RSS

Category Archives: Μερκούρη Μελίνα

Ανησυχία για το σπίτι της Μελίνας

  • Ανησυχία στους αρχιτέκτονες αλλά και στους πολίτες προκαλούν οι παρεμβάσεις που γίνονται το τελευταίο διάστημα στο σπίτι που έζησαν για πάνω από δέκα χρόνια η Μελίνα Μερκούρη και ο Ζυλ Ντασσέν.

Σ' αυτό το σπίτι έδωσε η Μελίνα την περίφημη συνέντευξη στο γαλλικό κανάλι TV5, ζητώντας την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα

Σ’ αυτό το σπίτι έδωσε η Μελίνα την περίφημη συνέντευξη στο γαλλικό κανάλι TV5, ζητώντας την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα Το ακίνητο των οδών Αθηναίων Εφήβων και Δημοχάρους, στον περιφερειακό του Λυκαβηττού, είχαν κληρονομήσει τα παιδιά και τα εγγόνια τού Ντασσέν. Τον περασμένο Οκτώβριο το πούλησαν στον μεγαλοεπιχειρηματία Θ. Βασιλάκη έναντι 4,5 εκ. ευρώ. Στη διαδικασία είχε πάρει μέρος δικηγόρος-στέλεχος του ιδρύματος «Μ. Μερκούρη», που είχε διασφαλίσει τη διαβεβαίωση των νέων ιδιοκτητών ότι θα σεβαστούν το κτίριο και θα περιοριστούν μόνον σε εργασίες συντήρησης και εσωτερικής διαρρύθμισης.

Το λιτό κτίριο, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, φέρει την υπογραφή του αρχιτέκτονα Μάνου Περράκη, που έχει μελετήσει πολλά έργα στην πρωτεύουσα, ανάμεσά τους και τη διαμόρφωση του Θεάτρου Τέχνης στη Φρυνίχου. Δεν βρίσκεται σε καθεστώς προστασίας, αλλά έχει ιδιαίτερη αξία αφού φιλοξένησε κορυφαίες προσωπικότητες της πολιτικής και πολιστικής ζωής του τόπου. Από εκεί έδωσε η Μελίνα την περίφημη συνέντευξη στο γαλλικό κανάλι TV5, ζητώντας την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα.

Το πρώτο σήμα κινδύνου προέρχεται από τον σύλλογο αρχιτεκτόνων. Σε ανακοίνωσή του ο ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ αποκαλύπτει ότι στις αρχές του 2009 είχε υποβληθεί στην Πολεοδομία Αθήνας φάκελος για κατεδάφιση του κτιρίου. Αποσύρθηκε όμως, όταν το αίτημα απορρίφθηκε από την Επιτροπή Πολεοδομικού και Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (ΕΠΑΕ), που έχει παραπέμψει την υπόθεση στην Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων Αττικής. Ο σύλλογος αρχιτεκτόνων ζητεί να σταματήσουν οι εργασίες και να κηρυχθεί το κτίριο διατηρητέο. «Η κοινωνία πρέπει να αποφανθεί για το μέλλον ενός σημαντικού κτιρίου, που δεν μπορεί να επαφίεται στον κάθε ιδιοκτήτη», δήλωσε στην «Ε» ο Ευάγγελος Λυρούδια, πρόεδρος του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ.

  • Χ.ΤΖ., Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 23 Δεκεμβρίου 2009
Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on December 23, 2009 in Μερκούρη Μελίνα

 

Ολοκληρώθηκαν τα εγκαίνια του νέου μουσείου της Ακρόπολης. «’Ωρα να επουλωθούν οι πληγές του μνημείου»


  • Με συμμετοχή περί των 300 προσκεκλημένων από την Ευρώπη και άλλα σημεία του κόσμου ολοκληρώθηκαν τα εγκαίνια του Μουσείου της Ακρόπολης χθες το βράδυ.

«Σήμερα ο κόσμος όλος μπορεί να δει συγκεντρωμένα τα σημαντικότερα γλυπτά του Παρθενώνα. Κάποια λείπουν. Είναι ώρα να επουλωθούν οι πληγές του μνημείου με την επιστροφή των μαρμάρων που του ανήκουν», τόνισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κάρολος Παπούλιας.Μετά τις προγραμματισμένες ομιλίες, σε φορτισμένη ατμόσφαιρα ο διευθυντής του μουσείου Δημήτρης Παντερμαλής κάλεσε τον πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή να προχωρήσει σε μια συμβολική κίνηση, σηματοδοτώντας και την έναρξη λειτουργίας του μουσείου: ο πρωθυπουργός τοποθέτησε στη γυάλινη προθήκη του, στο έδαφος, το τελευταίο αντικείμενο, έναν κάνθαρο κρασιού, όπως ακριβώς έκαναν και οι αρχαίοι Έλληνες, όταν θεμελίωναν τα σπίτια τους, για να διώξουν το κακό.

Στη συνέχεια όλοι οι προσκεκλημένοι παρακολούθησαν ξενάγηση στους χώρους του μουσείου από τον κ. Παντερμαλή. Στο τέλος του αρχαιολογικού περιπάτου, ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς τοποθέτησε στο εκμαγείο τμήματος της ζωφόρου που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο την αυθεντική κεφαλή της Ίριδος, που δόθηκε από το Αρχαιολογικό Μουσείο. Η κίνηση αυτή συμβολίζει την συνένωση των μαρμάρων του Παρθενώνα.

Η λιτή τελετή ολοκληρώθηκε με τη «δραπέτευση» από το μουσείο των Καρυάτιδων. Στους τοίχους των απέναντι πολυκατοικιών ζωντάνεψαν οι μορφές των Καρυάτιδων και άλλων αντικειμένων του μουσείου χάρη στο animation που σκηνοθέτησε η Αθηνά-Ραχήλ Τσαγκάρη, κάνοντας το μειονέκτημα πλεονέκτημα: οι πολυκατοικίες που κρύβουν τη θέα στην Ακρόπολη μετατράπηκαν σε σκηνή όπου προβλήθηκε το μοναδικό αυτό θέαμα.

Οι ομιλίες

Στη σύντομη ομιλία του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας αναφέρθηκε στο μουσείο λέγοντας: «Η Ελλάδα σήμερα δεν παρουσιάζει στον υπόλοιπο κόσμο απλώς ένα σύγχρονο μουσείο και ένα οικουμενικό μνημείο. Αποδεικνύει το σεβασμό της προς την ιστορία».

Για τα γλυπτά που δεν βρίσκονται εδώ είπε: «Σήμερα ο κόσμος όλος μπορεί να δει συγκεντρωμένα τα σημαντικότερα γλυπτά του Παρθενώνα. Κάποια λείπουν. Είναι ώρα να επουλωθούν οι πληγές του μνημείου με την επιστροφή των μαρμάρων που του ανήκουν».

Την οικουμενικότητα του μουσείου τόνισε ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής λέγοντας ότι το Μουσείο της Ακρόπολης είναι έργο όλων των Ελλήνων, είναι κτήμα οικουμενικού πολιτισμού.

Βάζοντας τέλος στη διαμάχη για την πρωτοβουλία της κατασκευής του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, ο Κ.Καραμανλής έκανε μνεία στον Κωνσταντίνο Καραμανλή «που εμπνεύστηκε και δρομολόγησε τις αρχικές διαδικασίες», στη Μελίνα Μερκούρη «που έδωσε τη δεκαετία του ’80 μεγάλη ώθηση στην κοινή προσπάθεια», στους επιστήμονες, σε όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις και όλους τους υπουργούς Πολιτισμού της μεταπολιτευτικής περιόδου.

Ο Παρθενώνας έπεσε θύμα λεηλασίας και το έγκλημα αυτό σήμερα μπορεί να επανορθωθεί, είπε χειροκροτούμενος ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς και πρόσθεσε: «Αυτά που δεν βρίσκονται εδώ, αυτά που αποσπάστηκαν και απομακρύνθηκαν πριν από 207 χρόνια θα επανέλθουν. Αναπόφευκτα θα επανέλθουν».

Δίνοντας εκ νέου απάντηση στην προκλητική πρόταση του Βρετανικού Μουσείου για δανεισμό με τον όρο να αναγνωριστεί η κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου πάνω στα Μάρμαρα, ο υπουργός Πολιτισμού είπε: Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την ιδιοκτησία των μαρμάρων. Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την αξιοπρέπειά μας. Δεν μπορούμε να νομιμοποιήσουμε την υφαρπαγή τους πριν από δύο αιώνες. Δεν μπορούμε να προδώσουμε την ακεραιότητα του μνημείου. Μπορούμε μόνο να την υπερασπιστούμε και να την αποκαταστήσουμε».

Στη συνέχεια πρότεινε συνεργασία με το Βρετανικό Μουσείο λέγοντας ότι μπορούμε να καλύψουμε το κενό που θα προκύψει με την επιστροφή των μαρμάρων με δανεισμό από την Ελλάδα εναλλασσόμενων εκθέσεων από σπουδαία δείγματα της αρχαίας ελληνικής τέχνης.

«Μπορούμε να συζητήσουμε, μπορούμε να συμφωνήσουμε. Αλλά τα Μάρμαρα του Παρθενώνα θα επανενωθούν εδώ, στο Μουσείο της Ακρόπολης» συμπλήρωσε ο κ. Σαμαράς.

Τη σημασία του μουσείου για τον παγκόσμιο πολιτισμό επισήμαναν στις ομιλίες τους ο γενικός διευθυντής της UNESCO Κοϊχίρο Ματσουούρα και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο.

Παρόντες στα εγκαίνια ήταν ο πρόεδρος της Κύπρου Δημήτρης Χριστόφιας, ο πρόεδρος της Βουλγαρίας, οι πρωθυπουργοί της Φινλανδίας, της Κροατίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, οι αναπληρωτές πρωθυπουργοί της Σλοβακίας και του Βιετνάμ.

Επίσης, παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Αγίας Έδρας, υπουργοί Εξωτερικών και υπουργοί Πολιτισμού από ευρωπαϊκές χώρες.

  • ΤΑ ΝΕΑ: Σάββατο 20 Ιουνίου 2009. Τελευταία ενημέρωση: 21/06/2009 19:12. Web-Only

//

 

Την επιστροφή των Γλυπτών αξιώνουν δύο βουλευτές στις ΗΠΑ

  • «Ο Παρθενώνας αποτελεί την κορυφαία έκφραση της καλλιτεχνικής ιδιοφυίας των Ελλήνων»

Την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα στην Ελλάδα, ζητούν με τροπολογία που κατέθεσαν στην επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, ο δημοκρατικός βουλευτής Ντόναλντ Πέιν και ο ρεπουμπλικανός Γκας Μπιλιράκης.

Οι δύο βουλευτές στην τροπολογία αναφέρουν ότι ο Παρθενώνας αποτελεί την κορυφαία έκφραση της καλλιτεχνικής ιδιοφυίας των Ελλήνων , σύμβολο της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, οικουμενικό σύμβολο δημοκρατίας και ελευθερίας, αλλά και σημείο προσευχής για Αρχαίους Ελληνες, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους. Για όλους αυτούς τους λόγους, συνεχίζουν οι Αμερικανοί βουλευτές, τα Μάρμαρα αποτελούν ζήτημα που απασχολεί όχι μόνο τους Ελληνες αλλά όλο τον κόσμο.

Τονίζεται επίσης ότι ο σεβασμός με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο Παρθενώνας από την Αμερική αποδεικνύεται και απο το γεγονός ότι έχει αποτελέσει το πρότυπο για πολλά κτίρια αμερικανικών πόλεων, σημαντικότερο εκ των οποίων είναι το Μνημείο του Λίνκολν, στην Ουάσιγκτον.

Επισημαίνεται επίσης ότι τα Μάρμαρα είχαν σχεδιασθεί ως αναπόσπαστο τμήμα του Παρθενώνα, και μπορούν να γίνουν αντικείμενο θαυμασμού μόνο ευρισκόμενα κοντά στην Ακρόπολη, ενώ τονίζεται ότι η επιστροφή τους θα αποτελούσε ένδειξη του σεβασμού της Βρετανίας προς την κλασική τέχνη, ενώ δεν θα δημιουργούσε νομικό προηγούμενο, ούτε θα επηρέαζε την ιδιοκτησία ή χρήση άλλων αρχαιοτήτων που βρίσκονται σε μουσεία των ΗΠΑ ή άλλων χωρών.

  • ΤΑ ΝΕΑ: Σάββατο 20 Ιουνίου 2009. Τελευταία ενημέρωση: 20/06/2009 16:53. Web-Only
 

«Είναι απλά υπέροχο». Ενθουσιασμός από τους πρώτους επισκέπτες του Μουσείου

//

Στεφανία (καθαρίστρια):Αισθάνομαι τιμή που  εργάζομαι σ΄ αυτόν τον χώρο.   Νίκος (αρχιτέκτονας): Ήρθα χθες ειδικά από το  Λονδίνο, όπου ζω, για να δω το Μουσείο και αύριο  φεύγω, αλλά άξιζε τον κόπο.
  • Μέσα μόνο χαμόγελα, ικανοποίηση και καλά λόγια. Έξω περιέργεια, γκρίνια, παράπονα, διαμαρτυρίες, απογοήτευση. Αυτό ήταν το σκηνικό στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης χθες, που πρώτη μέρα άνοιξε τις πόρτες του για το κοινό, προσφέροντας μια ξεχωριστή εμπειρία στους προνοητικούς που είχαν εξασφαλίσει το εισιτήριό τους μέσω Διαδικτύου.

Παραπονεμένοι όσοι έσπευσαν να δουν το νέο απόκτημα της Αθήνας χωρίς να έχουν φροντίσει για το μαγικό χαρτάκι. Οι κάτοχοι εισιτηρίων ύστερα από τον απαραίτητο έλεγχο τύπου αεροδρομίου συνέχισαν για να ανακαλύψουν τα μυστικά του νέου μουσείου, από τους αρχαιολόγους και τον καθηγητή Δημήτρη Παντερμαλή (που κουράστηκε να δέχεται συγχαρητήρια και να υπογράφει καταλόγους) σε ρόλο ξεναγού. Οι υπόλοιποι- και ήταν κατά πολύ περισσότεροι- περιορίστηκαν σε βόλτα στον εξωτερικό χώρο και σε κλεφτές ματιές στην ανασκαφή που είναι μεν ορατή, αλλά όχι ακόμη επισκέψιμη. Οι ουρές δεν αποφεύχθηκαν. Μόνο που δεν τις δημιουργούσαν οι 750 συνολικά επισκέπτες που είχαν εισιτήριο για την πρώτη μέρα, αλλά όλοι εκείνοι που έφταναν ώς την πόρτα, επινοώντας διάφορες δικαιολογίες για να πείσουν τους φύλακες να περάσουν. Μάταια δύο ευγενικές κυρίες στην είσοδο έσπευδαν να τους ενημερώσουν. Εκείνοι επέμεναν, θύμωναν, φώναζαν. «Όλη τη φασαρία την έκαναν οι Έλληνες, Οι ξένοι έδειχναν κατανόηση και αποχωρούσαν», εξηγούν στα «ΝΕΑ» οι υπεύθυνοι ασφαλείας του μουσείου.

Στο εσωτερικό το κλίμα ήταν εντελώς διαφορετικό. Οι πρώτοι επισκέπτες έδειχναν γοητευμένοι τόσο από το κτίριο όσο και από τα αριστουργήματα του Ιερού Βράχου που εκτίθενται στο μουσείο.

Η ροή ήταν ομαλή- δεδομένου πως υπήρχε ευρεία ζώνη επισκεψιμότητας 11.00-18.00- και πολλές φορές οι αχανείς αίθουσες έμοιαζαν άδειες. Μια ευχάριστη έκπληξη περίμενε όσους αποφάσισαν να πιουν τον καφέ τους στον δεύτερο όροφο. Πιατέλες με γλυκά του κουταλιού, λουκούμια και αμυγδαλωτά και ο καφές ή ο χυμός κερασμένος μέχρι και την Τρίτη.

Χαμός και στα δύο πωλητήρια. Μπλουζάκια και κούπες έγιναν από νωρίς ανάρπαστα και οι υπάλληλοι έψαχναν εναγωνίως στοκ για να καλύψουν τα κενά, ενώ σε πρώτη ζήτηση ήταν ο μικρός οδηγός του μουσείου (5 ευρώ), οι κάρτες (0,5 ευρώ), τα μαγνητάκια (2 ευρώ) και τα καπελάκια (9 ευρώ). Ωστόσο τα μικροπροβληματάκια δεν έλειψαν. Υπήρξαν ώρες που οι πιστωτικές δεν γίνονταν δεκτές από τα πωλητήρια, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που μπερδεύτηκαν με τα φωτοκύτταρα στις τουαλέτες, ενώ εκτιμάται πως δεν θα είναι αρκετό το ένα σύστημα ελέγχου στην είσοδο, όταν αυξηθεί η ροή των επισκεπτών.

17.000 ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ έχουν προπωληθεί διαδικτυακά, ενώ 120.000 έχουν επισκεφθεί την ιστοσελίδα του μουσείου από 184 χώρες

[ ΙΝFΟ ]

●Ένα ευρώ θα κοστίζει έως το τέλος του χρόνου το εισιτήριο

●Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά 8.00-20.00, εκτός Δευτέρας. Ειδικά για την τρέχουσα εβδομάδα και εφόσον δεν έχετε εξασφαλίσει ήδη εισιτήριο, η είσοδος επιτρέπεται από την Τετάρτη

●Αγορά εισιτηρίων: Από τα εκδοτήρια του Μουσείου, είτε από την ιστοσελίδα http://www. theacropolismuseum.gr Πρόσβαση: Με το Μετρό – Σταθμός Ακρόπολη- και πολλές γραμμές λεωφορείων

●Πληροφορίες: Στο τηλέφωνο 210-9000.901


Περιπέτεια 24 ετών

1976. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής οριοθετεί τον χώρο όπου θα γίνει το Μουσείο. Προκηρύσσεται πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός που αποβαίνει άγονος

1979. Πραγματοποιείται δεύτερος, επίσης άγονος, πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός

1989. Η Μελίνα Μερκούρη προκηρύσσει νέο διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Συμμετέχουν 438 αρχιτεκτονικά γραφεία και νικητές αναδεικνύονται οι Ιταλοί Μανφρέντι Νικολέτι και Λούτσιο Πασαρέλι

1993. Ακυρώνεται ο διαγωνισμός από το Συμβούλιο της Επικρατείας όταν αποκαλύπτεται ολόκληρη αρχαία γειτονιά στο οικόπεδο Μακρυγιάννη

2000. Ο Οργανισμός Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης προκηρύσσει νέο διαγωνισμό. Το πρώτο βραβείο παίρνει η πρόταση των Μπερνάρ Τσουμί και Μιχάλη Φωτιάδη

  • ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Μαίρη Αδαμοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 22 Ιουνίου 2009

 

Ιδού η κλοπή! Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα…

Συγκλονίζει η ακρωτηριασμένη ζωφόρος

Ηχηρό μήνυμα υπέρ του επαναπατρισμού των Γλυπτών του Παρθενώνα στέλνει σε όλο τον κόσμο το Νέο Μουσείο Ακρόπολης. Είναι η πρώτη φορά που το κοινό έχει την ευκαιρία να κατανοήσει πόσα και ποια από τα έργα του Φειδία λεηλάτησε ο λόρδος Έλγιν και βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Ήδη έχουν προπωληθεί 17.000 εισιτήρια, ενώ θερμή ήταν η υποδοχή του διεθνώς.

 

Μελίνα Μερκούρη: «Στο όνομα της δικαιοσύνης και της ηθικής παρακαλώ δώστε τα πίσω»

Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμα Μέλη, Κυρίες και Κύριοι

Καταρχήν επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω την OXFORD UNION που έφερε το θέμα αυτό για συζήτηση και ευχαριστώ που με προσκαλέσατε. Νομίζω ότι θα ήταν καλό αυτό το βράδυ ν΄ακουστεί μια ελληνική φωνή. Μια φωνή έστω με τη φτωχή μου προφορά. Την ακούω και μορφάζω. Θυμάμαι εκείνο που είπε κάποτε ο Brendan Behan για κάποιο εκφωνητή “Μιλάει σαν να΄χει τα Ελγίνεια Μάρμαρα στο στόμα του.”

Θα ήθελα να ευχαριστήσω επίσης το μεγάλο αριθμό Βρετανών πολιτών που συνηγόρησαν υπέρ των θέσεων της κυβέρνησης με τα αξιότιμα μέλη και των δύο σωμάτων του κοινοβουλίου που εκδήλωσαν ενδιαφέρον και συμπάθεια για το αίτημα της επιστροφής των μαρμάρων. Και βεβαίως εκφράζω τη βαθεία ευγνωμοσύνη μου στη Βρετανική Επιτροπή για την Eπιστροφή των Mαρμάρων του Παρθενώνα, για τις προσπάθειες της να αποκαλύψει την αλήθεια στο Βρετανικό λαό.

Υπάρχουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα. ΄Οπως

Υπάρχει ο Δαβίδ του Michael Angelo

Yπάρχει η Αφροδίτη του Da Vinci

Υπάρχει ο Ερμής του Πραξιτέλη

Υπάρχουν οι Ψαράδες στη θάλασσα του Turner

Υπάρχει η Capella Sixtina

Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα.

Ξέρετε , λένε ότι εμείς οι ΄Ελληνες είμαστε ένας θερμόαιμος λαός. Να σας πω κάτι, είναι αλήθεια. Και είναι γνωστό πως δεν αποτελώ εξαίρεση. Γνωρίζοντας τι σημαίνουν τα γλυπτά αυτά για τον ελληνικό λαό δεν είναι εύκολο να μιλήσω ψύχραιμα για το πως πάρθηκαν τα Μάρμαρα από την Ελλάδα, αλλά θα προσπαθήσω. Το υπόσχομαι.

Ενας από τους διακεκριμένους καθηγητές σας με συμβούλεψε να εξιστορήσω το πως πάρθηκαν τα μάρμαρα από την Αθήνα και έφθασαν στις Βρετανικές ακτές. Ισχυρίστηκα ότι αυτό είναι αρκετά γνωστό, αλλά μου είπε ακόμη και αν υπάρχει και ένα άτομο σ΄αυτό το ακροατήριο στο οποίο τα γεγονότα αυτά είναι ασαφή, το ιστορικό πρέπει να ειπωθεί. Ετσι θ΄αρχίσω όσο μπορώ σύντομα.

Βρισκόμαστε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο Ναπολέων σκέφτεται να αποπειραθεί να εισβάλει στην Αγγλία. Αποφασίζει να μην το πράξει. Αντί αυτού εισβάλει στην Αιγυπτο αποσπώντας την από την τουρκική κυριαρχία, γεγονός που δυσαρεστεί πολύ τους Τούρκους. Διακόπτουν τις διπλωματικές σχέσεις με τη Γαλλία και κυρήσσουν πόλεμο. Η Βρετανία βρίσκει ότι αυτή είναι μια πρώτης τάξεως στιγμή να διορίσει πρεσβευτή στην Τουρκία.

Τα καθήκοντα αναλαμβάνει ο Λόρδος Elgin. Μόλις έχει παντρευτεί την όμορφη Mary Nisbett και τελειώνει το ωραίο εξοχικό του. Ο αρχιτέκτονας του του μιλάει για τα θαύματα της ελληνικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής και του λέει πως θα ήταν μια θαυμάσια ιδέα να κάνει αντίγραφα από τα πραγματικά έργα στην Αθήνα. “Θαυμάσιο πράγματι” λέει ο Elgin. Αρχίζει να συγκροτεί μια ομάδα ανθρώπων που θα μπορούσαν να κάνουν αρχιτεκτονικά σχέδια με επικεφαλής έναν ικανό ζωγράφο που δεν ήταν άλλος από τον ιταλό Giovanni Lusieri.

Δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να μη σας πω ένα ανέκδοτο. Ο Elgin είχε προηγουμένως πλησιάσει τον Turner. Ναι τον Turner. Ο νεαρός ζωγράφος ενδιαφέρθηκε και ο Elgin θέτει τους παρακάτω όρους. Το κάθε σχέδιο και σκίτσο που θα έκανε ο Turner θα περιερχόταν στην κυριαρχία του και στον ελεύθερο χρόνο θα έκανε μαθήματα σχεδίου στη Λαίδη Elgin. ” Okay ” λέει ο Turner, “αλλά τότε θα ήθελα 400 λίρες το χρόνο”. “Οχι” λέει ο Elgin, “Είναι πολλά, πάρα πολλά”. ΄Ετσι έγιναν τα πράγματα χωρίς τον Turner. Τέλος του ανέκδοτου.

Εφημέριος της ομάδας του Elgin ήταν ο Αιδεσιμώτατος Philip Hunt. Δεν θα μιλήσω με πολύ σεβασμό γι΄αυτόν. Αν είχα να εξαιρέσω του Λόρδο Elgin ο αρχιαπατεώνας στην υπόθεση όπως τη βλέπω ήταν ο Αιδεσιμώτατος Hunt, αλλά γι΄αυτόν θα μιλήσω αργότερα. Οι Elgins γίνονται δεκτοί στην Κων/πολη με μεγαλοπρέπεια. Ανταλλάσονται πλούσια δώρα. Οι άνεμοι του πολέμου είναι ευνοϊκοί για τους Βρετανούς και ο Σουλτάνος είναι ικανοποιημένος. Ας στραφούμε τώρα στην Ελλάδα. Την Ελλάδα εκείνη που για 400 τόσα χρόνια βρίσκεται κάτω από τον Οθωμανικό ζυγό.

Η ομάδα των καλλιτεχνών του Elgin φθάνει στην Αθήνα. Οι Τούρκοι έχουν ορίσει δύο κυβερνήσεις, μια πολιτική και μια στρατιωτική. Πολλά έχουν ειπωθεί και συνεχίζονται να λέγονται για το πόσο λίγο ενδιαφέρον εκδήλωναν οι Τούρκοι για τους θησαυρούς της Ακρόπολης. Εν τούτοις, χρειάστηκαν 6 μήνες για να επιτραπεί η είσοδος στην ομάδα του Elgin. Αλλά τα κατάφεραν με 5 λίρες , στο χέρι του στρατιωτικού κυβερνήτη, για κάθε επίσκεψη. Αυτό εγκαινίασε μια διαδικασία δωροδοκίας και διαφθοράς των αξιωματικών που δεν θα σταματούσε μέχρι να συσκευαστούν και να φορτωθούν τα μάρμαρα για την Αγγλία.

Ομως όταν στήθηκαν οι σκαλωσιές και τα αντίγραφα ήταν έτοιμα να γίνουν, ξαφνικά έφθασαν φήμες για προετοιμασία στρατιωτικής δράσης των Γάλλων. Ο Τούρκος κυβερνήτης διέταξε την ομάδα του Elgin να κατέβει απο την Ακρόπολη. Με 5 λίρες την επίσκεψη ή όχι, η πρόσβαση στην Ακρόπολη ήταν απαγορευμένη. Μόνο ένας τρόπος υπήρχε για να τους επιτραπεί η είσοδος ξανά. Να χρησιμοποίησει ο Elgin την επιρροή του πάνω στο Σουλτάνο στην Κων/πολη, ν΄αποσπάσει ένα έγγραφο το λεγόμενο φιρμάνι που θα διέταζε τις αρχές των Αθηνών να επιτρέψουν τη συνέχιση των εργασιών.

Ο Αιδεσιμώτατος Hunt πηγαίνει στην Κων/πολη να συναντήσει τον Λόρδο Elgin. Ζητά στο έγγραφο να αναφέρεται ότι οι καλλιτέχνες — παρακαλώ προσέξτε το αυτό — είναι αποκλειστικά στην υπηρεσία του Βρετανού Πρεσβευτή . Ο Elgin επισκέπτεται το Σουλτάνο και αποσπά το φιρμάνι. Το κείμενο του εγγράφου είναι μάλλον ύπουλα συντεταγμένο. Επιτρέψτε μου να σας διαβάσω τις εντολές που δόθηκαν από το Σουλτάνο και που αφορούν τη συζήτηση μας. Παραθέτω.

” Οι καλλιτέχνες να μη συναντήσουν αντίδραση στο να περπατήσουν, να επιθεωρήσουν, να μελετήσουν τις μορφές και τα κτίρια που επιθυμούν να σχεδιάσουν ή να αντιγράψουν , ή στο να τοποθετήσουν σκαλωσιές γύρω από τον αρχαίο ναό, ή στο να αντιγράψουν σε ασβεστόλιθο ή σε γύψο τα αναφερόμενα κοσμήματα και μορφές ή στο να σκάψουν, αν το βρίσκουν αναγκαίο, σε αναζήτηση επιγραφών ανάμεσα στα απορρίματα. Ούτε να παρεμποδιστούν απο το να πάρουν οποιαδήποτε κομμάτια από πέτρες με επιγραφές ή με μορφές “.

(Η μετάφραση του Hunt που παρουσιάστηκε αργότερα στην Εξεταστική Επιτροπή λέει — Qualche pezzi di pietra –μερικά κομμάτια από πέτρα). Οι εντολές αυτές δόθηκαν στους Κυβερνήτες και το σημείο αυτό τονίζεται στο φιρμάνι, “χάριν των λαμπρών σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες” και παραθέτω ξανά: “Ιδιαίτερα αφού δεν βλάπτουν τα αναφερόμενα κτίρια επιθεωρώντας τα, μελετώντας τα και σχεδιάζοντάς τα “.

Πριν καλά καλά φθάσει το φιρμάνι στην Αθήνα, γίνεται μιά φοβερή επίθεση πάνω σ΄ένα οικοδόμημα που μέχρι σήμερα θεωρείται από πολλούς, η ευγενέστερη και ωραιότερη από τις ανθρώπινες δημιουργίες.

Οταν έγινε η έφοδος στην πύλη των Καρυατίδων ο πυρετός ανέβηκε τόσο που ο Αιδεσιμώτατος Hunt έριξε την ιδέα να μετακινηθεί όλο το κτίριο αν από τη Βρετανική πολεμική μηχανή μπορούσε να αποσταλεί ένας άνθρωπος γι΄ αυτό. Ο Elgin ανατρίχιασε με την ιδέα και ζήτησε να σταλεί ένα καράβι. Το αίτημα δεν θεωρήθηκε εξωφρενικό, αλλά εκείνη τη στιγμή, δεν υπήρχε διαθέσιμο καράβι. (Φαντάζεστε τι θα γινόταν αν υπήρχε).

Για να αφηγηθώ όλη την τερατωδία χρειάζεται αρκετός χρόνος και αρκετή ψυχραιμία. Οι λέξεις “λεηλασία”, “ερήμωση”, “αχαλίνωτη καταστροφή”, “αξιοθρήνητη συντρηβή και συμφορά” δεν είναι δικές μου για να χαρακτηριστεί το γεγονός. Είπώθηκαν από τους σύγχρονους του Elgin. Ο Horace Smith αναφέρεται στον Elgin σαν τον “ληστή των μαρμάρων”. Ο Lord Byron τον αποκάλεσε πλιατσικολόγο. Ο Thomas Hardy χαρακτήρισε αργότερα τα μάρμαρα σαν “αιχμάλωτους σ΄εξορία”.

Η κυβέρνησή μου έχει ζητήσει την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. Μας το αρνήθηκαν. Ας σημειωθεί ότι δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ το αίτημα αυτό. Επιτρέψτε μου να απαντήσω τα μόνιμα επιχειρήματα ενάντια στην επιστροφή και να ασχοληθώ με αυτά ένα προς ένα.

Τα μάρμαρα πάρθηκαν με νόμιμη διαδικασία. Ρωτώ αν η δωροδοκία και εξαχρείωση των αξιωματικών δεν αντιτίθενται στη “νόμιμη διαδικασία”. Οταν ορίστηκε η Εξεταστική Επιτροπή, μελετώντας την πρόταση να αγοραστούν τα μάρμαρα, ο Elgin υπέβαλε ένα αναλυτικό πίνακα των δαπανών για τη απόκτησή τους. Παραθέτω απόσπασμα του: “Τα εμπόδια, οι διακοπές και οι αποθαρρύνσεις που δημιουργήθηκαν από τις ιδιοτροπίες και τις προκαταλήψεις των Τούρκων” υποβάλει κονδύλι 21.902 λιρών για δώρα στις αρχές των Αθηνών. Είναι νόμιμο ποσό. Και βεβαίως θα πρέπει να ρωτήσουμε. Είναι νόμιμο να διαπραγματεύεται με τους Τούρκους για το πιο πολύτιμο από τα ελληνικά υπάρχοντα όταν η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τουρκικό ζυγό;

Παραμένει ένα δεύτερο επιχείρημα παρά το ότι έχει έκτοτε αμφισβητηθεί από πολλούς Βρετανούς περιηγητές στην Ελλάδα την εποχή αυτή.

“Οι αδαείς και δεισιδαίμονες Ελληνες ήταν αδιάφοροι για την τέχνη και τα μνημεία τους”.

Αυτό βέβαια υπονοεί ότι ήταν τυφλοί , ασυνείδητοι και άκαρδοι. Ποιοί; Οι Ελληνες που πολύ μετά του Περικλή δημιούργησαν τα θαύματα της Βυζαντινής Τέχνης. Οι Ελληνες που, ακόμα και κάτω από την Οθωμανική κατοχή, δημιούργησαν σχολές τέχνης και χειροτεχνίας. Οι ΄Ελληνες που παρά 400 χρόνια τουρκικής κατοχής, διατήρησαν με πείσμα τη γλώσσα και τη θρησκεία τους. Οι ίδιοι ΄Ελληνες που κατά τον αγώνα για την ανεξαρτησία τους έστειλαν στους Τούρκους στρατιώτες βόλια να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Ναι, εναντίον τους.

Οι Τούρκοι στρατιώτες κλεισμένοι στην Ακρόπολη έμειναν από πολεμοφόδια και άρχισαν να καταστρέφουν τις κολώνες για να αφαιρέσουν το μολύβι να κάνουν με αυτό βόλια. Οι ΄Ελληνες τους έστειλαν πολεμοφόδια με το μήνυμα, “Να τα βόλια, μην αγγίξετε τις κολώνες”.

Μόλις έγινε ανεξάρτητη η Ελλάδα, ένα από τα πρώτα νομοθετικά διατάγματα πού πέρασαν από την ελληνική κυβέρνηση ήταν εκείνο για την προστασία και συντήρηση των εθνικών μνημείων.Είναι αυτό αδιαφορία; Θεωρούμε αυτή την κατηγορία τερατώδη. Θα έχετε σίγουρα ακούσει, αλλά επιτρέψτε μου, να επαναλάβω τι είπε ένας γέρος καρδιοπαθής Ελληνας στον J.C. Hobhouse.”Παίρνετε τους θησαυρούς μας. Σας παρακαλώ να τους φυλάξετε καλά. Μια μέρα θα τους ζητήσουμε πίσω”. Μπορούμε να πιστέψουμε ότι ο άνθρωπος αυτός μιλούσε για λογαριασμό του;

Τώρα τελευταία έχει προταθεί μια καινούργια θεωρία. Ωραίο και αυτό. Ο κύριος Gavin Stamp που θα έχω την τιμή να τον συναντήσω απόψε, έχει την άποψη ότι οι σύγχρονοι Ελληνες δεν είναι απόγονοι του Περικλή. Μας πήραν τα μάρμαρα. Ποιός θα διεκδικήσει τα λείψανα των προγόνων μας;

Ως Υπουργός Πολιτισμού προσκαλώ τοv κύριο Stamp να έρθει στην Αθήνα. Θα του οργανώσω εκπομπή σε ώρα μεγάλης ακροαματικότητας στην τηλεόραση για να μιλήσει στους Ελληνες δημοσιογράφους και τον ελληνικό λαό για την ταυτότητά τους.

Επιχείρημα 3ο. Αν τα μάρμαρα επιστραφούν, αυτό θα αποτελέσει ένα προηγούμενο που μπορεί να οδηγήσει στην εκκένωση των μουσείων.Συγχωρέστε με, αλλά αυτό είναι κοινή κολακεία. Ποιός πρόκειται να ζητήσει και ποιός πρόκειται να επιτρέψει το άδειασμα των μουσείων;

Επιτρέψτε μου να δηλώσω, για άλλη μια φορά, ότι πιστεύουμε πως οπουδήποτε και αν βρίσκονται τα μουσεία, αποτελούν ζωτική κοινωνική και πολιτιστική ανάγκη και πρέπει να προστατεύονται. Εχω επανειλημμένα δηλώσει ότι ζητούμε ένα αναπόσπαστο μέρος κτιρίου που ακρωτηριάστηκε. Σε όλο τον κόσμο το ίδιο το όνομα της πατρίδας μας είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον Παρθενώνα.

Ζητούμε απλώς κάτι μοναδικό, κάτι απαράμιλλο, κάτι ιδιαίτερο της ταυτότητάς μας. Αγαπητοί φίλοι, αν υπήρχε ο παραμικρός κίνδυνος για τα μουσεία, τότε γιατί το Διεθνές Συμβούλιο των Μουσείων πρότεινε μια “ανοιχτόμυαλη στάση ” στα μέλη του.

Επιχείρημα 4ο. Αυτή είναι η πρόσφατη σοδειά. Μόλυνση. Μόλυνση πάνω από την Ακρόπολη. Τι σας λέει αυτό; Οταν το Λονδίνο αντιμετώπιζε το σοβαρό πρόβλημα μόλυνσης, υπήρξαν κραυγές πανικού για τα μάρμαρα; Βεβαίως όχι. Για τον απλούστατο λόγο ότι τα μάρμαρα ήταν στεγασμένα στο Βρετανικό Μουσείο. Εμείς δεν προφασιζόμαστε ότι τα γλυπτά θα επανατοποθετηθούν. Νομίζουμε ότι αυτό δεν γίνεται, αλλά η κυβέρνησή μου έχει διατυπώσει ότι την ημέρα που θα επιστραφούν τα μάρμαρα στην Αθήνα θα υπάρχει έτοιμο να τα δεχθεί ένα όμορφο μουσείο με τα πιό προηγμένα συστήματα ασφάλειας και συντήρησης, δίπλα στην Ακρόπολη. Μπορώ να προσθέσω ότι είμαστε περήφανοι για τις συνεχιζόμενες εργασίες στην Ακρόπολη.

Η δουλειά αυτή παρουσιάστηκε σ΄ένα συμβούλιο κορυφαίων αρχαιολόγων απ΄όλο τον κόσμο που προσκλήθηκαν στην Αθήνα ειδικά. Ο έπαινος ήταν ομόφωνος και ενθουσιαστικός. Από τότε έχει παρουσιαστεί στις περισσότερες ευρωπαίκές πόλεις. Με χαρά την υποδέχθηκε και το Βρετανικό Μουσείο. Οι Financial Times αναφέρθηκαν στην ποιότητα της εργασίας αυτής και την παραδειγματική ικανότητα των ελλήνων συντηρητών. Ζήτησα να υπάρχουν αντίγραφα στη διάθεση όσων από σας ενδιαφέρονται. Το μόνιμο επιχείρημα των Βρετανών είναι ότι μετακινώντας τα μάρμαρα, τα έσωζαν από τη βαρβαρότητα των Τούρκων. Το να αρνηθώ το βανδαλισμό των Τούρκων θα μ΄έβαζε σε δύσκολή θέση, αλλά γεγονός είναι ότι οι Τούρκοι δεν έδωσαν άδεια στον να μετακινηθούν γλυπτά από τα μνημεία και τους τοίχους της Ακρόπολης και ότι με την ευλογία του Αιδεσιμώτατου Hunt μετακινήθηκαν κατά βάρβαρο τρόπο. Παραθέτω ένα από τα γράμματα του Lusieri προς τον Elgin: “

Εχω την ευχαρίστηση να σας ανακοινώσω την απόκτηση της 6ης μετώπης, εκείνης με τον κένταυρο που απαγάγει τη γυναίκα. Με το έργο αυτό είχαμε πολλά προβλήματα από κάθε άποψη, και αναγκάστηκα να γίνω λίγο βάρβαρος”. Σε άλλο γράμμα ελπίζει ότι, “οι βάρβαρισμοί που ήμουνα υποχρεωμένος να διαπράξω ελπίζω να ξεχαστούν”. Ο Edward Dodwell έγραψε: “Ενιωσα την απερίγραπτη ταπείνωση να είμαι παρών όταν ο Παρθενώνας απογυμνώνονταν από τα λαμπρότερα γλυπτά του. Είδα ορισμένες μετώπες της ακραίας νότιας πλευράς του ναού να σέρνονται κάτω. Ηταν σφηνωμένες ανάμεσα στις τριγλύφους με μια εσοχή και προκειμένου να τις σηκώνουν, ήταν απαραίτητο να ρίξουν στο έδαφος το θαυμάσιο γείσο με το οποίο καλύπτονταν. Η νοτιοανατολική πλευρά του αετώματος μοιράστηκε την ίδια τύχη”. Δεν μπορούμε παρά να καταραστούμε το βάρβαρο πνεύμα που τους παρότρυνε να θρυμματίσουν και να ακρωτηριάσουν, να λεηλατήσουν και να ανατρέψουν τα λαμπρά έργα που είχε αναθέσει ο Περικλής και που είχε εκτελέσει η απαράμιλλη μεγαλοφυία του Ικτίνου και του Φειδία.

Ενας άλλος μάρτυρας ο Robert Smirke γράφει: “Ταράχθηκα ιδιαίτερα όταν είδα την καταστροφή που γινόταν με το γκρέμισμα των αναγλύφων της ζωοφόρου. Κάθε πέτρα καθώς έπεφτε έσειε το έδαφος με το ασήκωτο βάρος της και ο βαθύς υπόκωφος ήχος που έκανε έμοιζε σαν αγωνιώδες βογγητό του πληγωμένου πνεύματος του ναού. Αυτά σχετικά με τον βαρβαρότητα”. Το 1816 ορίζεται η Εξεταστική Επιτροπή για να μελετήσει την πρόταση του Elgin. Τα μάρμαρα είχαν ήδη εκτεθεί σε διάφορους χώρους και αποθήκες.

Ο Elgin αντιμετώπιζε δυσκολίες στο να πουλήσει τα μάρμαρα στην Κυβέρνηση. Η Επιτροπή είχε να αποφασίσει:

* Με ποιά διαδικασία αποκτήθηκε η συλλογή.

* Κάτω από ποίες προϋποθέσεις εκχωρήθηκε η δικαιοδοσία.

* Ποιά ήταν η αξία των μαρμάρων σαν έργα τέχνης.

* Τι ποσό θάπρεπε να διατεθεί για την πιθανή αγορά τους. Αν διαβάσετε την έκθεση, θα δείτε ότι το βάρος πέφτει στο πόσο καλά ήταν τα μάρμαρα και τι θα ‘πρεπε να πληρώσουν για την απόκτησή τους. Αλλά προκειμένου να υποδειχθεί η αγορά τους έπρεπε να βρεθεί μια κομπίνα. Οτι δηλαδή οι διαδικασίες της συναλλαγής ήταν σωστές και ότι τα μάρμαρα πάρθηκαν από τον Elgin τον ιδιώτη και όχι κάτω από την επιρροή του ως Βρετανού Πρεσβευτή. Διαβάζω από την έκθεση της Εξεταστικής Επιτροπής . “Ο Κόμης Aberdeen σε απάντηση στο ερώτημα κατά πόσο το κύρος και η επιρροή μιάς δημόσιας θέσης ήταν κατά τη γνώμη του αναγκαία για να πραγματοποιηθεί η μετακίνηση αυτών των μαρμάρων απάντησε ότι δεν νομίζει πως ένας ιδιώτης θα μπορούσε να έχει καταφέρει ότι κατάφερε ο Elgin.” (O Κόμης Aberdeen συλλέκτης ο ίδιος, ήταν στην Ελλάδα την εποχή αυτή και σε θέση να γνωρίζει τα πράγματα.) Διαβάζω από την έκθεση: “Ο Doctor Hunt, καλά πληροφορημένος πάνω σ΄αυτό το θέμα, όταν ερωτήθηκε, έδωσε την παρακάτω απάντηση. ‘Ενας βρετανός πολίτης, μη πρεσβευτής, δεν θα μπορούσε να αποσπάσει ένα τέτοιο φιρμάνι με τόσο εκτεταμένες δικαιοδοσίες από την τουρκική κυβέρνηση.’ “

Διαβάζω από την έκθεση: “Οι επιτυχίες του βρετανικού στρατού στην Αίγυπτο και η αναμενόμενη απόδοση της επαρχίας αυτής στην Πύλη, είχε σαν αποτέλεσμα μιά πολύ θετική μεταστροφή προς το έθνος μας στις συνειδήσεις όλου του κόσμου.” Κι ακόμα, ακούστε αυτό το πόρισμα της Εξεταστικής Επιτροπής: “Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Λόρδος Elgin έβλεπε τον εαυτό του σ΄ένα ρόλο τελείως διαφορετικό από εκείνο της επίσημης θέσης του. Αλλά το κατά πόσο η κυβέρνηση από την οποία απέσπασε την άδεια τον έβλεπε ή όχι έτσι, είναι ερώτημα που μπορεί ν΄απαντηθεί μόνο με εικασίες μή έχοντας συγκεκριμένη μαρτυρία”. (Αν αυτό δεν είναι διφορούμενος λόγος τότε τί είναι;) Απουσία συγκεκριμένης μαρτυρίας;

Παραθέτω απόσπασμα εγγράφου του Λόρδου Elgin προς την Επιτροπή: “Είχα να διαπραγματευθώ με τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του κράτους”. Μπορούσε πράγματι η Επιτροπή να πιστεύει ότι ένας απλός πολίτης μπορούσε να φτάσει στο να διαπραγματεύεται με τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του τουρκικού κράτους; Ο Λόρδος Elgin μιλάει στην Επιτροπή για την ευγνωμοσύνη που αισθάνθηκε επειδή του παραχωρήθηκε πλοίο της Αυτού Μεγαλειότητος για τη μεταφορά των κιβωτίων με τα μάρμαρα. Μπορούσε ένας απλός πολίτης να έχει στη διάθεσή του ένα βασίλειο οπλιταγωγό; Ερώτηση της Επιτροπής προς τον Αιδεσιμώτατο Hunt: “Φαντάζεστε ότι το φιρμάνι έδωσε την άδεια να μετακινηθούν μορφές και τμήματα γλυπτών από τους ναούς ή θα πρέπει να ‘ταν θέμα ιδιωτικής διαπραγμάτευσης με τις τοπικές αρχές”; Ο Hunt απαντά: ” Αυτή ήταν η ερμηνεία που υποχρεώθηκε να δώσει ο κυβερνήτης των Αθηνών.” Πείσθηκε από ποιόν; Από έναν ιδιώτη; Απουσία συγκεκριμένης μαρτυρίας; Από έναν ιδιώτη ή από έναν Πρεσβευτή; Λοιπόν ας δούμε το ίδιο το φιρμάνι. Η άδεια δόθηκε στον Λόρδο Elgin. Παραθέτω: “Χάριν της φιλίας ανάμεσα στην Υψηλή και Αιώνια Οθωμανική Αυλή και εκείνη της Αγγλίας”.

Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμα Μέλη, Κυρίες και Κύριοι.

Με όλο το σεβασμό νομίζω ότι η απόφαση της Επιτροπής ότι ο Λόρδος Elgin έδρασε σαν ιδιώτης είναι είτε πολύ αφελής είτε αμφίβολης πίστης. Ομως αυτό έγινε πριν 170 χρόνια. Αυτή είναι μια διαφορετική Αγγλία. Διαφορετικές είναι οι αντιλήψεις για τις έννοιες Αυτοκρατορία και κατάκτηση. Επικρατεί διαφορετική ηθική. Θα ‘ταν ενδιαφέρον να ξέραμε ποιό θα ήταν το πόρισμα μιάς Εξεταστικής Επιτροπής σήμερα αν λαβαίναμε υπόψη τη μαρτυρία εκείνων που κλήθηκαν να καταθέσουν ενώπιόν της και τις κρίσεις εκείνων που δεν κλήθηκαν. Θα έβαζα ένα μικρό στοίχημα, ακόμα και μεγάλο, ότι το πόρισμα θα ήταν διαφορετικό.

Εχω πάρει πολύ χρόνο και ξέρω πως η συζήτηση είναι αυτή που θα αγγίξει τις συνειδήσεις. Ελπίζω η συζήτηση να προκαλέσει μερικές ερωτήσεις. Θέτω μερικές από αυτές.

* Τα μάρμαρα πάρθηκαν κακώς; Και αν κακώς πάρθηκαν, είναι σωστό να κρατούνται;

* Ακόμα, αν είναι σωστό το ότι πάρθηκαν, είναι λάθος να επιστραφούν;

* Τι βαρύτητα θα πρέπει να δοθεί στο επιχείρημα ότι αν δεν τα είχε πάρει ο Elgin, άλλος ΄Αγγλος ή Γάλλος θα τα είχε πάρει;

* Πειράζει που το 95% του ελληνικού λαού μπορεί ποτέ να μη δεί τα λαμπρότερα έργα της ελληνικής δημιουργίας;

* Είναι δυνατόν μια ελεύθερη Ελλάδα να είχε επιτρέψει τη μετακίνηση των μαρμάρων; Η Αγγλία και η Ελλάδα είναι φίλες χώρες. Αγγλικό αίμα έτρεξε στα ελληνικά χώματα στη διάρκεια του πολέμου κατά του φασισμού. Και οι Ελληνες έδωσαν τη ζωή τους για να προστατεύσουν του ΄Αγγλους πιλότους. Διαβάστε τον Churchill, μιλάει για το πόσο σημαντικός ήταν ο ελληνικός ρόλος στην αποφασιστική νίκη στην έρημο κατά του Ρόμελ. Το περασμένο καλοκαίρι έγινε ένα αφιέρωμα στον Σαίξπηρ στο Αμφιθέατρο που βρίσκεται στους πρόποδες της Ακρόπολης. Το Covent Garden έπεξε το Μάκβεθ του Βέρντι. Το Εθνικό σας Θέατρο ήρθε με τον Κοριολανό.΄Ηταν αξέχαστες βραδιές.΄Οχι μόνο για την υψηλή ποιότητα των παραστάσεων αλλά επίσης για την εκπληκτική επικοινωνία ανάμεσα στους βρετανούς καλλιτέχνες και το ελληνικό κοινό. Ο Ian McKellen ας με συγχωρέσει αν μιλήσω για τα δάκρυα του από συγκίνηση καθώς και για εκείνα των συναδέλφων του καλλιτεχνών καθώς το ελληνικό κοινό επευφημούσε. Τα δάκρυα αυτά είχαν να κάνουν με την επαφή ανάμεσα στους λαούς, με φιλία, με τον Σαίξπηρ που παρουσιάζονταν σ΄αυτό τον ιερό χώρο. Ηταν θαυμάσια, αξέχαστα. Στο όνομα αυτής της φιλίας σας λέμε, έγινε μια αδικία που μπορεί τώρα ν΄αποκατασταθεί.

Πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν για μας τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Είναι η υπερηφάνεια μας, είναι οι θυσίες μας. Είναι το ευγενέστερο σύμβολο τελειότητας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι οι φιλοδοξίες μας και το ίδιο τ΄όνομά μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητας. Είμαστε έτοιμοι να πούμε ότι θεωρούμε όλη την πράξη του Elgin σαν άσχετη προς το παρόν. Λέμε στην Βρετανική Κυβέρνηση: Κρατήσατε αυτά τα γλυπτά για δύο σχεδόν αιώνες. Τα φροντίσατε όσο καλύτερα μπορούσατε, γεγονός για το οποίο και σας ευχαριστούμε. Ομως τώρα στο όνομα της δικαιοσύνης και της ηθικής παρακαλώ δώστε τα πίσω. Ειλικρινά πιστεύω ότι μια τέτοια χειρονομία εκ μέρους  της Μεγάλης Βρετανίας θα τιμούσε πάντα τ΄όνομά της. Ευχαριστώ.

 

Συνέντευξη του Ζιλ Ντασέν στην «Ε»: Κύριε Ελγιν, λέτε ψέματα

  • enet.gr, 21:15 Σάββατο 20 Ιουνίου 2009

  • Ο Ζιλ Ντασέν μιλάει για τα μάρμαρα του Παρθενώνα, τον πόθο και τις προσπάθειές του για την επιστροφή τους, τη Μελίνα και το ίδρυμα του οποίου ηγείται…

Η θυμωμένη φωνή στην άλλη άκρη του ακουστικού είναι γνώριμη, με τα μισά ελληνικά και τα μισά αμερικανικά. Είναι η φωνή του Ζιλ Ντασέν.

Το ίδιο γνώριμο είναι και το σπίτι της οδού Εφήβων Αθηναίων, όπου έχεις την αίσθηση, χωρίς να έχει ίχνος μουσειακού στοιχείου, ότι η Μελίνα είναι κάπου εκεί γύρω.

«Δεν μ’ αρέσει να δίνω συνεντεύξεις, και το ξέρεις. Τώρα όμως θέλω να μιλήσω γιατί έχω σοκαριστεί μ’ αυτά που διάβασα να λέει ο απόγονος του Ελγιν». Και έτσι αρχίσαμε την κουβέντα.

Τι είναι αυτό, που σας ενόχλησε στα λεγόμενα του απογόνου του Ελγιν και θα θέλατε να συζητήσουμε;

_ Να τα πάρουμε ένας προς ένα. Πρώτον, λέει ότι τα μάρμαρα πάρθηκαν με νόμιμη διαδικασία. Ρωτώ αν η δωροδοκία και η εξαχρείωση των αξιωματικών δεν αντιτίθενται στη «νόμιμη διαδικασία». Οταν ορίστηκε η εξεταστική επιτροπή, μελετώντας την πρόταση να αγοραστούν τα μάρμαρα, ο Ελγιν υπέβαλε έναν αναλυτικό πίνακα δαπανών για την απόκτησή τους. Παραθέτω απόσπασμά του: «Τα εμπόδια, οι διακοπές και οι αποθαρρύνσεις που δημιουργήθηκαν από τις ιδιοτροπίες και τις προκαταλήψεις των Τούρκων… υποβάλλει κονδύλι 21.900 λιρών για δώρα στις αρχές των Αθηνών». Είναι ένα νόμιμο ποσό και βεβαίως θα πρέπει να ρωτήσουμε: Είναι νόμιμο να διαπραγματεύεται με τους Τούρκους για το πιο πολύτιμο από τα ελληνικά υπάρχοντα όταν η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τουρκικό ζυγό;

Δεύτερο επιχείρημα που ακούγεται από βρετανικής πλευράς, αν και έχει έκτοτε αμφισβητηθεί από πολλούς Βρετανούς περιηγητές στην Ελλάδα την εποχή εκείνη: «Οι αδαείς και δεισιδαίμονες Ελληνες ήταν αδιάφοροι για την τέχνη και τα μνημεία τους». Ποιοί; Οι Ελληνες· που κατά τον αγώνα για την ανεξαρτησία τους έστειλαν στους Τούρκους στρατιώτες βόλια να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Ναι, εναντίον τους!

Οι Τούρκοι στρατιώτες κλεισμένοι στην Ακρόπολη έμειναν από πολεμοφόδια και άρχισαν να καταστρέφουν τις κολόνες για να αφαιρέσουν το μολύβι να κάνουν με αυτό βόλια. Οι Ελληνες τους έστειλαν πολεμοφόδια με το μήνυμα: «Να τα βόλια, μην αγγίζετε τις κολόνες». Μόλις έγινε ανεξάρτητη η Ελλάδα, ένα από τα πρώτα νομοθετικά διατάγματα που πέρασαν από την ελληνική κυβέρνηση ήταν εκείνο για την προστασία και συντήρηση των εθνικών μνημείων. Και είναι αυτό αδιαφορία; Χρειάζεται να θυμηθούμε τι είπε ένας γέρος Ελληνας καρδιοπαθής στον J.C. Hobhouse: «Παίρνετε τους θησαυρούς μας. Σας παρακαλώ να τους φυλάξετε καλά. Μια μέρα θα τους ζητήσουμε πίσω». Μπορούμε να πιστέψουμε ότι ο άνθρωπος αυτός μιλούσε για λογαριασμό του; Τρίτο επιχείρημα, που χρησιμοποιούν οι υπεύθυνοι του Βρετανικού Μουσείου. «Αν τα μάρμαρα επιστραφούν αυτό θ’ αποτελέσει κακό προηγούμενο, που μπορεί να οδηγήσει στην εκκένωση των μουσείων». Αυτό που ζητάμε εμείς είναι ένα αναπόσπαστο μέρος κτιρίου που ακρωτηριάστηκε και είναι άμεσα συνδεδεμένο με το όνομα της Ελλάδας. Κατά τα άλλα, τα μουσεία οπουδήποτε και αν βρίσκονται αποτελούν ζωτική κοινωνική και πολιτιστική ανάγκη και πρέπει να προστατεύονται. Τέταρτο επιχείρημα της βρετανικής πλευράς είναι η μόλυνση πάνω από την Ακρόπολη! Οταν το Λονδίνο αντιμετώπιζε το σοβαρό πρόβλημα της μόλυνσης, υπήρξαν κραυγές πανικού για τα μάρμαρα; Οχι! Για τον απλούστατο λόγο ότι τα μάρμαρα ήταν στεγασμένα στο Βρετανικό Μουσείο. Εμείς δεν ισχυριζόμαστε ότι τα γλυπτά θα επανατοποθετηθούν στη ζωοφόρο. Αυτό δεν γίνεται, αλλά την ημέρα που θα επιστραφούν τα Μάρμαρα στην Αθήνα θα υπάρχει έτοιμο να τα δεχθεί ένα όμορφο μουσείο με τα πιο προηγμένα συστήματα ασφαλείας και συντήρησης, δίπλα στην Ακρόπολη.

Το μόνιμο επιχείρημα των Βρετανών είναι ότι μετακινώντας τα μάρμαρα του Παρθενώνα τα έσωσαν από τη βαρβαρότητα των Τούρκων…

_ Το να αρνηθεί κανείς τον βανδαλισμό των Τούρκων είναι δύσκολο, αλλά γεγονός είναι ότι οι Τούρκοι δεν έδωσαν άδεια στο να μετακινηθούν γλυπτά από τα μνημεία και τα τείχη της Ακρόπολης και ότι με την ευλογία του Αιδεσιμότατου Hant μετακινήθηκαν κατά βάρβαρο τρόπο. Παραθέτω ένα από τα γράμματα του Lusieri προς τον Ελγιν: «Εχω την ευχαρίστηση να σας ανακοινώσω την απόκτηση της 6ης μετώπης, εκείνης με τον Κένταυρο, που απαγάγει τη γυναίκα. Με το έργο αυτό είχαμε πολλά προβλήματα από κάθε άποψη και αναγκάστηκα να γίνω λίγο βάρβαρος». Σε άλλο γράμμα γράφει ότι «οι βαρβαρισμοί που ήμουν υποχρεωμένος να διαπράξω ελπίζω να ξεχαστούν».

Ενα άλλο επιχείρημα, που χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα, είναι ότι το Βρετανικό Μουσείο το επισκέπτονται χιλιάδες επισκέπτες, προσελκύει εκατομμύρια τουριστών κάθε χρόνο, που έτσι έχουν την ευκαιρία να θαυμάζουν τον ελληνικό πολιτισμό με την έκθεση των μαρμάρων του Παρθενώνα.

_ Τότε, όπως είχε πει και ο Hitchens – αν αυτό δεν είναι ένα γελοίο επιχείρημα – γιατί δεν τα εκθέτουμε και στην Ντίσνεϊλαντ, που την επισκέπτονται πολλοί περισσότεροι τουρίστες κάθε χρόνο; Ενας Ελληνας πολύ γνωστός – θα μου επιτρέψετε να μην πω όνομα – είχε πει ότι θά ‘πρεπε να μείνουν στην Αγγλία. Είχε τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιεί μια μερίδα Βρετανών. Τότε, του είπα: «Το 90% των Ελλήνων δεν θα δουν ποτέ τα μάρμαρα του Παρθενώνα». «Ω! Θεέ μου, – μου απάντησε και άλλαξε αμέσως άποψη – αυτό δεν το είχα σκεφτεί»…

Ορισμένοι Βρετανοί θεωρούν ότι όλη η ιστορία με τα Ελγίνεια ήταν ένα «βίτσιο» της Μελίνας και τώρα το θέμα έκλεισε.

_ Το θέμα θα κλείσει όταν ολοκληρωθεί το Μουσείο της Ακρόπολης και τα μάρμαρα επιστραφούν στην Ελλάδα. Οσο για το ότι όλη τη φασαρία την έκανε μια ηθοποιός, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Να θυμηθούμε τον Λόρδο Μπάιρον, τον Καβάφη, τον Καζαντζάκη, τον Σεφέρη…

Και σήμερα υπάρχει μια επιτροπή, που δημιούργησε η Μελίνα στη Βρετανία, με αρχαιολόγους, ιστορικούς, πολιτικούς, αρχιτέκτονες, που υποστηρίζει την επιστροφή των μαρμάρων.

Στην Ελλάδα γιατί δεν υπάρχει μια αντίστοιχη επιτροπή, που να ασχολείται αποκλειστικά με το θέμα της επιστροφής των μαρμάρων;

_ Εχετε δίκιο. Κάτι υπήρχε, που όμως δεν λειτούργησε. Μετά το συμπόσιο που πρόκειται να οργανώσουμε, θ’ ασχοληθούμε μ’ αυτό το θέμα.

Οι Βρετανοί σήμερα δεν αναγνωρίζουν το διάβημα που είχε κάνει το ’82 η Μελίνα ως επίσημο. Δεν πιστεύετε ότι για τέτοια θέματα θα ‘πρεπε να υπάρχει και επίσημο διάβημα από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας;

_ Και αυτό το θέμα θα πρέπει να τεθεί στο συμπόσιο που πρόκειται να γίνει. Το παν σήμερα είναι να βρούμε τα χρήματα και να ολοκληρώσουμε το μουσείο της Ακρόπολης.

Τι ποσό απαιτείται για την αποπεράτωση του μουσείου;

_ Είκοσι με είκοσι πέντε δισεκατομμύρια.

Εχετε απευθυνθεί σε Ελληνες χρηματοδότες, σε εκπροσώπους του ελληνικού κεφαλαίου, που θα μπορούσαν να συμβάλουν σ’ αυτή την προσπάθεια;

_ Το ίδρυμα βρίσκεται σ’ επαφή με ένα σημαντικό αριθμό εθνικών όσο και διεθνών εταιρειών που έχουν εκφράσει το αμέριστο ενδιαφέρον και τη συμπαράστασή τους. Τα ονόματα και το μέγεθος της συνεισφοράς τους θ’ ανακοινωθούν σύντομα. Ωστόσο, το ίδρυμα είναι ανοικτό σ’ οποιονδήποτε θα ‘θελε να βοηθήσει τους σκοπούς του.

Κάποιοι Ελληνες διεθνούς φήμης έχουν δώσει δείγματα του ενδιαφέροντός τους για τους σκοπούς του ιδρύματος, και σεις έχετε προσπαθήσει να έρθετε σ’ επαφή μαζί τους;

_ Αυτή τη στιγμή τόσο στην Αγγλία όσο και στην Αμερική, αλλά και στον Καναδά και στην Αυστραλία, υπάρχουν άνθρωποι που μας έχουν γνωστοποιήσει τη θέλησή τους να εργαστούν για τους σκοπούς του ιδρύματος. Συγκεκριμένα Ελληνες της Ν. Υόρκης προγραμματίζουν αυτή την εποχή μια μεγάλη εκδήλωση για το ίδρυμα και το μουσείο. Στην τιμητική επιτροπή αυτού του οργανισμού περιλαμβάνεται ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ρούντολφ Τζουλιάνι.

Τι σας κάνει αισιόδοξο ότι οι Βρετανοί θα μας επιστρέψουν τα μάρμαρα;

_ Αυτό που με γεμίζει ελπίδες είναι ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων μέσα στην Αγγλία που υποστηρίζει την επιστροφή. Δεύτερον, ότι το Εργατικό Κόμμα έχει επίσημα δεσμευτεί για την επιστροφή τους όταν θα έρθει στην εξουσία. Επίσης, ότι μέλη του Συντηρητικού Κόμματος έχουν αρχίσει τώρα να κάνουν λόγο για την επιστροφή. Και, τέλος, ότι πολλοί άνθρωποι καλής πίστεως λένε ναι αλλά αναρωτιούνται πού θα τα βάλουμε. Και μεις τους απαντάμε: στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης.

Το ΥΠ.ΠΟ στη μ.Μ. (μετά Μελίνα) εποχή τι κάνει προς αυτή την κατεύθυνση;

_ Δουλεύουμε μαζί.

Για σας ο αγώνας για την επιστροφή των μαρμάρων και την κατασκευή του Μουσείου της Ακρόπολης τι αποτελεί;

Ενα γραμμάτιο που η Μελίνα δεν είχε προλάβει να το εξοφλήσει και αναλάβατε εσείς, ή κάτι περισσότερο;

_ Η ιστορία των μαρμάρων με γέμισε φρίκη από την πρώτη στιγμή που την έμαθα – και ήταν πολύ πριν γνωρίσω τη Μελίνα – γιατί πάντα πίστευα ότι η απόσπαση των γλυπτών του Παρθενώνα ήταν ένα τεράστιο πολιτιστικό σκάνδαλο στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Εχετε ταυτίσει την Ελλάδα με τη Μελίνα ή τη Μελίνα με την Ελλάδα;

_ Η Μελίνα υπήρξε σύντροφός μου για 40 περίπου χρόνια και όπως οι περισσότεροι άνθρωποι έτσι και εγώ δεν μπορώ να ξεχωρίσω τη Μελίνα από την Ελλάδα ή την Ελλάδα από τη Μελίνα.

Εχουν γραφτεί πολλά για τη Μελίνα. Εσείς που τη γνωρίζετε καλύτερα από κάθε άλλον άνθρωπο ξέρετε να υπήρχε κάτι που δεν γράφτηκε και που η ίδια θα ‘θελε να γραφτεί;

_ Αυτό που δεν γράφτηκε ή που δεν του δόθηκε ποτέ η ανάλογη βαρύτητα ήταν η αγωνία της ότι δεν είχε τα μέσα για να κάνει όσα θα ήθελε για τον πολιτισμό αυτού του τόπου.

Σήμερα, που η Μελίνα έχει γίνει σχεδόν μύθος, τι πιστεύετε ότι ήταν εκείνο που την έκανε αναντικατάστατη;

_ Σίγουρα η Μελίνα ήταν ένα άτομο εξαιρετικό. Ωστόσο, η λέξη αναντικατάσταση δεν μου αρέσει. Πιστεύω ότι θα υπάρξουν κι άλλες Μελίνες, που θ’ αγαπήσουν και θα εργαστούν για την Ελλάδα όπως έκανε εκείνη. Και είναι μάλλον αυτή η δουλειά και η αγάπη που βρίσκονται στην αρχή του μύθου…

Καθώς τον αποχαιρετώ σκέφτομαι αυτό που μου είπε στην αρχή της συνέντευξης: «Πριν το 2000 το μουσείο θα τελειώσει, τα μάρμαρα θα επιστραφούν και τότε η Μελίνα θα ξαναγεννηθεί». Υπόσχεση στον εαυτό του; Υπόσχεση στη Μελίνα; Μάλλον και τα δύο μαζί.

18/09/1994

Στη ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΟΥ