RSS

Category Archives: Πέλλα

Μακεδόνες χρυσοφόροι από το Αρχοντικό Πέλλας

. Κατά τη φετινή σωστική ανασκαφική έρευνα, που έγινε υπό τη διεύθυνση των αρχαιολόγων Αναστασίας και Παύλου Χρυσοστόμου στο Δυτικό νεκροταφείο του Αρχοντικού Πέλλας, ήρθαν στο φως ακόμα τριάντα εφτά τάφοι, που χρονολογούνται από την ύστερη εποχή του σιδήρου έως και τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια (μετά το 650 έως το 280 π.Χ.). Οι νεκροί έξι τάφων, που χρονολογούνται στην ύστερη εποχή του σιδήρου (μετά το 650-580 π.Χ.), είναι κτερισμένοι με πήλινα αγγεία και μεταλικά κτερίσματα. Σε άλλους δεκαέξι λακκοειδείς τάφους, που χρονολογούνται στα κλασικά και στα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια, οι νεκροί ήταν αρχικά τοποθετημένοι σε ξύλινες κλίνες, σαρκοφάγους ή φορεία. Οι άνδρες συνοδεύονταν με σιδερένια όπλα (αιχμές δοράτων και μαχαίρι), μεταλλικά κοσμήματα (περόνες και δακτυλίδια), χάλκινα επίχρυσα στεφάνια μυρτιάς, σιδερένιες στλεγγίδες, χάλκινο νόμισμα και πήλινα αγγεία. Οι γυναίκες ήταν κτερισμένες με μεταλλικά κοσμήματα (ενώτια, επιστόμια, περιδέραια, περίαπτα, περόνες, πόρπες και δακτυλίδια), χάλκινα επίχρυσα στεφάνια μυρτιάς, χάλκινο νόμισμα, γυάλινα και πήλινα αγγεία, πήλινες προτομές, πήλινα ειδώλια και οστέινους αστραγάλους.

Οι νεκροί των υπόλοιπων δεκαπέντε αρχαϊκών τάφων ήταν πλούσια κτερισμένοι. Οι γυναίκες συνοδεύονταν με σιδερένιο μαχαίρι, μεταλλικά κοσμήματα (ρόδακες διαδημάτων, επιστόμια, ενώτια, περόνες, δακτυλίδια, βραχιόλια και ελάσματα), κεχριμπαρένιες χάντρες, πήλινα ειδώλια και προτομές, καθώς και χάλκινα, πήλινα, φαγεντιανά και γυάλινα αγγεία. Από αυτές ξεχωρίζει ο εγχυτρισμός-καύση κοριτσιού σε πήλινη σταμνοειδή πυξίδα, κτερισμένη με χρυσά, αργυρά και σιδερένια κοσμήματα, χρυσό επιστόμιο και ένα μοναδικό γυάλινο μυροδοχείο (εικ. 1).

Από τις εννέα ανδρικές ταφές οι τρεις (Τ 789, Τ 790, Τ 795Α) ανήκουν στην τρίτη κατηγορία των πολεμιστών. Από αυτές ξεχωρίζει η πλούσια ταφή του πολεμιστή στο μνημειακό τάφο Τ 795Α (εικ. 2), που χρονολογείται γύρω στα μέσα του 6ου αι. π.Χ. Ο νεκρός ήταν κτερισμένος με χάλκινο κράνος (εικ. 3), διακοσμημένο με χρυσές ταινίες γύρω από το άνοιγμα του προσώπου (πρόκειται για το τεσσαρακοστό τέταρτο κράνος που βρέθηκε στο νεκροταφείο), σιδερένια όπλα (ξίφος με χρυσεπένδυτη λαβή, δύο αιχμές δοράτων και τέσσερα μαχαίρια), χρυσό δακτυλίδι, χρυσό επιστόμιο και χρυσό χειρόκτιο, διακοσμημένα με έκτυπους ρόδακες και γοργόνειο, χρυσά ελάσματα για την επένδυση των υποδημάτων (εικ. 4), χρυσές ταινίες για το στόλισμα του νεκρικού ενδύματος, τρεις σιδερένιες περόνες, η μία από τις οποίες έχει χρυσή επένδυση στην κεφαλή, σιδερένια ομοιώματα δίτροχης αγροτικής άμαξας, επίπλων, οβελών και κρατευτών, εφτά σιδερένια καμπύλα αντικείμενα, δεκατέσσερα χάλκινα αγγεία (δύο λέβητες και δώδεκα φιάλες), πήλινο κορινθιακό εξάλειπτρο με ζωφόρο άγριων ζώων και θηρίων στον ώμο του, καθώς και οκτώ πήλινα πλαστικά αγγεία (ένα σε σχήμα κεφαλής κριαριού, τέσσερα όρθιων κορών, δύο καθιστού Άδη, καθώς και ένα μεγάλου όρθιου προγάστορος κουροτρόφου δαίμονα).

Έως τώρα στο Δυτικό νεκροταφείο έχουν ερευνηθεί συνολικά 1004 ταφές από τους οποίες οι 259 είναι της ύστερης εποχής του σιδήρου, οι 475 της αρχαϊκής εποχής, οι 262 των κλασικών και των πρώιμων ελληνιστικών χρόνων και οι 8 αδιάγνωστοι. Η περίπτωση του Δυτικού νεκροταφείου του Αρχοντικού, από το οποίο έχει ερευνηθεί το 5% περίπου της συνολικής του έκτασης, είναι χαρακτηριστική για την προσέγγιση όψεων της κοινωνικής συμπεριφοράς στον τομέα της διαχείρισης του θανάτου σε συγκεκριμένο χώρο και σε ορισμένα χρονικά πλαίσια. Η οργάνωση του χώρου του, η κτέριση των νεκρών και η νεκρική λατρεία εμπλουτισμένη και φορτισμένη με συμβολισμούς, που δηλώνουν την κοινωνική θέση του νεκρού και του άμεσου οικογενειακού περιβάλλοντος, η προβαλλόμενη μεταφυσική διάσταση του θανάτου μέσω συμβόλων, που λειτουργούν ως σύνδεσμοι με το «ηρωικό» (ομηρικό) παρελθόν, αναδεικνύουν τις βάσεις και τους τομείς αναφοράς μιας ιεραρχημένης κοινωνίας με εσωτερικό σύστημα αξιών και συνείδηση της ιδεολογικής ταυτότητας των μελών της.

Οι ταφές, που εντοπίζονται στο πλάτωμα και στις πλαγιές του «Λόφου 69», καθώς και της ανατολικής πλαγιάς του δυτικότερου, ψηλότερου λόφου, γίνονται στο μαλακό κατάλληλο υπέδαφος για τη διάνοιξη των απλών, αλλά και των μνημειακών ορυγμάτων με τις βαθμίδες πρόσβασης του δαπέδου τους. Η πρόσβαση στις οικογενειακές συστάδες γίνεται μέσω δρόμων και διαδρόμων, που υπάρχουν ήδη από την ύστερη εποχή του σιδήρου. Οι σημαντικότερες και πλουσιότερες μάλιστα οικογενειακές συστάδες βρίσκονται κατά μήκος δύο δρόμων, που διασταυρώνονται στη δυτική βάση του λόφου. Η γειτνίαση των ταφικών συστάδων, που περιλαμβάνουν διαχρονικές ανδρικές, γυναικείες και παιδικές ταφές (από την ύστερη εποχή του σιδήρου έως και τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια) οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι νεκροί θάβονταν κατά οικογένειες, πατριές και γένη.

Σύμφωνα με τα ταφικά έθιμα των Μακεδόνων ο νεκρός θάβεται με τα προσωπικά του αντικείμενα, όσο πολύτιμα και αν είναι, αλλά και με αντικείμενα ειδικά κατασκευασμένα για την ταφική χρήση. Ο νεκρός αποκτά εξέχουσα θέση στη συλλογική μνήμη και τα πολύτιμα αντικείμενα, ιδιαίτερα ο χρυσός και ο άργυρος, είναι το πια κατάλληλα υλικά να εκφράσουν την άφθαρτη σχέση με το χρόνο. Σε ταφές εξεχόντων μελών της πολεμικής αριστοκρατίας παρατηρούνται επιθανάτιες και μεταθανάτιες τελετουργίες, όπως συνάγεται από τα χάλκινα και τα πήλινα αγγεία πάνω από τις σαρκοφάγους, αλλά και τα λίθινα φράγματα προστασίας τους.

Οι πλούσιες ταφές σε μνημειακά ορύγματα της τρίτης και τέταρτης κατηγορίας των πολεμιστών χαρακτηρίζονται ως «ηρωικές», ο νεκρός δηλαδή ήθελε να έχει, σύμφωνα με τις πεποιθήσεις της μακεδονικής κοινωνίας, τη φήμη «ανδρός έξοχ’ αρίστου». Ο αφηρωϊσμός των μελών της μακεδονικής αριστοκρατίας και η ισχυρή πίστη για τη μεταθανάτια ζωή και την αναγέννηση βρίσκεται πίσω από την ταφική χρήση των χρυσών μασκών, των διαδημάτων και των άλλων ελασμάτων. Η έμφαση στην ηρωολατρεία αντανακλά πραγματικούς ανταγωνισμούς για δύναμη και κυριαρχία στην πορεία κατοχύρωσης εδαφικών κτήσεων και συγκρότησης εσωτερικών κοινωνικών δομών της μακεδονικής κοινωνίας.

Η ανασκαφική έρευνα έχει δείξει ότι οι παλαιότεροι αρχαϊκοί τάφοι των νεκροταφείων του Αρχοντικού, αλλά και των άλλων αστικών κέντρων του πυρήνα του μακεδονικού βασιλείου με επείσακτα προϊόντα από τη Χαλκιδική, τη νότια Ελλάδα, τα νησιά του Αιγαίου και τις παραλιακές πόλεις της Μ. Ασίας χρονολογούνται από την αρχή της βασιλείας του Αλκέτα, παππού του Αλεξάνδρου Α΄ (Μέση Κορινθιακή Περίοδος, 580-560 π.Χ.). Μετά από αυτό το χρονικό όριο επιβεβαιώνεται η πρόσβαση του πληθυσμού σε σταθερά μεγάλες ποσότητες ειδών πολυτελείας και πρώτων υλών, πιστοποιώντας την ανάπτυξη στη μακεδονική κοινωνία πολυσύνθετων μορφών οργάνωσης στη διοίκηση, στο στρατό, στην οικονομία και στο εμπόριο. Η απόκτηση τέτοιων αντικειμένων γοήτρου και πολύτιμων αγαθών προϋποθέτει πρόσβαση σε νέες πηγές πλούτου, παραγωγή και διάθεση πλεοναζόντων αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, καθώς και πολιτική οργάνωση με την εδραίωση της δυναστείας των Τημενιδών.

Από το μέγεθος του οικισμού με τα εκτεταμένα νεκροταφεία του, τους αριθμούς των τάφων και τον πλούτο των κτερισμάτων τους, πιστοποιείται η σημασία της πόλης, που βρίσκεται σε απόσταση 5 χλμ. από την Πέλλα των κλασικών χρόνων, η οποία θα ήλεγχε μια ευρεία περιοχή, ώστε να εξασφαλίζεται η επάρκεια τροφοδοσίας του αστικού πληθυσμού, καθώς και η υποστήριξη του εξαγωγικού εμπορίου για τον προσπορισμό πρώτων υλών, αγαθών πολυτελείας και καταναλωτικών προϊόντων.

Ήδη πρώιμα η πλειοψηφία των Μακεδόνων από τη μετακινούμενη κτηνοτροφία προχώρησε στην καλλιέργεια της εύφορης αγροτικής γης και στη μόνιμη εγκατάσταση σε οικισμούς, που είχαν δική τους αυτονομία και διοίκηση. Με αυτές τις εξελίξεις ο αμιγής πληθυσμός είχε διατηρήσει σε κάθε πόλη την κοινωνική συνοχή, που είχε αποτελέσει στο παρελθόν γνώρισμα της ποιμενικής «ομάδας». Η επέκταση των Μακεδόνων, βόρειου ελληνικού πολεμικού φύλου, που για λόγους ιστορικούς παρέμειναν σε αρχαϊκές μορφές οργάνωσης, όσον αφορά την κοινωνική και την πολιτική τους οργάνωση, οφείλεται κυρίως στην ηγετική ικανότητα των βασιλέων και στη στρατιωτική τους οργάνωση, καθώς και στην εισαγωγή της τεχνολογίας και της τακτικής του πολέμου των νότιων Ελλήνων δύο και πλέον αιώνες πριν από την εποχή του Φιλίππου Β΄.


Κατάλογος εικόνων

Εικ. 1. Γυάλινο μυροδοχείο (αμφορίσκος) από τον εγχυτρισμό-καύση του
κοριτσιού του τάφου Τ 810.
Εικ. 2. Η ταφή του πολεμιστή του τάφου Τ 795Α.
Εικ. 3. Το χάλκινο κράνος και το χρυσό επιστόμιο του πολεμιστή του
τάφου Τ 795Α.
Εικ. 4. Χρυσά ελάσματα από τον πολεμιστή του τάφου Τ 795Α.

. . .
Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on September 23, 2010 in Ανασκαφές, Πέλλα

 

Ο ανεξάντλητος πλούτος της Πέλλας

Σε ανεξάντλητη αρχαιολογική «πηγή» αναδεικνύεται η Πέλλα. Η τελευταία ανακάλυψη είναι 37 αρχαίοι τάφοι, πλούσια κτερισμένοι με χρυσά, σιδερένια, γυάλινα και πήλινα αντικείμενα, που ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια της φετινής ανασκαφικής έρευνας στο Αρχοντικό Πέλλας.

Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο της σωστικής ανασκαφής στο Δυτικό Νεκροταφείο (διεξάγεται από την ΙΖ’ Εφορεία Αρχαιοτήτων). Οι τάφοι που εντοπίστηκαν χρονολογούνται από την ύστερη εποχή του σιδήρου ως τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια (περίπου 650 – 280 π.Χ.).

Από τις ανδρικές ταφές ξεχωρίζει πλούσια ταφή πολεμιστή (μέσα 6ου αιώνα π.Χ.). Ο νεκρός ήταν κτερισμένος με χάλκινο κράνος, διακοσμημένο με χρυσές ταινίες γύρω από το άνοιγμα του προσώπου, σιδερένια όπλα, χρυσό δακτυλίδι, χρυσό επιστόμιο και χρυσό χειρόκτιο (γάντι), χρυσά ελάσματα για την επένδυση των υποδημάτων και χρυσές ταινίες για το στόλισμα του νεκρικού ενδύματος. Επίσης, στον τάφο εντοπίστηκαν σιδερένιες περόνες, η μία από τις οποίες έχει χρυσή επένδυση στην κεφαλή, σιδερένια ομοιώματα δίτροχης αγροτικής άμαξας, χάλκινα αγγεία (δύο λέβητες και δώδεκα φιάλες), πήλινο κορινθιακό εξάλειπτρο και οκτώ πήλινα πλαστικά αγγεία (ένα σε σχήμα κεφαλής κριαριού, τέσσερα όρθιων κορών, δύο καθιστού Αδη και ένα μεγάλου όρθιου δαίμονα).

Από τις γυναικείες ταφές ξεχωρίζει η καύση κοριτσιού σε πήλινη σταμνοειδή πυξίδα (είδος αγγείου), κτερισμένη με χρυσά, αργυρά και σιδερένια κοσμήματα, χρυσό επιστόμιο και γυάλινο μυροδοχείο.

Στα κτερίσματα των τάφων συγκαταλέγονται, επίσης, χάλκινα επίχρυσα στεφάνια μυρτιάς, μεταλλικά κοσμήματα, χάλκινα νομίσματα και χάλκινα, πήλινα, φαγεντιανά και γυάλινα αγγεία. Από το 2000 μέχρι σήμερα στο Δυτικό Νεκροταφείο του Αρχοντικού Πέλλας έχουν ερευνηθεί συνολικά 1.004 ταφές. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι έχει ανασκαφεί μόλις το 5% της συνολικής του έκτασης! Από το μέγεθος του οικισμού με τα εκτεταμένα νεκροταφεία και τον πλούτο των κτερισμάτων πιστοποιείται η σημασία της πόλης, που βρίσκεται σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από την Πέλλα.

 
Leave a comment

Posted by on September 18, 2010 in Αρχαιότητες, Πέλλα

 

Ανεξάντλητη πηγή αρχαιολογικών θησαυρών η Πέλλα

Νέα ευρήματα στο Αρχοντικό

Πλούσια ταφή πολεμιστή, που χρονολογείται στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ.
Πλούσια ταφή πολεμιστή, που χρονολογείται στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. (Φωτογραφία:  ΑΠΕ )
Τριάντα επτά αρχαίοι τάφοι, πλούσια κτερισμένοι με χρυσά, σιδερένια, γυάλινα και πήλινα αντικείμενα, ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια της φετινής ανασκαφικής έρευνας στο Αρχοντικό Πέλλας. Η σωστική ανασκαφή στο Δυτικό Νεκροταφείο, που τελείται υπό τη διεύθυνση των αρχαιολόγων της ΙΖ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Αναστασίας και Παύλου Χρυσοστόμου, κατέδειξε για ακόμα μία χρονιά τον αρχαιολογικό πλούτο της περιοχής. Οι τάφοι που εντοπίστηκαν χρονολογούνται από την ύστερη εποχή του σιδήρου ώς τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια (περίπου 650-280 π.Χ.).

Από τις ανδρικές ταφές, ξεχωρίζει πλούσια ταφή πολεμιστή (ανήκει στην τρίτη κατηγορία των πολεμιστών), που χρονολογείται στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. Ο νεκρός ήταν κτερισμένος με χάλκινο κράνος, διακοσμημένο με χρυσές ταινίες γύρω από το άνοιγμα του προσώπου, σιδερένια όπλα, χρυσό δακτυλίδι, χρυσό επιστόμιο και χρυσό χειρόκτιο (γάντι), χρυσά ελάσματα για την επένδυση των υποδημάτων και χρυσές ταινίες για το στόλισμα του νεκρικού ενδύματος.

Επίσης, στον τάφο εντοπίστηκαν σιδερένιες περόνες, η μία από τις οποίες έχει χρυσή επένδυση στην κεφαλή, σιδερένια ομοιώματα δίτροχης αγροτικής άμαξας, χάλκινα αγγεία (δύο λέβητες και δώδεκα φιάλες), πήλινο κορινθιακό εξάλειπτρο και οκτώ πήλινα πλαστικά αγγεία (ένα σε σχήμα κεφαλής κριαριού, τέσσερα όρθιων κορών, δύο καθιστού Άδη και ένα μεγάλου όρθιου δαίμονα).

Από τις γυναικείες ταφές ξεχωρίζει η καύση κοριτσιού σε πήλινη σταμνοειδή πυξίδα (είδος αγγείου), κτερισμένη με χρυσά, αργυρά και σιδερένια κοσμήματα, χρυσό επιστόμιο και γυάλινο μυροδοχείο. Στα κτερίσματα των τάφων συγκαταλέγονται, επίσης, χάλκινα επίχρυσα στεφάνια μυρτιάς, μεταλλικά κοσμήματα, χάλκινα νομίσματα και χάλκινα, πήλινα, φαγεντιανά και γυάλινα αγγεία.

Από το 2000 μέχρι σήμερα στο Δυτικό Νεκροταφείο του Αρχοντικού Πέλλας έχουν ερευνηθεί συνολικά 1.004 ταφές. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι έχει ανασκαφεί μόλις το 5% της συνολικής του έκτασης! Από το μέγεθος του οικισμού με τα εκτεταμένα νεκροταφεία και τον πλούτο των κτερισμάτων πιστοποιείται η σημασία της πόλης, που βρίσκεται σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από την Πέλλα. [Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ]

 
Leave a comment

Posted by on September 15, 2010 in Ανασκαφές, Πέλλα

 

Θεϊκά κεφάλια αγαλμάτων και χρυσά αντικείμενα αποκάλυψαν οι αρχαιολόγοι

Το Βήμα

Ένας από τους τάφους που ερευνήθηκαν στην Πέλλα και στον οποίο διακρίνεται το κράνος του θαμμένου πολεμιστή

Πλούσια σε ευρήματα αποδείχθηκε η ανασκαφική δραστηριότητα, το τελευταία διάστημα, στη χώρα μας. Στον ναό του Απόλλωνα στο Ακτιο οι αρχαιολόγοι βρήκαν δύο θεϊκά κεφάλια κολοσσικών αγαλμάτων, ενώ δεκάδες χρυσά αντικείμενα αποκαλύφθηκαν στο Αρχοντικό της Πέλλας.

Σύμφωνα με την Ελευθεροτυπία, τα θεϊκά κεφάλια -που πιθανολογείται ότι ανήκουν στον Απόλλωνα και την Αρτεμη- βρέθηκαν σε άριστη κατάσταση, ολόλευκα, σμιλευμένα από πεντελικό μάρμαρο.

«Στα 40 χρόνια της υπηρεσίας μου δεν μου έχει ξανατύχει να δω να βγαίνουν από το χώμα δύο τέτοιας ομορφιάς κεφάλια, ακέραια» δήλωσε συγκινημένη η επικεφαλής της ανασκαφής κ. Ισμήνη Τριάντη.

Το σημείο της εύρεσής τους, στο βάθος του δυτικού τοίχου του σηκού, αλλά και το μέγεθός τους, που αναλογεί σε αγάλματα ύψους 3,5 μέτρων, δείχνει πως πρόκειται για τμήματα των λατρευτικών αγαλμάτων. Η κ. Τριάντη δήλωσε την Παρασκευή στη ΝΕΤ πως στο σημείο βρέθηκαν τμήματα των αγαλμάτων.

  • Στο Αρχοντικό της Πέλλας

Την ίδια ώρα, οι αρχαιολόγοι ανακάλυπταν στο δυτικό νεκροταφείο του αρχαίου οικισμού στο Αρχοντικό της Πέλλας δεκάδες χρυσά, σιδερένια και χάλκινα κτερίσματα (μάσκες πολεμιστών, κράνη, ελάσματα και εντυπωσιακά κοσμήματα στις γυναικείες ταφές).

Σύμφωνα με το Βήμα, τα πολύτιμα αντικείμενα βρέθηκαν στους 50 τάφους πολεμιστών των αρχαϊκών χρόνων.

«Ορισμένοι πολεμιστές εντυπωσιάζουν με τα σύμβολα της υπεροχής τους και την τεχνολογία του οπλισμού τους, αποτελώντας εξαιρετικά παραδείγματα ταφών της αρχαϊκής περιόδου που, μαζί με τις αντίστοιχες γυναικείες, πιστοποιούν την ευημερούσα κοινωνία του Αρχοντικού, αλλά και τον ηρωικό χαρακτήρα και τον ηγετικό ρόλο ορισμένων οικογενειών της στρατιωτικής αριστοκρατίας οι οποίες ήλεγχαν και ρύθμιζαν την ανταλλαγή των αγαθών. Οι εξέχουσες δέσποινες ήταν ενταφιασμένες με τη στολή του γάμου, συνοδευόμενες, εκτός των άλλων κτερισμάτων, με χρυσά, ασημένια, χάλκινα και σιδερένια κοσμήματα» τονίζει ο επικεφαλής της ανασκαφής αρχαιολόγος της ΙΖ’ ΕΠΚΑ Παύλος Χρυσοστόμου.

Οι περισσότερες συστάδες τάφων περιλαμβάνουν, εκτός από τις αρχαϊκές ταφές (580-480 π.Χ.), ταφές της ύστερης εποχής του σιδήρου (δεύτερο μισό του 7ου- αρχές του 6ου αιώνα π.Χ.) αλλά και των κλασικών και πρώιμων ελληνιστικών χρόνων (480-279 π.Χ.).

 
Leave a comment

Posted by on September 19, 2009 in Ακτιο, Ανασκαφές, Πέλλα

 

Το χρυσοφόρο νεκροταφείο του Αρχοντικού της Πέλλας

  • Τα ευρήματα αποκαλύπουν ευημερία, πλούτο και οργάνωση
  • Της Γιωτας Mυρτσιωτη, Η Καθημερινή, 18/09/2009

ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ. Αστείρευτο φαίνεται πως είναι το χρυσάφι των αρχαίων Μακεδόνων στο γνωστό πλέον χρυσοφόρο νεκροταφείο του Αρχοντικού της Πέλλας. Η εκτενής νεκρόπολη, όπου η αριστοκρατία των αρχαϊκών χρόνων έθαβε τους πολεμιστές της χρυσοφορεμένους κι οπλισμένους από την κορυφή ώς τα νύχια, τις συζύγους με βαρύτιμα κοσμήματα και τις κόρες με στολές γάμου και πολύτιμα αντικείμενα, εξακολουθεί να αποκαλύπτει θησαυρούς και πολύτιμες πληροφορίες.

Νέα δεδομένα

Περισσότερους από 950 τάφους και χιλιάδες κτερίσματα έφερε στο φως από το 2000 ώς σήμερα η ανασκαφή στην εύφορη περιοχή της Κάτω Μακεδονίας όπου πιθανότατα έφθασε στο απόγειο της ακμής της η γνωστή από ιστορικές πηγές Τύρισσα -πόλη του τυριού- από το 560 π.Χ. ώς το τέλος περίπου του 5ου αιώνα όταν από τις Αιγές, η πρωτεύουσα του μακεδονικού βασιλείου μεταφέρεται στην Πέλλα.

Τα πλούσια ευρήματα από τους νεκρούς που ανήκαν στις ίδιες κοινωνικές ομάδες και ενταφιάζονταν κατά οικογενειακές συστάδες, πατριές και γένη είναι πλέον αρκετά για να επιβεβαιώσουν ότι η προέλαση των Μακεδόνων ώς τον Αξιό είχε συντελεστεί πολύ παλιότερα, από τον 7ο π.Χ. αιώνα, και όχι μετά τους περσικούς πολέμους, όπως υποστήριζε έως πρόσφατα η πλειονότητα των ερευνητών.

Χρυσά, ασημένια, χάλκινα, σιδερένια, ειδώλια και αγγεία εισαγωγής από τον Νότο, που δείχνουν οργάνωση στη διοίκηση, στην οικονομία και στο εμπόριο, ήταν τα κτερίσματα των επιφανών νεκρών σε 24 τάφους της αρχαϊκής περιόδου (580-480 π.Χ.) της φετινής έρευνας. Την έρευνα διενήργησε η ομάδα της ΙΖ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων με επικεφαλής τους αρχαιολόγους Παύλο και Αναστασία Χρυσοστόμου, φέρνοντας συνολικά στο φως 50 τάφους της ύστερης εποχής του Σιδήρου (β΄ μισό του 7ου – αρχές του 6ου αι. π.Χ.) αλλά και των κλασικών και πρώιμων ελληνιστικών χρόνων (480-279 π.Χ.).

Ευημερούσα κοινωνία

«Ορισμένοι πολεμιστές εντυπωσιάζουν με τα σύμβολα της υπεροχής τους (λιοντάρια και ρόδακες) αλλά και την τεχνολογία του οπλισμού τους που μαζί με τις αντίστοιχες γυναικείες ενδυμασίες πιστοποιούν την ευημερούσα κοινωνία του Αρχοντικού, τον ηρωικό χαρακτήρα και τον ηγετικό ρόλο ορισμένων οικογενειών της στρατιωτικής αριστοκρατίας που είχε τον έλεγχο και ρύθμιζε την ανταλλαγή των αγαθών», σημειώνει ο κ. Παύλος Χρυσοστόμου.

Πλούσιες ήταν κυρίως οι ταφές κατά μήκος των αρχαίων δρόμων – στο σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Βορρά και Νότου στη Βοττιαία, τη χώρα των βουκόλων, στην πεδιάδα, δηλαδή, ανάμεσα στους ποταμούς Αλιάκμονα και Αξιό όπου επεκτάθηκαν οι Μακεδόνες μετά τα μέσα του 7ου αι. π.Χ.

Χάλκινα κράνη διακοσμημένα με χρυσά ελάσματα, σιδερένια όπλα (ξίφος, αιχμές δοράτων, μαχαίρια), χρυσά ελάσματα που κάλυπταν πρόσωπα, χέρια και υποδήματα, πήλινα ειδώλια, χάλκινα και πήλινα αγγεία συνόδευαν δέκα από τους Μακεδόνες πολεμιστές στον άλλο κόσμο.

Οικονομία και οργάνωση

Περίτεχνα είναι τα χρυσά επιστόμια και τα μενταγιόν, τα χάλκινα αγγεία, τα πήλινα αττικά, κορινθιακά και χιώτικα αγγεία αλλά και οι αττικίζοντες κρατήρες με ζώα και πουλιά, προϊόντα μαζικής παραγωγής εργαστηρίου της Χαλκιδικής που μιμείται έργα του Λυδού, αγγειογράφου του αττικού κεραμικού. Τα προϊόντα εισαγωγής μαρτυρούν άνοιγμα της οικονομίας και πολυσύνθετη οργάνωση στη διοίκηση και το εμπόριο, σημειώνει ο κ. Παύλος Χρυσοστόμου. «Η απόκτηση αντικειμένων γοήτρου και πολύτιμων υλικών προϋποθέτει πρόσβαση σε νέες πηγές πλούτου, παραγωγή και διάθεση πλεοναζόντων προϊόντων καθώς και πολιτική οργάνωση με την εδραίωση της δυναστείας των Τημενιδών και την ενίσχυση της αριστοκρατίας».

 
Leave a comment

Posted by on September 18, 2009 in Ανασκαφές, Πέλλα

 

Το νεκροταφείο της Πέλλας «γεννά» χρυσάφι

  • Πενήντα τάφοι πολεμιστών των αρχαϊκών χρόνων και δεκάδες πολύτιμα αντικείμενα η εφετινή σοδειά των ανασκαφών στο Αρχοντικό

Αριστερά, ένας από τους 50 τάφους σε έκταση μικρότερη του ενός στρέμματος που ερευνήθηκαν ενδελεχώς εφέτος. Μεταξύ άλλων διακρίνεται και το κράνος του θαμμένου πολεμιστή. Δεξιά, ασημένιες περόνες από στολή γάμου- δύο από τα εντυπωσιακά κοσμήματα που εντοπίστηκαν στις γυναικείες ταφές στην περιοχή του Αρχοντικού Πέλλας

Χρυσοφόρα ήταν η σοδειά των αρχαιολόγων και κατά την εφετινή, δέκατη, συνεχή ανασκαφική χρονιά στο δυτικό νεκροταφείο του αρχαίου οικισμού στη θέση όπου σήμερα βρίσκεται το Αρχοντικό της Πέλλας και οι αρχαιολόγοι εικάζουν (καθώς δεν έχει εντοπισθεί ακόμη επιγραφή που να την ταυτοποιεί) ότι πρόκειται για την αρχαία πόλη Τύρισσα- την πόλη του τυριού.

Στους 50 τάφους πολεμιστών των αρχαϊκών χρόνων, σε έκταση μικρότερη του ενός στρέμματος, που κατάφεραν να ερευνήσουν εφέτος οι αρχαιολόγοι ανασκαφείς εντοπίστηκαν και πάλι δεκάδες χρυσά, σιδερένια και χάλκινα κτερίσματα (μάσκες πολεμιστών, κράνη, ελάσματα και εντυπωσιακά κοσμήματα στις γυναικείες ταφές). «Ορισμένοι πολεμιστές εντυπωσιάζουν με τα σύμβολα της υπεροχής τους και την τεχνολογία του οπλισμού τουςαποτελώντας εξαιρετικά παραδείγματα ταφών της αρχαϊκής περιόδου που, μαζί με τις αντίστοιχες γυναικείες, πιστοποιούν την ευημερούσα κοινωνία του Αρχοντικού, αλλά και τον ηρωικό χαρακτήρα και τον ηγετικό ρόλο ορισμένων οικογενειών της στρατιωτικής αριστοκρατίας οι οποίες ήλεγχαν και ρύθμιζαν την ανταλλαγή των αγαθών. Οι εξέχουσες δέσποινες ήταν ενταφιασμένες με τη στολή του γάμου, συνοδευόμενες, εκτός των άλλων κτερισμάτων, με χρυσά, ασημένια, χάλκινα και σιδερένια κοσμήματα» τονίζει ο επικεφαλής της ανασκαφής αρχαιολόγος της ΙΖ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Παύλος Χρυσοστόμου.

O ι νεκροί που ανήκαν στις ίδιες κοινωνικές ομάδες ενταφιάζονταν κατά οικογενειακές συστάδες- πατριές και γένη- επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη «κοινωνικών» και «οικονομικών» διακρίσεων πριν από 25 και πλέον αιώνες. Οι περισσότερες συστάδες τάφων περιλαμβάνουν, εκτός από τις αρχαϊκές ταφές (580-480 π.Χ.), ταφές της ύστερης εποχής του σιδήρου (δεύτερο μισό του 7ου- αρχές του 6ου αιώνα π.Χ.) αλλά και των κλασικών και πρώιμων ελληνιστικών χρόνων (480-279 π.Χ.).

Ο οικισμός του Αρχοντικού βρίσκεται σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από την Πέλλα και δέκα χιλιομέτρων από τον Αξιό και κατοικείται από την αρχαιότερη νεολιθική περίοδο (6η χιλιετία) ως και τα υστεροβυζαντινά χρόνια (14ος αιώνας). Κατά τη διάρκεια των προϊστορικών και των ιστορικών χρόνων ως και το τέλος του 5ου αιώνα π.Χ., οπότε η Πέλλα επιλέχθηκε από τον βασιλιά Αρχέλαο ως νέα πρωτεύουσα της Μακεδονίας, αποτελούσε τη σημαντικότερη πόλη της Βόρειας Βοττιαίας (περιοχή μεταξύ των ποταμών Αξιού και Λουδία).

  • Εντεκα στρέμματα γης γεμάτα Ιστορία

Με βάση τα ως τώρα δεδομένα από τις ανασκαφές, οι ερευνητές αρχαιολόγοι συμπεραίνουν ότι η προέλαση των Μακεδόνων ως τον Αξιό είχε συντελεστεί πολύ παλαιότερα και όχι μετά τους Περσικούς Πολέμους, όπως υποστηριζόταν ως πρόσφατα. Σύμφωνα μάλιστα με τον Θουκυδίδη, οι Μακεδόνες επεκτάθηκαν αρχικώς στην πεδινή Πιερία και στη συνέχεια (μετά τα μέσα του 7ου αι. π.Χ.) στη Βοττιαία, τη χώρα των Βουκόλων, δηλαδή την πεδιάδα ανάμεσα στους ποταμούς Αλιάκμονα και Αξιό. Από το 2000 που ξεκίνησε η ανασκαφική έρευνα στο νεκροταφείο του αρχαίου οικισμού στη σημερινή θέση Αρχοντικό της Πέλλας, συνολικής έκτασης 200 στρεμμάτων, έχουν ανασκαφεί 965 τάφοι σε έκταση μόλις έντεκα στρεμμάτων.
[ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου 2009]

 
Leave a comment

Posted by on September 18, 2009 in Ανασκαφές, Πέλλα

 

Εντυπωσιακή ανακάλυψη. Περίλαμπρο ανάκτορο του Μεγάλου Αλεξάνδρου αποκαλύπτεται στην Πέλλα

  • Ως το μεγαλύτερο και εντυπωσιακότερο ανάκτορο της Μακεδονίας, όπου γεννήθηκε, εκπαιδεύτηκε και ανδρώθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος, περιγράφουν οι αρχαιολόγοι το ανάκτορο που εντοπίστηκε στην αρχαία Πέλλα, έπειτα από τρία χρόνια ανασκαφών.  Τα ευρήματα, που θα παρουσιαστούν στη φετινή επιστημονική συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, είναι εντυπωσιακά:

Το συνολικής έκτασης 70 στρεμμάτων ανάκτορο (μήκους 400 μ. και πρόσοψης 160 μ.) αποκαλύπτεται δυτικά του σημερινού χωριού και βόρεια του σημείου όπου βρίσκεται το νεοανεγερθέν Μουσείο Πέλλας. Σύμφωνα με τα Νέα, στο εσωτερικό του ανακτόρου οι ανασκαφείς εντόπισαν χώρους δείπνων και συμποσίων και γύρω από την ενσωματωμένη στο κτίριο παλαίστρα ελαιοθέσια (χώροι όπου οι εκπαιδευόμενοι νεαροί βασιλόπαιδες άλειφαν με λάδι τα σώματά τους προετοιμαζόμενοι για αθλοπαιδιές).

Ο πυρήνας του κτιρίου των ανακτόρων χρονολογείται στα πρώιμα χρόνια, όπως και ολόκληρη η πόλη της Πέλλας. «Πρόκειται για το μεγαλύτερο και εντυπωσιακότερο ανάκτορο στον μακεδονικό χώρο» δηλώνει ο αρχαιολόγος Παύλος Χρυσοστόμου, ανασκαφέας της ευρύτερης περιοχής την τελευταία 25ετία, που μετέχει στη φετινή επιστημονική συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, με εισήγηση υπό τον τίτλο «Πέλλης βασίλειον».