RSS

Category Archives: Ντασέν Ζιλ

Συνέντευξη του Ζιλ Ντασέν στην «Ε»: Κύριε Ελγιν, λέτε ψέματα

  • enet.gr, 21:15 Σάββατο 20 Ιουνίου 2009

  • Ο Ζιλ Ντασέν μιλάει για τα μάρμαρα του Παρθενώνα, τον πόθο και τις προσπάθειές του για την επιστροφή τους, τη Μελίνα και το ίδρυμα του οποίου ηγείται…

Η θυμωμένη φωνή στην άλλη άκρη του ακουστικού είναι γνώριμη, με τα μισά ελληνικά και τα μισά αμερικανικά. Είναι η φωνή του Ζιλ Ντασέν.

Το ίδιο γνώριμο είναι και το σπίτι της οδού Εφήβων Αθηναίων, όπου έχεις την αίσθηση, χωρίς να έχει ίχνος μουσειακού στοιχείου, ότι η Μελίνα είναι κάπου εκεί γύρω.

«Δεν μ’ αρέσει να δίνω συνεντεύξεις, και το ξέρεις. Τώρα όμως θέλω να μιλήσω γιατί έχω σοκαριστεί μ’ αυτά που διάβασα να λέει ο απόγονος του Ελγιν». Και έτσι αρχίσαμε την κουβέντα.

Τι είναι αυτό, που σας ενόχλησε στα λεγόμενα του απογόνου του Ελγιν και θα θέλατε να συζητήσουμε;

_ Να τα πάρουμε ένας προς ένα. Πρώτον, λέει ότι τα μάρμαρα πάρθηκαν με νόμιμη διαδικασία. Ρωτώ αν η δωροδοκία και η εξαχρείωση των αξιωματικών δεν αντιτίθενται στη «νόμιμη διαδικασία». Οταν ορίστηκε η εξεταστική επιτροπή, μελετώντας την πρόταση να αγοραστούν τα μάρμαρα, ο Ελγιν υπέβαλε έναν αναλυτικό πίνακα δαπανών για την απόκτησή τους. Παραθέτω απόσπασμά του: «Τα εμπόδια, οι διακοπές και οι αποθαρρύνσεις που δημιουργήθηκαν από τις ιδιοτροπίες και τις προκαταλήψεις των Τούρκων… υποβάλλει κονδύλι 21.900 λιρών για δώρα στις αρχές των Αθηνών». Είναι ένα νόμιμο ποσό και βεβαίως θα πρέπει να ρωτήσουμε: Είναι νόμιμο να διαπραγματεύεται με τους Τούρκους για το πιο πολύτιμο από τα ελληνικά υπάρχοντα όταν η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τουρκικό ζυγό;

Δεύτερο επιχείρημα που ακούγεται από βρετανικής πλευράς, αν και έχει έκτοτε αμφισβητηθεί από πολλούς Βρετανούς περιηγητές στην Ελλάδα την εποχή εκείνη: «Οι αδαείς και δεισιδαίμονες Ελληνες ήταν αδιάφοροι για την τέχνη και τα μνημεία τους». Ποιοί; Οι Ελληνες· που κατά τον αγώνα για την ανεξαρτησία τους έστειλαν στους Τούρκους στρατιώτες βόλια να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Ναι, εναντίον τους!

Οι Τούρκοι στρατιώτες κλεισμένοι στην Ακρόπολη έμειναν από πολεμοφόδια και άρχισαν να καταστρέφουν τις κολόνες για να αφαιρέσουν το μολύβι να κάνουν με αυτό βόλια. Οι Ελληνες τους έστειλαν πολεμοφόδια με το μήνυμα: «Να τα βόλια, μην αγγίζετε τις κολόνες». Μόλις έγινε ανεξάρτητη η Ελλάδα, ένα από τα πρώτα νομοθετικά διατάγματα που πέρασαν από την ελληνική κυβέρνηση ήταν εκείνο για την προστασία και συντήρηση των εθνικών μνημείων. Και είναι αυτό αδιαφορία; Χρειάζεται να θυμηθούμε τι είπε ένας γέρος Ελληνας καρδιοπαθής στον J.C. Hobhouse: «Παίρνετε τους θησαυρούς μας. Σας παρακαλώ να τους φυλάξετε καλά. Μια μέρα θα τους ζητήσουμε πίσω». Μπορούμε να πιστέψουμε ότι ο άνθρωπος αυτός μιλούσε για λογαριασμό του; Τρίτο επιχείρημα, που χρησιμοποιούν οι υπεύθυνοι του Βρετανικού Μουσείου. «Αν τα μάρμαρα επιστραφούν αυτό θ’ αποτελέσει κακό προηγούμενο, που μπορεί να οδηγήσει στην εκκένωση των μουσείων». Αυτό που ζητάμε εμείς είναι ένα αναπόσπαστο μέρος κτιρίου που ακρωτηριάστηκε και είναι άμεσα συνδεδεμένο με το όνομα της Ελλάδας. Κατά τα άλλα, τα μουσεία οπουδήποτε και αν βρίσκονται αποτελούν ζωτική κοινωνική και πολιτιστική ανάγκη και πρέπει να προστατεύονται. Τέταρτο επιχείρημα της βρετανικής πλευράς είναι η μόλυνση πάνω από την Ακρόπολη! Οταν το Λονδίνο αντιμετώπιζε το σοβαρό πρόβλημα της μόλυνσης, υπήρξαν κραυγές πανικού για τα μάρμαρα; Οχι! Για τον απλούστατο λόγο ότι τα μάρμαρα ήταν στεγασμένα στο Βρετανικό Μουσείο. Εμείς δεν ισχυριζόμαστε ότι τα γλυπτά θα επανατοποθετηθούν στη ζωοφόρο. Αυτό δεν γίνεται, αλλά την ημέρα που θα επιστραφούν τα Μάρμαρα στην Αθήνα θα υπάρχει έτοιμο να τα δεχθεί ένα όμορφο μουσείο με τα πιο προηγμένα συστήματα ασφαλείας και συντήρησης, δίπλα στην Ακρόπολη.

Το μόνιμο επιχείρημα των Βρετανών είναι ότι μετακινώντας τα μάρμαρα του Παρθενώνα τα έσωσαν από τη βαρβαρότητα των Τούρκων…

_ Το να αρνηθεί κανείς τον βανδαλισμό των Τούρκων είναι δύσκολο, αλλά γεγονός είναι ότι οι Τούρκοι δεν έδωσαν άδεια στο να μετακινηθούν γλυπτά από τα μνημεία και τα τείχη της Ακρόπολης και ότι με την ευλογία του Αιδεσιμότατου Hant μετακινήθηκαν κατά βάρβαρο τρόπο. Παραθέτω ένα από τα γράμματα του Lusieri προς τον Ελγιν: «Εχω την ευχαρίστηση να σας ανακοινώσω την απόκτηση της 6ης μετώπης, εκείνης με τον Κένταυρο, που απαγάγει τη γυναίκα. Με το έργο αυτό είχαμε πολλά προβλήματα από κάθε άποψη και αναγκάστηκα να γίνω λίγο βάρβαρος». Σε άλλο γράμμα γράφει ότι «οι βαρβαρισμοί που ήμουν υποχρεωμένος να διαπράξω ελπίζω να ξεχαστούν».

Ενα άλλο επιχείρημα, που χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα, είναι ότι το Βρετανικό Μουσείο το επισκέπτονται χιλιάδες επισκέπτες, προσελκύει εκατομμύρια τουριστών κάθε χρόνο, που έτσι έχουν την ευκαιρία να θαυμάζουν τον ελληνικό πολιτισμό με την έκθεση των μαρμάρων του Παρθενώνα.

_ Τότε, όπως είχε πει και ο Hitchens – αν αυτό δεν είναι ένα γελοίο επιχείρημα – γιατί δεν τα εκθέτουμε και στην Ντίσνεϊλαντ, που την επισκέπτονται πολλοί περισσότεροι τουρίστες κάθε χρόνο; Ενας Ελληνας πολύ γνωστός – θα μου επιτρέψετε να μην πω όνομα – είχε πει ότι θά ‘πρεπε να μείνουν στην Αγγλία. Είχε τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιεί μια μερίδα Βρετανών. Τότε, του είπα: «Το 90% των Ελλήνων δεν θα δουν ποτέ τα μάρμαρα του Παρθενώνα». «Ω! Θεέ μου, – μου απάντησε και άλλαξε αμέσως άποψη – αυτό δεν το είχα σκεφτεί»…

Ορισμένοι Βρετανοί θεωρούν ότι όλη η ιστορία με τα Ελγίνεια ήταν ένα «βίτσιο» της Μελίνας και τώρα το θέμα έκλεισε.

_ Το θέμα θα κλείσει όταν ολοκληρωθεί το Μουσείο της Ακρόπολης και τα μάρμαρα επιστραφούν στην Ελλάδα. Οσο για το ότι όλη τη φασαρία την έκανε μια ηθοποιός, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Να θυμηθούμε τον Λόρδο Μπάιρον, τον Καβάφη, τον Καζαντζάκη, τον Σεφέρη…

Και σήμερα υπάρχει μια επιτροπή, που δημιούργησε η Μελίνα στη Βρετανία, με αρχαιολόγους, ιστορικούς, πολιτικούς, αρχιτέκτονες, που υποστηρίζει την επιστροφή των μαρμάρων.

Στην Ελλάδα γιατί δεν υπάρχει μια αντίστοιχη επιτροπή, που να ασχολείται αποκλειστικά με το θέμα της επιστροφής των μαρμάρων;

_ Εχετε δίκιο. Κάτι υπήρχε, που όμως δεν λειτούργησε. Μετά το συμπόσιο που πρόκειται να οργανώσουμε, θ’ ασχοληθούμε μ’ αυτό το θέμα.

Οι Βρετανοί σήμερα δεν αναγνωρίζουν το διάβημα που είχε κάνει το ’82 η Μελίνα ως επίσημο. Δεν πιστεύετε ότι για τέτοια θέματα θα ‘πρεπε να υπάρχει και επίσημο διάβημα από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας;

_ Και αυτό το θέμα θα πρέπει να τεθεί στο συμπόσιο που πρόκειται να γίνει. Το παν σήμερα είναι να βρούμε τα χρήματα και να ολοκληρώσουμε το μουσείο της Ακρόπολης.

Τι ποσό απαιτείται για την αποπεράτωση του μουσείου;

_ Είκοσι με είκοσι πέντε δισεκατομμύρια.

Εχετε απευθυνθεί σε Ελληνες χρηματοδότες, σε εκπροσώπους του ελληνικού κεφαλαίου, που θα μπορούσαν να συμβάλουν σ’ αυτή την προσπάθεια;

_ Το ίδρυμα βρίσκεται σ’ επαφή με ένα σημαντικό αριθμό εθνικών όσο και διεθνών εταιρειών που έχουν εκφράσει το αμέριστο ενδιαφέρον και τη συμπαράστασή τους. Τα ονόματα και το μέγεθος της συνεισφοράς τους θ’ ανακοινωθούν σύντομα. Ωστόσο, το ίδρυμα είναι ανοικτό σ’ οποιονδήποτε θα ‘θελε να βοηθήσει τους σκοπούς του.

Κάποιοι Ελληνες διεθνούς φήμης έχουν δώσει δείγματα του ενδιαφέροντός τους για τους σκοπούς του ιδρύματος, και σεις έχετε προσπαθήσει να έρθετε σ’ επαφή μαζί τους;

_ Αυτή τη στιγμή τόσο στην Αγγλία όσο και στην Αμερική, αλλά και στον Καναδά και στην Αυστραλία, υπάρχουν άνθρωποι που μας έχουν γνωστοποιήσει τη θέλησή τους να εργαστούν για τους σκοπούς του ιδρύματος. Συγκεκριμένα Ελληνες της Ν. Υόρκης προγραμματίζουν αυτή την εποχή μια μεγάλη εκδήλωση για το ίδρυμα και το μουσείο. Στην τιμητική επιτροπή αυτού του οργανισμού περιλαμβάνεται ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ρούντολφ Τζουλιάνι.

Τι σας κάνει αισιόδοξο ότι οι Βρετανοί θα μας επιστρέψουν τα μάρμαρα;

_ Αυτό που με γεμίζει ελπίδες είναι ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων μέσα στην Αγγλία που υποστηρίζει την επιστροφή. Δεύτερον, ότι το Εργατικό Κόμμα έχει επίσημα δεσμευτεί για την επιστροφή τους όταν θα έρθει στην εξουσία. Επίσης, ότι μέλη του Συντηρητικού Κόμματος έχουν αρχίσει τώρα να κάνουν λόγο για την επιστροφή. Και, τέλος, ότι πολλοί άνθρωποι καλής πίστεως λένε ναι αλλά αναρωτιούνται πού θα τα βάλουμε. Και μεις τους απαντάμε: στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης.

Το ΥΠ.ΠΟ στη μ.Μ. (μετά Μελίνα) εποχή τι κάνει προς αυτή την κατεύθυνση;

_ Δουλεύουμε μαζί.

Για σας ο αγώνας για την επιστροφή των μαρμάρων και την κατασκευή του Μουσείου της Ακρόπολης τι αποτελεί;

Ενα γραμμάτιο που η Μελίνα δεν είχε προλάβει να το εξοφλήσει και αναλάβατε εσείς, ή κάτι περισσότερο;

_ Η ιστορία των μαρμάρων με γέμισε φρίκη από την πρώτη στιγμή που την έμαθα – και ήταν πολύ πριν γνωρίσω τη Μελίνα – γιατί πάντα πίστευα ότι η απόσπαση των γλυπτών του Παρθενώνα ήταν ένα τεράστιο πολιτιστικό σκάνδαλο στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Εχετε ταυτίσει την Ελλάδα με τη Μελίνα ή τη Μελίνα με την Ελλάδα;

_ Η Μελίνα υπήρξε σύντροφός μου για 40 περίπου χρόνια και όπως οι περισσότεροι άνθρωποι έτσι και εγώ δεν μπορώ να ξεχωρίσω τη Μελίνα από την Ελλάδα ή την Ελλάδα από τη Μελίνα.

Εχουν γραφτεί πολλά για τη Μελίνα. Εσείς που τη γνωρίζετε καλύτερα από κάθε άλλον άνθρωπο ξέρετε να υπήρχε κάτι που δεν γράφτηκε και που η ίδια θα ‘θελε να γραφτεί;

_ Αυτό που δεν γράφτηκε ή που δεν του δόθηκε ποτέ η ανάλογη βαρύτητα ήταν η αγωνία της ότι δεν είχε τα μέσα για να κάνει όσα θα ήθελε για τον πολιτισμό αυτού του τόπου.

Σήμερα, που η Μελίνα έχει γίνει σχεδόν μύθος, τι πιστεύετε ότι ήταν εκείνο που την έκανε αναντικατάστατη;

_ Σίγουρα η Μελίνα ήταν ένα άτομο εξαιρετικό. Ωστόσο, η λέξη αναντικατάσταση δεν μου αρέσει. Πιστεύω ότι θα υπάρξουν κι άλλες Μελίνες, που θ’ αγαπήσουν και θα εργαστούν για την Ελλάδα όπως έκανε εκείνη. Και είναι μάλλον αυτή η δουλειά και η αγάπη που βρίσκονται στην αρχή του μύθου…

Καθώς τον αποχαιρετώ σκέφτομαι αυτό που μου είπε στην αρχή της συνέντευξης: «Πριν το 2000 το μουσείο θα τελειώσει, τα μάρμαρα θα επιστραφούν και τότε η Μελίνα θα ξαναγεννηθεί». Υπόσχεση στον εαυτό του; Υπόσχεση στη Μελίνα; Μάλλον και τα δύο μαζί.

18/09/1994

Στη ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΟΥ
Advertisements