RSS

Category Archives: Ψηφιακός πολιτισμός

Αναζήτηση… «επιχειρηματικών μοντέλων»

  • ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ – «ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΟΦΩΝ»
Τα συμπεράσματα της, διορισμένης από την ΕΕ, «Επιτροπής Σοφών» για την ψηφιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς παραδόθηκαν προχτές στην αρμόδια για το «ψηφιακό θεματολόγιο», αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Neelie Kroes, και στην Ανδρούλλα Βασιλείου, επίτροπο για την εκπαίδευση και τον πολιτισμό.

Η επιτροπή προσέδωσε έναν τόνο επιστημονικής «εγκυρότητας» στην προαποφασισμένη από χρόνια πολιτική της ΕΕ για πλήρη εμπορευματοποίηση του πολιτισμού, με την ψηφιοποίηση να αποτελεί ένα ιδιαίτερα ελκυστικό «φιλέτο», αφού προσφέρει πλήθος αγοραίων δυνατοτήτων.

Ετσι, η έκθεση των «σοφών», προτρέπει τα κράτη – μέλη «να εντείνουν τις προσπάθειές τους» για την ανάρτηση, στο διαδίκτυο, των συλλογών και αρχείων όλων των βιβλιοθηκών και μουσείων τους, επισημαίνοντας «τα οφέλη που συνεπάγεται η διευκόλυνση της πρόσβασης στον πολιτιστικό πλούτο και στη γνώση που διαθέτει η Ευρώπη». Πιο ξεκάθαρα υπογραμμίζονται «τα δυνητικά οικονομικά οφέλη από την ψηφιοποίηση, και μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, για την ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών σε πεδία όπως ο τουρισμός, η έρευνα και η εκπαίδευση»…

Προτείνονται επίσης «λύσεις για την ανάρτηση, στο διαδίκτυο, έργων που καλύπτονται από δικαιώματα δημιουργού», δηλαδή τα λεγόμενα «μη ορφανά» έργα.

Η επιτροπή, εμμέσως πλην σαφώς, ξεκαθαρίζει ότι η ψηφιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι ένας ακόμη «κλάδος» της καπιταλιστικής οικονομίας, δίνοντας μάλιστα και επτάχρονη «περίοδο χάριτος» σε ιδιώτες για την «προνομιακή χρήση του ψηφιακού υλικού»! Επιπλέον, «οι συστάσεις της Επιτροπής Σοφών θα τροφοδοτήσουν την ευρύτερη στρατηγική της ΕΕ, στο πλαίσιο του ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη, με στόχο να βοηθήσουν τα πολιτιστικά ιδρύματα να πραγματοποιήσουν τη μετάβαση προς την ψηφιακή εποχή και να αναζητηθούν νέα και αποτελεσματικά επιχειρηματικά μοντέλα που επιταχύνουν την ψηφιοποίηση, επιτρέποντας ταυτόχρονα δίκαιη αμοιβή των κατόχων των δικαιωμάτων, όπου χρειάζεται».

Για να εξασφαλίζεται η διατήρηση των συλλογών σε ψηφιακή μορφή, πρέπει να αρχειοθετείται στην «Europeana» («Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Βιβλιοθήκη») δεύτερο αντίγραφο του «πολιτιστικού υλικού». Η δικτυακή πύλη europeana.eu ήδη προσφέρει πρόσβαση σε περισσότερα από 15 εκατομμύρια ψηφιοποιημένα βιβλία, χάρτες, φωτογραφίες, αποσπάσματα ταινιών, πίνακες ζωγραφικής και μουσικά αποσπάσματα, αλλά πρόκειται για μικρό μέρος των έργων που κατέχουν πολιτιστικά ιδρύματα της Ευρώπης. Το μεγαλύτερο μέρος ψηφιοποιημένου υλικού αφορά σε παλαιότερα έργα που κατέχει το Δημόσιο, ώστε να αποφευχθούν διεκδικήσεις για έργα που καλύπτονται από δικαιώματα δημιουργού.

 
 

Tags:

ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ: Σχέδια παράδοσής της στα μονοπώλια

Τα σχέδια παράδοσης του σημαντικού τομέα της ψηφιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας στο κεφάλαιο – γεγονός που σημαίνει την εμπορευματοποίηση, με στόχο το μονοπωλιακό κέρδος, ενός κατά τα άλλα άκρως σημαντικού εκπαιδευτικού και επιστημονικού τεχνολογικού εργαλείου – φαίνεται ότι προχωράνε όπως προκύπτει έμμεσα από την επίσκεψη του υπουργού Πολιτισμού – Τουρισμού, Π. Γερουλάνου, στην Ιταλία (26/5) και τη συνάντησή του, με τον Ιταλό ομόλογό του, Σάντρο Μπόντι.

Σύμφωνα με προχτεσινή ανταπόκριση του ΑΠΕ από τη Ρώμη, σε δηλώσεις του, μετά τη συνάντηση με τον Ελληνα υπουργό, ο Σ. Μπόντι είπε, μεταξύ άλλων: «Κάναμε επίσης αναφορά στην πρόσφατη συμφωνία που υπέγραψε η Ιταλία με την Google, για την ψηφιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της. Ενα σχέδιο που βλέπει με μεγάλο ενδιαφέρον ο Ελληνας συνάδελφός μου».

Λιγότερο συγκεκριμένος, αλλά εξίσου σαφής, ο Ελληνας υπουργός Πολιτισμού δήλωσε: «Εμείς παρακολουθούμε μέσα στο πλαίσιο της ΕΕ τη δουλειά που γίνεται εδώ για την ψηφιοποίηση των αρχείων με διάφορες μεθόδους. Οπως γνωρίζετε υπάρχει το πρόγραμμα “Europeana” (σ.σ. η ονομασία της Ευρωπαϊκής Ψηφιακής Βιβλιοθήκης) στο οποίο συμβάλλει η Ελλάδα και μάλιστα έχει πολύ καλά αποτελέσματα μέχρι τώρα, αλλά εξετάζουμε και κάθε άλλο εργαλείο το οποίο μπορεί να χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση για να επιταχύνει τους ρυθμούς» (σ.σ. οι υπογραμμίσεις δικές μας).

Ανεξάρτητα από τις προθέσεις της κυβέρνησης ως προς το συγκεκριμένο μονοπώλιο (οι οποίες μένει να διευκρινιστούν) να σημειωθεί ότι η εμπορευματοποίηση της ψηφιοποίησης του πολιτισμού αποτελεί διακηρυγμένο, στρατηγικό στόχο της ΕΕ. Η, με διάφορους τρόπους, κερδοσκοπία από την ψηφιακή εκμετάλλευση του πολιτισμού των λαών είναι η μία πλευρά. Η άλλη είναι η ιδεολογική χειραγώγηση με βάση τα «αξιακά» κριτήρια της ΕΕ για το τι και πώς αναδεικνύεται, προστατεύεται κ.λπ. από τον πολιτισμό.

Για την ιστορία, θυμίζουμε ότι το συγκεκριμένο μονοπώλιο του διαδικτύου, βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στην επικαιρότητα, λόγω της συμφωνίας που «έκλεισε» με εκδότες, συγγραφείς και βιβλιοθήκες των ΗΠΑ, προκαλώντας αντιδράσεις και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού, στο πλαίσιο όμως του μονοπωλιακού ανταγωνισμού στο συγκεκριμένο τομέα, με θύματα δημιουργούς και τη λαϊκή περιουσία (βιβλιοθήκες, πολιτιστική κληρονομιά κ.λπ.).

Επίσης, το Νοέμβρη του 2009 στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί Πολιτισμού της ΕΕ αποφάσισαν τη δημιουργία «επιτροπής σοφών», η οποία «θα καθορίσει τις συνθήκες σύμπραξης των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων που θα αναλάβουν τη διαδικασία της ψηφιοποίησης». Ενώ, λοιπόν, το κεφάλαιο της ΕΕ ετοιμάζεται να μετατρέψει το περιεχόμενο της «Europeana» σε «τσιφλίκι» του, σε προπαγανδιστικό επίπεδο, η «Europeana» εμφανίζεται ως ένα είδος «ηθικού αντίβαρου» στην «Google»! Μάλιστα, ο Π. Γερουλάνος, είπε στην παραπάνω σύνοδο στις Βρυξέλλες, πως η «επιθετική πολιτική της “Google” μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά από την Ευρώπη μόνο αν κατορθώσουμε να ανοίξουμε την “Europeana” στο σύνολο των έργων του δημόσιου τομέα, από ολόκληρο τον κόσμο, με αιχμή πάντα την προβολή του ευρωπαϊκού πολιτισμού»… [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 28 Μάη 2010]

  • ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

 

Ψηφιακός πολιτισμός, ένα νέο κεφάλαιο

Μετά την πρόσφατη απόφασή του να μην αναμεταδώσει βίντεο με το οποίο δεκατρείς ανθρωπιστικές οργανώσεις καλούν τους τηλεθεατές να καταθέσουν δωρεές σε τραπεζικούς λογαριασμούς για τα αθώα θύματα στη Λωρίδας της Γάζας, το BBC δέχθηκε σκληρή κριτική από πολίτες και φορείς. Κατέφτασαν στα γραφεία του επιστολές διαμαρτυρίας, ενώ η είδηση της μη αναμετάδοσης έκανε τον γύρο του κόσμου.

    Xθες, το ιστορικό τηλεοπτικό δίκτυο της Βρετανίας κατάφερε να κερδίσει ίσως λίγη από τη χαμένη του υπόληψη. Ο επικεφαλής του Μαρκ Τόμσον ανακοίνωσε επίσημα ότι 200.000 πίνακες ζωγραφικής που ανήκουν σε βρετανικούς δημόσιους φορείς θα είναι προσβάσιμοι από την ιστοσελίδα BBC. Tαυτόχρονα, θα αναλάβει να κάνει το ίδιο και για την ταινιοθήκη του Βρετανικού Συμβουλίου Τεχνών, έτσι ώστε να προωθήσει περισσότερο τα εικαστικά, τον κινηματογράφο και τη μουσική. Η ολοκλήρωση του εγχειρήματος θα γίνει το 2012. O Tόμσον ανακοίνωσε επίσης ότι γίνονται διαπραγματεύσεις για να είναι διαθέσιμο από το Διαδίκτυο ολόκληρο το ψηφιακό αρχείο του BBC, με τους μικρούς και τους μεγάλους θησαυρούς του.

    Η πρωτοβουλία αυτή θεωρήθηκε ορθώς ιδιαίτερα σημαντική. Η τέχνη ζει και αναπνέει όταν οι άνθρωποι μπορούν να την δουν. Τούτο δεν σημαίνει ότι ο καθένας από εμάς θα έπρεπε να έχει το δικαίωμα να θαυμάσει από κοντά σπουδαία έργα που ανήκουν σε ιδιώτες. Φανταστείτε όμως τι θα μπορούσε να συμβεί αν δεν ήταν διαθέσιμες ούτε οι φωτογραφίες ή οι αναπαραγωγές τους.

    Η απόφαση του BBC θα αναδείξει το 80% των ελαιογραφιών της Βρετανίας που είναι αποκτήματα δημοσίων φορέων αλλά παραμένουν μακριά από τη δημόσια θέαση. Η ψηφιακή αυτή συλλογή θα συμπληρώσει άλλες υπάρχουσες στο Διαδίκτυο. Ηδη η Πινακοθήκη Τate, η National Gallery και η National Portret Gallery έχουν «ανεβάσει» στις ιστοσελίδες τους άφθονο οπτικό υλικό.

    Τα συμπεράσματα είναι προφανή. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, οι χώρες που θα βγουν κερδισμένες είναι εκείνες που έχουν ήδη προετοιμαστεί να παίξουν το παιχνίδι του ψηφιακού πολιτισμού. Οπως στο παρελθόν η Βρετανία κατόρθωσε να συγκεντρώσει στα μουσεία τους εκθέματα παγκόσμιου κύρους, τώρα κάνει με μεγάλη επιτυχία την αντίστροφη κίνηση: δημοσιοποιεί και προσφέρει σε κοινή θέα δικά της πολιτιστικά προϊόντα, που καλύπτουν χρονικά τους τελευταίους αιώνες και φτάνουν μέχρι τις ημέρες μας. Υπάρχει καλύτερη διαφήμιση για το βρετανικό δημιουργικό δυναμικό; Μήπως θα έπρεπε να παραδειγματιστούμε και να επισπεύσουμε την ψηφιοποίηση των δικών μας αρχαιοτήτων αλλά και σύγχρονων έργων τέχνης; Είναι σαφώς το μάρκετινγκ του μέλλοντος, είτε το θέλουμε είτε όχι.

    • Tης Μαργαριτας Πουρναρα, Η Καθημερινή, 30/01/2009