RSS

Category Archives: Τσουμί Μπερνάρ

Ρε Τσουμί!

  • Και εκείνος ο Τσουμί… Ξεκίνησε να σχεδιάσει ολόκληρο μουσείο και δεν ρώτησε κανέναν; Ούτε τον Βαγγέλη Παπαθανασίου αν ήθελε το μουσείο της Ακρόπολης να κοιτάει τον πίσω τοίχο του με αδιακρισία και να του χαλάει το πάρτι με τις αυθαίρετες προβολές;

Ούτε τον Νίκο Δήμου, που βρίσκει πως το κτίριο προσγειώθηκε σαν ούφο στου Μακρυγιάννη; Και κυρίως κανέναν από τους ειδήμονες που ξέρουν -εμ τι, δεν ξέρουν; Αφού το διακηρύσσουν- πως το μουσείο θα έπρεπε να ταιριάζει με το αστικό τοπίο που το φιλοξενεί. Δηλαδή να αποτελείται από πολλές κολλημένες μεταξύ τους πολυκατοικίες, με τις Καρυάτιδες στημένες στην ταράτσα, πίσω από μπουγάδες, κεραίες τηλεόρασης, φουγάρα καυστήρων καλοριφέρ και ηλιακούς θερμοσίφωνες. Σε απόλυτο και τέλειο καμουφλάζ με το γύρω χάλι.

Ή ακόμα καλύτερα να ήταν φτιαγμένο σαν μία μονομπλόκ πολυκατοικία σοβιετικού ρυθμού για να καλύψει και τις εμμονές κάτι ξεχασμένων στη χρονομηχανή, που μιλάνε για «μονοπωλιακό αστικό μουσείο» κ.λπ., κ.λπ. Θα μπορούσε ακόμα να είναι μια υπερμεγέθης προσομοίωση νεοκλασικίζοντος μπασταρδοντιζάιν των αρχών του αιώνα. Από αυτά που περνάμε για «κλασικά», παρ’ ότι συνδυάζουν την αρχιτεκτονική της κεντρικής Ευρώπης με τις εμμονές περί αρχαιοελληνικού ψευτοκλασικισμού των διψασμένων για φως Βαυαρών, που έχτιζαν βίλες με κολόνες, αετώματα, σκούρα εμφανή τούβλα και τεράστια πορτοπαράθυρα σε μια χώρα με αδυσώπητη ηλιοφάνεια και ζέστη.

Αν και τώρα που το ξαναβλέπω το Μουσείο της Ακρόπολης, τσάμπα τόσα λεφτά. Θα μπορούσε να γίνει όλο υπόγειο, με πολύ λιγότερα έξοδα και αφήνοντας όλο τον χώρο και τα γύρω ρημάδια απείραχτα. Στον άδειο χώρο της ισόγειας ταράτσας του θα μπορούσε μάλιστα να φτιαχτεί μια μικρή αρένα όπου θα μπορούσαν να μαζεύονται οι ειδήμονες και να μονομαχούν επί παντός του επιστητού, χτυπώντας τα εγώ τους σε ζωντανή τηλεοπτική σύνδεση. Κρίμα ρε γαμώτ…

  • ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 25 Ιουνίου 2009
Advertisements
 

Μπερνάρ Τσουμί: Tα Γλυπτά θα επιστρέψουν

«Είμαι πεπεισμένος ότι σύντομα ή αργότερα τα Γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο θα επιστρέψουν στην Αθήνα», δήλωσε ο Μπερνάρ Τσουμί στο «Ασοσιέιτεντ Πρες». Με τα λόγια του διάσημου αρχιτέκτονα έκλεινε το άρθρο στο οποίο παρουσιάζεται το Νέο Μουσείο Ακρόπολης, το οποίο εγκαινιάζεται αύριο.

Μπερνάρ Τσουμί: Tα Γλυπτά θα επιστρέψουν

Πρόκειται για έναν «όμορφο χώρο που δείχνει τη ζωφόρο ως παραστατική αφήγηση – ακόμα και με τα γύψινα αντίγραφα των Γλυπτών που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο», κατέληξε ο αρχιτέκτονας αναφερόμενος στην αίθουσα του Παρθενώνα.

Μπερνάρ Τσουμί: Tα Γλυπτά θα επιστρέψουν

«Δεν τίθεται θέμα απογύμνωσης ενός σπουδαίου και ιστορικού ευρωπαϊκού μουσείου όσο συμπλήρωσης ενός μεγάλου και νέου», σημειώνει ο Κρίστοφερ Χίτσενς στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», αναφερόμενος στο επιχείρημα των Βρετανών που υποστηρίζουν ότι η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στον τόπο τους θα ξεκινήσει μια αντίστοιχη διαδικασία διεκδίκησης ανά τον κόσμο.

Κάνοντας μια μίνι αναφορά στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης στάθηκε ιδιαίτερα στο θέμα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα.

«Οι Βρετανοί, όταν ερωτώνται, έχουν επανειλημμένως δείξει ότι θέλουν να κάνουν το σωστό και να επανενώσουν τα Γλυπτά. Είναι αδύνατον να επισκεφθεί κανείς την Αθήνα και να μη λαχταρήσει την ημέρα που η Βρετανία θα αποφασίσει να αποκαταστήσει ένα παλιό λάθος και να αποδείξει ότι ένα αριστούργημα είναι περισσότερο από μία απλή άθροιση των κομματιών του». [ΕΘΝΟΣ, 19/6/2009]

 

Αμερικανικά δημοσιεύματα για το Νέο Μουσείο Ακρόπολης. Και τα Μάρμαρα του Παρθενώνα.

  • Με αφορμή τα επικείμενα εγκαίνια του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, αμερικανικά ΜΜΕ αναφέρονται στο αίτημα της Ελλάδας για επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα, σημειώνοντας ότι το Νέο Μουσείο αποτελεί «ισχυρό επιχείρημα» προς αυτή την κατεύθυνση.

Η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς», το τηλεοπτικό δίκτυο ABC και άλλα ΜΜΕ στις ηλεκτρονικές σελίδες τους φιλοξενούν ανταπόκριση του πρακτορείου «Associated Press» για τα εγκαίνια του μουσείου, δίνοντας έμφαση στον αντίκτυπο που έχει στην ελληνική κοινωνία το αίτημα επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα.

Μεταξύ άλλων, φιλοξενούνται δηλώσεις του υπουργού Πολιτισμού, Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος τονίζει ότι «το νέο μουσείο αποτελεί καταλύτη για την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα. Είναι ένα σύμβολο της σύγχρονης Ελλάδας που τιμά το παρελθόν με έργα εφάμιλλα με εκείνα των προγόνων μας».

Ο αρχιτέκτονας του μουσείου, Μπέρναρντ Τσούμι, δηλώνει ότι «ο Παρθενώνας είναι ένα από τα πλέον τέλεια κτίρια, το οποίο έχει ασκήσει επιρροή επί αιώνες σε γενεές δυτικών αρχιτεκτόνων. Αυτό που προσπαθήσαμε να κάνουμε, ήταν να είμαστε όσο το δυνατόν απλοί, καθαροί και ακριβείς στη δημιουργία οπτικής σχέσης μεταξύ του Παρθενώνα, του Μουσείου και του ευρύτερου αρχαιολογικού χώρου». Ο κ. Τσούμι δηλώνει «πεπεισμένος ότι αργά ή γρήγορα, τα μάρμαρα από το Βρετανικό Μουσείο θα επιστρέψουν στην Αθήνα».

Η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς» φιλοξενεί επίσης δυο άρθρα για το επίμαχο ζήτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα. Το πρώτο είναι του Βρετανού δημοσιογράφου και συγγραφέα, Κρίστοφερ Χίτσενς, από το περιοδικό «Vanity Fair», ο οποίος επιχειρηματολογεί υπέρ της επιστροφής των Μαρμάρων, υπογραμμίζοντας ότι «η άλλοτε μερικώς βάσιμη θέση του Βρετανικού Μουσείου περί έλλειψης χώρου στέγασης των γλυπτών, δεν υφίσταται πλέον. Κάθε επισκέπτης δεν μπορεί παρά να εντυπωσιαστεί από τις συντονισμένες προσπάθειες του αρχιτέκτονα του Μουσείου Μπέρναρντ Τσούμι και του διευθυντή του Δημήτρη Παντερμανλή», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Χίτσενς, σημειώνοντας ότι «όλοι οι διαθέσιμοι θησαυροί του Παρθενώνα έχουν τοποθετηθεί με ιδιαίτερη φροντίδα σε μια αίθουσα που βρίσκεται σε άλλο επίπεδο σε σχέση με το υπόλοιπο Μουσείο, ώστε να αντικατοπτρίζει τη διαρρύθμιση του ναού».

Στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά στις πρόσφατες επιστροφές τμημάτων του μνημείου από την Ιταλία και από το Μουσείο της Χαιδελβέργης, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα ότι «κάποια μέρα η Βρετανία θα αποφασίσει να διορθώσει ένα λάθος του παρελθόντος».

Ο διευθυντής σύνταξης της «Καθημερινής» και διευθυντής του αγγλόφωνου εβδομαδιαίου έντυπου «Athens Plus», Νίκος Κωνσταντάρας, σε άρθρο του που φιλοξενείται στη νεοϋορκέζικη εφημερίδα, υποστηρίζει πως «αν το Βρετανικό Μουσείο θέλει να είναι πιστό στον αυτοπροσδιορισμό του ως φύλακας της παγκόσμιας κληρονομιάς, και αν πράγματι δεν αναγνωρίζει τις γεωγραφικές ή εθνικές καταβολές των θησαυρών που εκθέτει, τότε ας το αποδείξει αυτό· ας εγκαταλείψει το κτητικό προσδιορισμό από το όνομα του και να ονομάζεται απλώς «Μουσείο». Επίσης, θα μπορούσε να αντικαταστήσει το διοικητικό συμβούλιό του με αντιπροσώπους εθνών, των οποίων οι πρόγονοι δημιούργησαν τους θησαυρούς τους οποίους εκθέτει. Αυτό θα εγκαινίαζε μια νέα εποχή ανταλλαγών και συνεργασίας ανάμεσα στα μουσεία του κόσμου. Θέματα ιδιοκτησίας θα ήταν δευτερεύοντα σε αυτό το νέο διάλογο ελεύθερων και ίσων χωρών».

 

Στο μυαλό του αρχιτέκτονα [Νέο Μουσείο Ακρόπολης]

Λίγες ημέρες πριν επιστρέψει στην Αθήνα για τα επίσημα εγκαίνια του νέου μουσείου της Ακρόπολης, ο αρχιτέκτονας του, ο Ελβετός Μπερνάρ Τσούμι, δηλώνει στις Εικόνες ότι «πρέπει να είναι κανείς πολύ ταπεινός και την ίδια στιγμή να είναι τρομερά αλαζόνας για να φέρει εις πέρας ένα τέτοιο έργο».

  • Μιλήστε μας για το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του και τι «δηλώνει»;

Στο μυαλό του αρχιτέκτονα

Το κτίριο παρουσιάζει εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία. Κατ’ αρχάς, το πρώτο του επίπεδο συνδέεται με τις ανασκαφές. Είναι κάτι πρωτόγνωρο να πρέπει να διασώσεις και να αναδείξεις τα ευρήματα και γι’ αυτό χρειάστηκε να κατασκευάσουμε το κτίριο πάνω σε πιλοτή. Το ισόγειο στην πραγματικότητα έγινε για να προβάλει τις ανασκαφές και γι’ αυτό υπάρχει, αντί άλλου υλικού στο δάπεδο, γυαλί. Το δεύτερο επίπεδο έχει κατασκευαστεί για να φιλοξενήσει όλα τα γλυπτά και τα έργα που συνδέονται με την Ακρόπολη. Αυτό το μέρος του κτιρίου, η γεωμετρία του, ακολουθεί τη γεωμετρία του δρόμου. Ομως η αίθουσα στο τρίτο επίπεδο, όλη από γυαλί, είναι το αντίστοιχον του Παρθενώνα. Είναι απολύτως παράλληλη προς τον Παρθενώνα. Γι’ αυτό το κτίριο μοιάζει να αλλάζει πορεία στο τελευταίο πάτωμα και οι γωνίες του εξέχουν από το υπόλοιπο κτίριο, πάνω από τον δρόμο.

  • Πώς σχεδιάστηκαν οι αίθουσες; Εννοώ, λάβατε υπόψη τα εκθέματα που θα έμπαιναν σε αυτές;
Στο μυαλό του αρχιτέκτονα

Είχαμε μια πολύ συγκεκριμένη λίστα με φωτογραφίες και διαστάσεις σχεδόν όλων των εκθεμάτων, αρχιτεκτονικών θραυσμάτων, γλυπτών και αγαλμάτων. Τοποθετήσαμε τα μεγαλύτερα κομμάτια (τα αετώματα, τη ζωφόρο) σχεδόν από τις πρώτες πρώτες μέρες που καταπιαστήκαμε με τον σχεδιασμό. Για τα μικρότερα ατομικά γλυπτά ή αγάλματα, δημιουργήθηκε η μεγάλη αίθουσα των Αρχαϊκών, προκειμένου οι επιμελητές να τοποθετήσουν τα γλυπτά ανάλογα με τον τύπο, την ιστορία τους κ.λπ.

  • Ποια αρχιτεκτονική γραμμή ακολουθήσατε;

Ακολουθήσαμε μια μινιμαλιστική γραμμή, τόσο σε ό,τι αφορά τα υλικά όσο και στη φόρμα, καθώς δεν θέλαμε, κατ’ ουδένα τρόπο να αντιπαρατεθούμε στον Παρθενώνα. Υπήρξαν, ξέρετε, κάποιοι που υποστήριζαν ότι το Νέο Μουσείο θα έπρεπε να έχει το στυλ του Παρθενώνα. Ομως ποιος θέλει -εγώ τουλάχιστον δεν το ήθελα καθόλου- να μιμηθεί τον Φειδία; Ηθελα, όμως, να σκεφτώ όπως ο Πυθαγόρας. Δηλαδή, να έχω στο μυαλό μου τα μαθηματικά και τη γεωμετρία και να αρχίσω από ένα επίπεδο αφαίρεσης.

  • Ποια είναι τα κύρια υλικά που χρησιμοποιήσατε;

Τα υλικά είναι απλά: Γυαλί, τσιμέντο, σίδερο. Για το εσωτερικό του μουσείου, χρησιμοποιήσαμε μάρμαρο, γυαλί και τσιμέντο.

  • Τι σας οδήγησε στην επιλογή αυτών των υλικών;

ιάλεξα το τσιμέντο επειδή απορροφά το φως. Τα αγάλματα, τα αυθεντικά έργα και όχι τα αντίγραφα, είναι φιλοτεχνημένα σε μάρμαρο, το οποίο αντανακλά το φως. Στο φόντο του τσιμέντου, τα μαρμάρινα εκθέματα αναδεικνύονται ιδιαίτερα. Οχι μόνον αυτό. Πάνω στο τσιμέντο τα αγάλματα ζωντανεύουν.

  • Υπάρχουν κάποια άλλα τεχνολογικά δεδομένα που έπρεπε να λάβετε υπόψη σας για την κατασκευή του μουσείου;

Υπάρχουν δύο ζητήματα που έχουν την ξεχωριστή σημασία τους για την κατασκευή και έχουν να κάνουν με την περιοχή. Το ένα είναι πως πρόκειται για μια σεισμογενή χώρα και το δεύτερο πως πρόκειται για μια πολύ ζεστή χώρα. Ετσι, χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουμε την πιο σύγχρονη αντισεισμική τεχνολογία και αντί να κατασκευάσουμε ένα βαρύ κτίριο καταφύγαμε σε μια δομή απαλή και ευέλικτη. Για την αντισεισμικότητα, χρησιμοποιήσαμε τις πιο εξελιγμένες τεχνικές από την εμπειρία μας στην Ιαπωνία και την Καλιφόρνια, σύμφωνα με τις οποίες το κάτω μέρος του κτιρίου είναι καλά στερεωμένο στο έδαφος, ενώ το επάνω μέρος είναι σχεδόν χωρισμένο από αυτό, με ένα είδος «μαξιλαριού», με τέτοιο τρόπο ώστε το επάνω μέρος να μπορεί να κινείται ανεξάρτητα από το κάτω. Σχετικά με την αντιμετώπιση της ζέστης, προχωρήσαμε σε μια ειδική τεχνική στις γυάλινες επιφάνειες. Υπάρχουν κενά ανάμεσα στα διπλά κρύσταλλα του άνω πατώματος, έτσι ο ζεστός αέρας από τις αίθουσες μπορεί να κυκλοφορεί ανάμεσα στα κενά των γυάλινων τοίχων, από το ταβάνι έως το πάτωμα, όπου ο αέρας δροσίζεται και επιστρέφει στις αίθουσες.

  • Πώς αισθάνεστε που σχεδιάσατε το νέο μουσείο της Ακρόπολης; Τι σημαίνει αυτό για εσάς;

Είναι μοναδική η αίσθηση. Μπόρεσα να κατασκευάσω ένα σύγχρονο κτίριο που είναι τόσο κοντά στον Παρθενώνα. Τι σημαίνει αυτό; Τι μπορεί να σημαίνει παρά μόνον ότι πρέπει να είναι κανείς πολύ ταπεινός και την ίδια στιγμή να είναι τρομερά αλαζόνας για να φέρει εις πέρας ένα τέτοιο έργο. Οταν μιλάμε για τον Παρθενώνα, μιλάμε για το αριστούργημα της αρχαίας αρχιτεκτονικής και το να χτίσεις δίπλα του, να ξεκινήσεις έναν διάλογο μαζί του, είναι μοναδική εμπειρία.

  • Κατασκευάζοντας το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, είστε πλέον και μέρος του ανοιχτού ζητήματος των γλυπτών του Παρθενώνα. Ποια είναι η θέση σας για την επιστροφή τους;

Υποστηρίζω θερμά την επιστροφή τους. Κι όχι μόνον αυτό, αλλά είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι τα Μάρμαρα θα επιστρέψουν. Σίγουρα θα επιστρέψουν. Τώρα που το κτίριο ολοκληρώθηκε, όλοι μπορούν να δουν την ποιότητα του φωτός και όλοι μπορούν να δουν τον τρόπο με τον οποίον αναδεικνύονται τα έργα και να κάνουν σύγκριση με τον τρόπο που είναι τοποθετημένα τα έργα στο Βρετανικό Μουσείο. Οποιος έχει μάτια βλέπει και καταλαβαίνει ότι η ίδια η λογική απαιτεί να επιστρέψουν τα γλυπτά του Παρθενώνα στον τόπο τους.

  • Τα εγκαίνια

Το όνειρο της Μελίνας Μερκούρη παίρνει σάρκα και οστά. Το όραμα ενός νέου μουσείου για την Ακρόπολη και ταυτόχρονα μιας στέγης για όλα τα γλυπτά του Παρθενώνα επιτέλους πραγματοποιείται.

Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης θα ανοίξει επίσημα τις πύλες του στις 17 Ιουνίου. Οι εκδηλώσεις για τα εγκαίνια θα διαρκέσουν μία εβδομάδα και θα κορυφωθούν στις 20 Ιουνίου, με την άφιξη στη χώρα μας αρχηγών κρατών, πρωθυπουργών και προσωπικοτήτων από τη διεθνή πολιτική και πολιτιστική σκηνή, ενώ την ίδια ημέρα σε παγκόσμια τηλεοπτική κάλυψη αναμένονται μουσειακές αποκαλύψεις και η παρουσίαση όλων των εκθεμάτων με τρόπο αναπάντεχο, όπως έχει αναφέρει ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς.

Από τις 21 Ιουνίου, οι πολίτες θα μπορούν να επισκέπτονται το μουσείο στη συμβολική τιμή του 1 ευρώ για να «δοθεί», σύμφωνα με τον υπουργό Πολιτισμού, «η δυνατότητα στους πάντες να το επισκεφθούν αλλά και για τιμηθεί ο Ελληνας φορολογούμενος που το χρηματοδότησε από τον ιδρώτα του». Aπό το 2010, η τιμή εισόδου θα είναι 5 ευρώ.

  • ΘΑΥΜΑΣΤΑ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ
  • Ο αρχιτέκτονας των μητροπόλεων

Ο Μπερνάρ Τσουμί, ο Γαλλοελβετός αρχιτέκτονας του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, έχει δημιουργήσει και πολλά άλλα διάσημα αρχιτεκτονήματα στην Ευρώπη, την Αμερική και την Ασία. Για τον Μπερνάρ Τσουμί, όμως, αυτό ήταν σίγουρα το πιο φιλόδοξο έργο του αλλά και «το πιο ενδιαφέρον». Ενα έργο μέσα σε μια πόλη βουτηγμένη στο φως και ένα έργο σε διάλογο με το πολυτιμότερο μνημείο της Ανθρωπότητας.

Ο Μπερνάρ Τσουμί γεννήθηκε … αρχιτέκτονας, από πατέρα αρχιτέκτονα και μάλιστα ιδρυτή της Πολυτεχνικής Σχολής της Λοζάνης. Σπούδασε αρχιτεκτονική στη Ζυρίχη και διετέλεσε κοσμήτορας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Η καριέρα του απογειώθηκε το 1983, όταν κέρδισε τον διεθνή διαγωνισμό για το Πάρκο της Βιλέτ στο Παρίσι, έναν χώρο 500 στρεμμάτων με εντυπωσιακά κτίρια, μονοπάτια, γέφυρες και κήπους όπου στεγάστηκαν η Πόλη της Μουσικής και η Πόλη των Επιστημών και της Βιομηχανίας. Στη συνέχεια, δούλεψε στην επέκταση του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, τη Γυάλινη Βιντεοθήκη του ολλανδικού μουσείου Γκρόνινγκεν και τις εγκαταστάσεις της εταιρείας Vacheron-Constantin στη Γενεύη.

TEA ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ, ΕΙΚΟΝΕΣ, ΕΘΝΟΣ

 

Ενα μεγάλο μουσείο δεν το προσαρμόζεις στα διπλανά σπίτια

  • ΜΠΕΡΝΑΡ ΤΣΟΥΜΙ: Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ

Η αρχιτεκτονική του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης έχει εκθειαστεί κυρίως από τον ξένο Τύπο και τη διεθνή αρχιτεκτονική κοινότητα. Δεν είναι λίγοι όσοι το χαρακτηρίζουν «θαύμα της γεωμετρίας» και ως το σημαντικότερο δημόσιο κτίριο που οικοδομήθηκε στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες.

Μόνο στη χώρα μας το δημιούργημα του Γαλλοελβετού αρχιτέκτονα Μπερνάρ Τσουμί και του Μιχάλη Φωτιάδη αντιμετωπίζεται ακόμα με καχυποψία. Λίγες μέρες πριν από τα θυρανοίξιά του, ο Μπερνάρ Τσουμί μάς μίλησε από τη Νέα Υόρκη με νηφαλιότητα και ικανοποίηση για την επιτυχή ολοκλήρωση του σχεδίου του.

  • Είναι αλήθεια πως όταν μάθατε ότι κερδίσατε τον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, το πρώτο αεροπλάνο έπεφτε στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου;

«Το μάθαμε την προηγούμενη νύχτα, το βράδυ της 10ης Σεπτεμβρίου 2001. Την επομένη τηλεφώνησα στους συνεργάτες μου για να γιορτάσουμε τη “νίκη” μας. Τότε μάθαμε ότι το πρώτο αεροπλάνο είχε πέσει στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου. Ακυρώσαμε τα πάντα. Τώρα, στις 20 Ιουνίου, θα γιορτάσουμε, πρώτη φορά, όλοι μαζί την ολοκλήρωση του Μουσείου».

  • Αυτή η σύμπτωση δεν ήταν τελικά κακό σημάδι για την εξέλιξη του έργου;

«Καθόλου. Ολα πήγαν πολύ καλά, είμαι πολύ ευχαριστημένος γιατί δουλέψαμε άριστα με μια πολύ καλή ομάδα κατασκευαστών».

  • Τι σκέφτεστε παρατηρώντας το κτίριό σας κάτω από την Ακρόπολη; Υλοποιήθηκε σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό;

«Παραδόξως, δεν άλλαξε σχεδόν τίποτε. Ημασταν τυχεροί γιατί από το στάδιο του διαγωνισμού σχεδιάσαμε με μεγάλη ακρίβεια κάθε λεπτομέρεια επειδή, όπως γνωρίζετε, ο τόπος όπου επρόκειτο να χτίσουμε ήταν πάρα πολύ δύσκολος και ιδιόμορφος. Από την αρχή ξέραμε τους περιορισμούς και τις δεσμεύσεις που είχαμε από τα αρχαιολογικά ευρήματα, τη θέση του Μουσείου, τα γλυπτά που επρόκειτο να στεγάσει και, φυσικά, τη σχέση του Μουσείου με την Ακρόπολη».

  • Ο διάλογός του με την Ακρόπολη ήταν καθοριστικό στοιχείο του σχεδίου;

«Γνωρίζαμε καλά ότι δεν θα έπρεπε να την ανταγωνιστούμε με οποιοδήποτε τρόπο. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε αρχιτεκτονικές φιοριτούρες και να επιδείξουμε στιλ. Αποφασίσαμε να είμαστε αρκετά μινιμαλιστικοί, αρκετά ακριβείς στη φόρμα και στη χρήση των υλικών. Αυτή η απόφαση εξηγεί τον τρόπο που χτίστηκε το Μουσείο. Από την εξωτερική πλευρά του, στη Διονυσίου Αεροπαγίτου, δεν βλέπεις παρά ελάχιστα υλικά του κτίσματος, το γυαλί, το σκυρόδεμα»…

  • Κάποιοι δυσανασχετούν με την κλίμακα του Μουσείου. Τη χαρακτηρίζουν κολοσσιαία.

«Η αρχική σύλληψη εμπεριείχε την ανασύνθεση της ζωφόρου των γλυπτών του Παρθενώνα. Η γυάλινη αίθουσα στην κορυφή του μουσείου έχει ακριβώς το μέγεθος του σηκού του Παρθενώνα. Οι άνθρωποι που κριτικάρουν τη μεγάλη κλίμακά του μάλλον δεν θέλουν να υπάρχει χώρος για τη ζωφόρο»…

  • Ορισμένοι θεωρούν ότι είναι στριμωγμένο, ότι δεν «αναπνέει» ανάμεσα στα κτίρια της περιοχής.

«Κάθε μουσείο είναι ένα μείζον κτίριο σε κάθε πόλη. Στη Ρώμη, όμως, και σε άλλες ιστορικές πόλεις, όταν χτίζεις ένα καθεδρικό ναό, ένα μουσείο, μια όπερα, δεν προσαρμόζεις την κλίμακά του στην κλίμακα των διπλανών σπιτιών».

  • Προέκυψε και το πολυσυζητημένο πρόβλημα με τα νεοκλασικά κτίρια της Διονυσίου Αεροπαγίτου. Αν δεν υπήρχαν, το σχέδιο του μουσείου θα ήταν διαφορετικό;

«Δεν νομίζω. Το σχέδιο καθορίστηκε εν μέρει από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Εάν λάβεις υπόψη τον χώρο των αρχαιολογικών ευρημάτων και το μέγεθος του Μουσείου, διαπιστώνεις ότι το μουσείο θα ήταν ούτως ή άλλως σχεδόν το ίδιο».

  • Μήπως έπρεπε να σας είχε απασχολήσει νωρίτερα το πρόβλημα με τα νεοκλασικά;

«Ξέρετε κάτι; Ολη αυτή η ιστορία επέτρεψε στους αρχαιολόγους, που δεν τα ήθελαν, και σε όσους ήταν υπέρ της διατήρησής τους να ξεκινήσουν μια δημόσια διαμάχη. Η λύση τού προβλήματος είναι στη δική σας δικαιοδοσία. Δεν παίρνω μέρος. Εγώ είμαι με το Μουσείο».

  • Πρόσφατα, ο Ελληνας υπουργός Πολιτισμού πρότεινε να μεταφερθούν σε άλλο σημείο του ίδιου δρόμου μόνο οι προσόψεις των κτιρίων. Θεωρείτε τη λύση κατάλληλη;

«Εχει εφαρμοστεί στο Παρίσι του 19ου αιώνα, στο Παρίσι του 20ού αιώνα, στη Νέα Υόρκη, σε αρκετές πόλεις του κόσμου. Συχνά λύνει ανάλογα προβλήματα».

  • Η ολοκλήρωση του Νέου Μουσείου παραμένει το μεγάλο ελληνικό επιχείρημα για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα;

«Το ελπίζω και επιτρέψτε μου να σας εξηγήσω το λόγο. Η ζωφόρος με τα γλυπτά του Παρθενώνα είναι μέρος μιας συνολικής αφήγησης. Οταν, για παράδειγμα, από ένα άγαλμα το κεφάλι βρίσκεται στο Λονδίνο, οι βραχίονες στην Αθήνα, το ένα πόδι στη Νέα Υόρκη και το άλλο στο Παρίσι, τότε η μορφή του αγάλματος χάνει κάθε νόημα και ειρμό. Για να υπάρξει ειρμός πρέπει να φέρεις κοντά όλα τα κομμάτια, σ’ ένα μέρος. Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, στην περίπτωση των γλυπτών του Παρθενώνα, παρέχει αυτή τη δυνατότητα της σύνθεσης και της ενιαίας αφήγησης, ώστε να αναγνώσεις το νόημά της όπως ακριβώς το είχαν επινοήσει οι αρχαίοι Ελληνες».

  • Γνωρίζοντας την πολιτική των μεγάλων μουσείων, ειλικρινά πιστεύετε ότι τα μάρμαρα του Παρθενώνα θα επιστρέψουν;

«Ναι, το πιστεύω απόλυτα».

  • Ο Ρέντζο Πιάνο θα σχεδιάσει τη νέα όπερα και τη νέα Εθνική Βιβλιοθήκη της Αθήνας. Θεωρείτε ότι η ελληνική πρωτεύουσα είναι «παρθένο έδαφος», που μπορεί να φιλοξενήσει σημαντικά κτίρια διεθνών αρχιτεκτόνων;

«Είναι ούτως ή άλλως ένα σπουδαίο μέρος για την αρχιτεκτονική. Με τέτοια ιστορία, όμως, ποτέ δεν υπήρξε “παρθένο έδαφος”. Θεωρώ πολύ καλό ν’ αρχίσουν να χτίζονται νέα κτίρια στην Αθήνα από διεθνείς αρχιτέκτονες, όπως συμβαίνει στο Παρίσι, στη Νέα Υόρκη, παντού».

  • Ησασταν γνωστός για κτίρια περισσότερο εννοιολογικά, με θεωρητικές προεκτάσεις. Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης μοιάζει να είναι το πιο γήινο κτίριό σας. Υπάκουσε σε αυστηρούς κανόνες και περιορισμούς…

«Μερικές φορές ξεκινάς από την πράξη για να φτάσεις στη θεωρία. Αυτό συνέβη εδώ. Ξεκινήσαμε από το περιεχόμενο του μουσείου και φτάσαμε σε μια ιδέα γνήσια και μοναδική».

  • Τις προηγούμενες δεκαετίες ζητούσαν από διάσημους αρχιτέκτονες να κατασκευάζουν κτίρια επαναλάμβαντας το επιτυχημένο στιλ τους. Εχει ξεπεραστεί, λέτε, αυτή η τάση;

«Το πιστεύω απόλυτα. Μου αρέσει το μουσείο του Φρανκ Γκέρι στο Μπιλμπάο, αλλά είναι ένα τυπικό κτίριο του Φρανκ Γκέρι, που θα μπορούσε να βρίσκεται παντού. Στο Αμπού Ντάμπι ή στο Λος Αντζελες. Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης δεν θα μπορούσε να ανεγερθεί με αυτό τον τρόπο πουθενά στον κόσμο». *

  • Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΟΥΖΑΚΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 6 Ιουνίου 2009