμημάτων τους, άλλοι είναι κατακερματισμένοι, άλλοι έχουν ρηγματώσεις, άλλοι έχουν χαθεί τελείως, ενώ παντού παρουσιάζεται απολέπιση της επιφάνειας του υλικού. Στο δάπεδο, εξάλλου, εξαιτίας των ομβρίων υδάτων και της δράσης των αλάτων, εμφανίζεται μεγάλη διάβρωση, με αποτέλεσμα αλλού η επιφάνεια να έχει καταβυθιστεί και αλλού να έχει ανυψωθεί.

Το πρώτο κρηναίο οικοδόμημα της πηγής κατασκευάστηκε στα χρόνια του Κίμωνα, μετά τους Περσικούς πολέμους (περί το 470-460 π.Χ.), ενώ μαζί διαμορφώθηκε και η πλακόστρωτη αυλή. Το έργο, ενταγμένο στο οικιστικό πρόγραμμα της εποχής, ήταν στην ουσία η κατασκευή ενός «κουτιού» μέσα στη φυσική λεκάνη της πηγής. Ετσι ο βόρειος τοίχος της Κλεψύδρας αποτελεί ταυτοχρόνως τον νότιο της αυλής.

Ως προς τη λειτουργία αυτής της αυλής υπάρχουν διάφορες ερμηνείες, αφού ο πρώτος ανασκαφέας της, ο Α. Πάρσονς της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών (1937-1940), αναφέρει ότι ίσως σχεδιάστηκε ως υπαίθριος χώρος που λειτουργούσε ως παράρτημα του γειτονικού ιερού του Απόλλωνα Υποακραίου, ενώ, σύμφωνα με τον Τραυλό, η αυλή δεν ήταν τίποτε άλλο από μια δεξαμενή ομβρίων υδάτων. Η είσοδος σε αυτήν πρέπει να γινόταν μέσω σκάλας από τα δυτικά διότι σε εκείνο το σημείο εντοπίστηκαν ίχνη σκαλοπατιών.

O ποια και αν ήταν η χρήση της, το σχήμα της είναι ακανόνιστο με εσωτερικές διαστάσεις 20,5Χ10,5 μ. και εσωτερικές 16,8Χ8,7 μ. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, εξάλλου, η Κλεψύδρα είχε υποστεί ήδη από την αρχαιότητα πολλές κατολισθήσεις βράχων που προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές ακόμη και στην κρήνη. Τώρα, πάντως, οι επεμβάσεις θα γίνουν σε βάθος έτσι ώστε να υπάρξει κατ΄ αρχάς εξυγίανση του εδάφους, εν συνεχεία να ληφθούν μέτρα για την απορροή των υδάτων και, τέλος, να συντηρηθούν και να συγκολληθούν οι λίθοι.

Για την ιστορία, να αναφερθεί ότι ο Ησύχιος αποκαλούσε την πηγή «κλεψίρρυτον» επειδή το νερό της ρέει κατά διαστήματα υπογείως, ενώ άλλοι αρχαίοι σχολιαστές αναφέρουν ότι το αρχικό της όνομα ήταν Εμπεδώ, από τη νύμφη που λατρευόταν εκεί, καθώς και επειδή άλλοτε ξεχείλιζε και άλλοτε εξαφανιζόταν.