Μυστικά και ψέματα για το «εύρημα του αιώνα»
Posted by: diktyon on: November 10, 2009
-
ΟΙ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΤΟΥ Μ. ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ, ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΛΙΑΔΕΛΗ ΚΑΙ ΣΤΕΛΛΑ ΔΡΟΥΓΟΥ ΜΙΛΟΥΝ ΜΑΖΙ ΣΤΑ «ΝΕΑ»
-
Της Βίκυς Χαρισοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2009
- Τριάντα δύο χρόνια ακριβώς μετά τη «χρυσή» ανακοίνωση του εντοπισμού των βασιλικών τάφων του Φιλίππου από τον καθηγητή Μανόλη Ανδρόνικο, η Βεργίνα, η «αρχαιολογική ανακάλυψη του αιώνα», εξακολουθεί να «γεννά» χρυσάφι, μύθους και «τροφή» για επιστήμονες αλλά και πολιτικές
Τα ευρήματα των δύο τελευταίων καλοκαιριών (το χρυσό στεφάνι του 2008 που αποδόθηκε στον Ηρακλή, έναν από τους δύο δολοφονηθέντες γιους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, και το ασημένιο αγγείο του 2009 με οστά μέσω των οποίων ερευνάται η ταυτότητα) επανέφεραν στην επιστημονική αλλά και πολιτική επικαιρότητα το θέμα «Βεργίνα και αρχαίοι Μακεδόνες», αλλά και τον προβληματισμό για το πόσο ένα αρχαιολογικό εύρημα μπορεί και με ποιον τρόπο να αποτελέσει αντικείμενο πολιτικής διαχείρισης. Δεκαεπτά χρόνια μετά τον θάνατο του καθηγητή Μανόλη Ανδρόνικου, σχεδόν ταυτόχρονα με την πρώτη μεγάλη έκρηξη του λεγόμενου Μακεδονικού ζητήματος (το πρώτο μεγάλο συλλαλητήριο στη Θεσσαλονίκη έγινε στις 14 Φεβρουαρίου του 1992), η «αίγλη» της Βεργίνας αξιοποιείται ως τουριστικός προορισμός, αλλά και ως χαμηλών τόνων επιστημονικό «επιχείρημα»- απάντηση για το ιστορικό παρελθόν των αρχαίων Μακεδόνων. Τα χρυσά ευρήματα της Βεργίνας εκτέθηκαν για 20 χρόνια (ώς το 1997) στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης συγκεντρώνοντας τον μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών και το αρχαίο μακεδονικό σύμβολο του δεκαεξάκτινου αστεριού που κοσμούσε τη λάρνακα του Φιλίππου έγινε σημαία, πλαστική απομίμηση σε τουριστικά περίπτερα, περιτύλιγμα για σοκολατάκια, καραμέλες, αναπτήρες, σχέδιο για κοσμήματα, αισθητικό, επιστημονικό, πολιτικό, εθνικό «πρότυπο».
Στο μεταξύ, η έρευνα συνεχίζεται. Διάδοχος του Μανόλη Ανδρόνικου ως επικεφαλής της πανεπιστημιακής ανασκαφής ανέλαβε το 1992 η καθηγήτρια Αρχαιολογίας Στέλλα Δρούγου, η οποία παραιτήθηκε τελικά από τη θέση εννιά χρόνια αργότερα διαμαρτυρόμενη για τη χρόνια άρνηση των αρμόδιων φορέων να εντάξουν σε πακέτο χρηματοδότησης την προτεινόμενη ανέγερση και λειτουργία Αρχαιολογικού Κέντρου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στον χώρο. Τη θέση ανέλαβε το 2001 η καθηγήτρια και ευρωβουλευτής πλέον Χρυσούλα Παλιαδέλη, της οποίας η επιστημονική ομάδα εντόπισε πρόσφατα νέα χρυσά εντυπωσιακά ευρήματα.
Η ανασκαφή στη Βεργίνα είναι «διπλή». Διεξάγεται κατά ένα μέρος από το πανεπιστήμιο (με χρηματοδότηση του υ 
- Τι είναι η Βεργίνα σήμερα; Υπάρχει στον κόσμο αρχαιολογικό – επιστημονικό εύρημα που να έγινε τόσο πολύ και με τέτοιους τρόπους αντικείμενο πολιτικής διαχείρισης;
«Είναι ένα εύρημα που ανέτρεψε την αρχαιολογική επιστήμη», λέει η Χρυσούλα Παλιαδέλη. «Ένας τεράστιος χώρος με αρχαιολογικά σύνολα εξαιρετικής σημασίας για την επιστήμη της Αρχαιολογίας που βοηθάει να καταλάβουμε κομμάτια της Ιστορίας μας που δεν τα γνωρίζαμε. Ένα μέρος του χώρου αυτού έχει αξιοποιηθεί για τον πολύ κόσμο, αλλά το υπόλοιπο χωριό – επειδή η Τοπική Αυτοδιοίκηση ποτέ δεν αντιμετώπισε τον αρχαιολογικό χώρο ως ένα κομμάτι του χωριού και κρεμάστηκε μόνο στα αρχαία του- άφησε αναξιοποίητα πολύ σημαντικά κομμάτια, όπως το φυσικό τοπίο και η τοπική λαογραφική παράδοση. Όσο για τον τρόπο της χρήσης και τους χειρισμούς; Τα αποτελέσματα της έρευνας ήρθαν να καλύψουν ένα μεγάλο επιστημονικό κενό και να ενταχθούν σε μια μεγάλη επιστημονική συζήτηση, η οποία εμπλέκεται και ένα πολιτικό ζήτημα. Η αλήθεια είναι πως η Βεργίνα δεν αξιοποιήθηκε σωστά». «Ο Μανόλης Ανδρόνικος», προσθέτει η καθηγήτρια Στέλλα Δρούγου, «είχε τεράστια επιστημονική τόλμη για να κάνει την πρόταση και η ιστορική συγκυρία της εποχής “κούμπωσε” με την εθνική ευαισθησία του Βορειοελλαδίτη τότε πρωθυπουργού. Η ανασκαφή όμως δεν προκλήθηκε από κανένα πολιτικό μοτίβο. Έγινε επειδή ήταν εκεί το ΑΠΘ. Κάθε επιστημονικό επίτευγμα δικαιούται ή μπορεί να είναι αντικείμενο πολιτικής διαχείρισης (το βραβείο Νόμπελ ή ο τόπος καταγωγής του Μότσαρτ λ.χ). Σ΄ αυτό δεν επεμβαίνει άμεσα ο ερευνητής και δεν μπορεί να το σταματήσει… Άλλο πράγμα η προπαγάνδα κι άλλο ο επιστημονικός διάλογος. Κι εδώ υπάρχει ένα κεφάλαιο που λέγεται παραποίηση επιστημονικών δεδομένων και συνθηματολογία».
- Πόσο βαριά είναι η κληρονομιά, πόσο δυνατή η διαχείριση και η διατήρηση του μεγαλείου του ευρήματος;
Χ.Π.: «Η αλήθεια είναι ότι ζήσαμε για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα στη σκιά του άνδρα, αντιμετωπίσαμε- με τον θάνατό του- εχθρικό περιβάλλον, αλλά παρ΄ ότι προκληθήκαμε πολλάκις καταφέραμε να κρατήσουμε τη συζήτηση στο στενά επιστημονικό της επίπεδο».
Σ.Δ.: Μιλά για το βάρος της κληρονομιάς, την τύχη της συγκυρίας, αλλά και την ευθύνη της συνέχειας εν μέσω της κριτικής που δέχτηκαν. «Στα χρόνια που κύλησαν βεβαίως πήραμε τις ευθύνες μας. Η ανασκαφή εξάλλου είναι κάτι πολύ ζωντανό», συμπληρώνει.
- Πώς μπορεί να αξιοποιηθεί το πολιτικό και επιστημονικό χρυσάφι του ευρήματος;
Χ.Π.: «Η έκθεση στο στέγαστρο, όταν γίνει με σωστή ξενάγηση, μπορεί να συμβάλει ή απλώς να ενημερώσει τον επισκέπτη. Χρειάζεται όμως και ανάπτυξη του αρχαιολογικού χώρου. Στην Ευρωβουλή ομολογώ ότι δεν έχω στόχο να ακυρώσω την ακαδημαϊκή μου ιδιότητα για να καταταγώ απλουστευτικά ως “μακεδονομάχος”. Από την άλλη ομολογώ ότι ξαφνιάζομαι, καθώς παρ΄ ότι έχουμε όλα τα ουσιαστικά επιχειρήματα με το μέρος μας, καταφέραμε να είμαστε οι απολογούμενοι».
Σ.Δ.: «Η επιστήμη είναι εθνικό δεδομένο. Θα προσφέρουμε στο έθνος μόνο όταν εξαντλήσουμε τις επιστημονικές δυνατότητες του ευρήματος. Οποιαδήποτε επιστημονική δραστηριότητα στη Βεργίνα έχει τεράστια απήχηση. Το ΑΠΘ θα πρέπει να αναλάβει πολύ πιο έντονα τις υποχρεώσεις του στον χώρο. Με ανάλογο τρόπο πρέπει η Πολιτεία να σχεδιάσει και να αλλάξει στρατηγική. Τα μνημεία δεν είναι σκηνικά για τουριστικά γραφεία. Όσοι έχουν στα χέρια τους τη χώρα να ακούν περισσότερο την επιστήμη και να της δίνουν περισσότερο χώρο».
Στα ίχνη συζύγου του Μεγάλου Αλεξάνδρου;
- Κρύβει κι άλλα μυστικά η Βεργίνα;
Χρυσούλα Παλιαδέλη: «Δεν περιμένω άλλα ευρήματα από την αγορά. Περιμένω τα αποτελέσματα της αξονικής τομογραφίας των οστών από το τελευταίο εύρημα. Αν διαπιστωθεί πως ανήκουν σε γυναίκα, τότε μάλλον είναι μίας από τις συζύγους του Μεγάλου Αλεξάνδρου- μητέρας των δολοφονημένων γιων του. Όχι, δεν μπορεί να είναι εκεί ο τάφος του Αλέξανδρου». Στέλλα Δρούγου: «Δεν είμαστε κυνηγοί ανέλπιστων θησαυρών. Ο στόχος δεν είναι να βρούμε κι άλλα. Αυτά που έχουμε μπορούν να δώσουν υλικό για άλλη μια γενιά αρχαιολόγων. Δεν είμαστε κυνηγοί ευρημάτων. Είμαστε μέτοχοι και δημιουργοί πολιτισμού. Όλοι ονειρεύονται τον Αλέξανδρο στην Ελλάδα. Προσωπικά είμαι εναντίον του να βρεθεί ποτέ και οπουδήποτε ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το σενάριο σκοτώνει το παραμύθι. Και τα παραμύθια τα χρειαζόμαστε».
Ανασκαφές
1938. Αρχίζουν οι ανασκαφικές έρευνες του ΑΠΘ στη Βεργίνα με επικεφαλής τον καθηγητή Κ. Ρωμαίο.
Αρχές του ΄50. Η έρευνα συνεχίζεται από τους καθηγητές Γ. Μπακαλάκη και Μανόλη Ανδρόνικο.
1976. Αρχίζει η υπό τον Μανόλη Ανδρόνικο ανασκαφή της Μεγάλης Τούμπας.
1977. Στις 8 Νοεμβρίου ο καθηγητής ανακοινώνει επίσημα στο ΑΠΘ τη «σημαντικότερη αρχαιολογική αποκάλυψη του αιώνα», τους δύο ασύλητους τάφους του Φιλίππου και της Περσεφόνης.
1992. Την ανασκαφή ανέλαβε η καθηγήτρια Στέλλα Δρούγου.
2001. Τη σκυτάλη πήρε η καθηγήτρια Χρυσούλα Παλιαδέλη.
Ψίθυροι της Σιωπής στον Κεραμεικό
Posted by: diktyon on: November 10, 2009
- Πότε επισκεφθήκατε τελευταία φορά τον Κεραμεικό; Το αρχαίο νεκροταφείο της Αθήνας, ένας από τους πιο ατμοσφαιρικούς και στοχαστικούς αρχαιολογικούς χώρους της πρωτεύουσας, «εμπλουτίζεται» αυτές τις ημέρες με μια ήπια εικαστική παρέμβαση της Νεφέλης Κονταρίνη. Στους χώρους του Μουσείου του Κεραμεικού, εκεί που εκτίθενται ευρήματα σχεδόν αποκλειστικά ταφικού χαρακτήρα, η Κονταρίνη προτείνει μια νέα «ανάγνωση» του χώρου και των εκθεμάτων, πέρα ώς πέρα βιωματική. Στην ουσία «στήνεται» μια διαδρομή όπου σημαντικά επιτύμβια μνημεία, όπως αυτό της Δημητρίας και Παμφίλης, ζωντανεύουν συνομιλώντας για τη ζωή και τον θάνατο. Μπροστά τους ακούγεται ο Ηριδανός ποταμός που συντροφεύει τους νεκρούς με τη συνεχή ροή του διά μέσου των αιώνων. Στο Αίθριο, ο ταύρος, επιτάφιο μνημείο του Διονυσίου του Κολλυτέως, σύμβολο δύναμης και ζωής, έλκει γύρω του τις ιέρειες που θρηνούν για τον θάνατο, ενώ κομίζουν τα δώρα της ζωής για να τα εναποθέσουν στα πόδια του. Οι φιγούρες της Κονταρίνη, ντυμένες με λευκούς πέπλους, ομοιώματα σε φυσικό μέγεθος περίπου, μετέχουν ουσιαστικά σε μια τελετή για τη ζωή και τον θάνατο.
- Η παρουσία τους, λεπτεπίλεπτη, ανάερη, ακίνητη και θηλυκή, αντιτίθεται διακριτικά στη ρώμη και τον δυναμισμό του κεντρικού πόλου στον οποίο αναφέρονται.
- Η Νεφέλη Κονταρίνη μετά την περυσινή έκθεσή της στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη, ακολουθώντας τον Ηριδανό ποταμό και την αρχαία οχύρωση των Αθηνών, πορεύεται τώρα στον χώρο του Κεραμεικού και συνομιλεί για άλλη μια φορά με το πνεύμα του μουσείου και του ευρύτερου χώρου του.
- Η μετάφραση, η επιλογή και η σύνθεση των κειμένων των Ψιθύρων της Σιωπής έγινε από τον Κώστα Γεωργουσόπουλο. Οι φωνές των ηθοποιών που ακούγονται είναι της Χρυσανθής Γεωργιάδου και της Λίνας Εξάρχου. Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν αύριο στις 7.30 το βράδυ στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κεραμεικού. Προβλέπονται ξεναγήσεις κάθε Τετάρτη στις 4.30 το απόγευμα και κάθε Σάββατο στις 3 το μεσημέρι. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 30 Νοεμβρίου.
Διάσκεψη για την αναβίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς στα Δ. Βαλκάνια
Posted by: diktyon on: November 10, 2009
- Θα πραγματοποιηθεί στη Λιουμπλιάνα.
- Η Λιουμπλιάνα θα φιλοξενήσει, αύριο και μεθαύριο, εκπροσώπους των χωρών – μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης και άλλων 14 χωρών, οι οποίοι θα συζητήσουν για την αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς στα Δυτικά Βαλκάνια.
Η διάσκεψη, με την οποία τερματίζεται η εξάμηνη προεδρία της Σλοβενίας, στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, διοργανώνεται από τα υπουργεία Εξωτερικών και Πολιτισμού της χώρας, σε συνεργασία με το ΣτΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Εκτός από τις αντιπροσωπείες των χωρών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης και τους υπουργούς Πολιτισμού της Αλβανίας, της Βουλγαρίας, της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, του Μαυροβουνίου, της Κροατίας, της Σερβίας και του Κοσόβου, στη συνάντηση θα λάβουν μέρος εκπρόσωποι χωρών που μετέχουν στο πρόγραμμα αποκατάστασης της αρχιτεκτονικής και αρχαιολογικής κληρονομιάς – Πρόγραμμα «Ολοκληρωμένης Αναβίωσης / Τεκμηρίωσης της Αρχιτεκτονικής και Αρχαιολογικής Κληρονομιάς» (Integrated Rehabilitation Project Plan/Survey of the Architectural and Archaeological Heritage).
Στη διάσκεψη θα παρουσιαστούν τα επιτεύγματα του προγράμματος, στο πλαίσιο του οποίου πολυάριθμα μνημεία και κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς στα Δυτικά Βαλκάνια αναστηλώθηκαν ή ανακατασκευάστηκαν.
Το πρόγραμμα είναι σημαντικό, επειδή συμβάλει στην οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ενθαρρύνει το διαπολιτισμικό διάλογο, αναφέρεται σε ανακοίνωση του σλοβενικού υπουργείου Εξωτερικών.
Το υπουργείο Πολιτισμού της Σλοβενίας υπογραμμίζει τη σημασία της ολοκληρωμένης προσέγγισης στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ανταλλαγής πληροφοριών για δράσεις σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Οι συμμετέχοντες στη διάσκεψη, με θέμα «Διάσκεψη της Λιουμπλιάνας – Αναβίωση της Κοινής Μας Κληρονομιάς», αναμένεται να υιοθετήσουν διακήρυξη, με την οποία θα επιβεβαιώνουν την αξία του προγράμματος και θα πιστοποιούν τη δέσμευσή τους για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και της συμφιλίωσης μεταξύ των περιφερειακών κοινοτήτων.
Με τη διακήρυξη, επιπλέον θα δεσμεύονται όσον αφορά τη χρηματοδότηση παρόμοιων προγραμμάτων και την εκπαίδευση ειδικών στο συγκεκριμένο τομέα, καθώς και τη μεταβίβαση τεχνογνωσίας στις χώρες της Πρωτοβουλίας του Κιέβου (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Ουκρανία και Μολδαβία).
Την έναρξη των εργασιών της συνάντησης θα κηρύξει ο πρόεδρος της Σλοβενίας, Ντανίλο Τουρκ και θα λάβουν μέρος ο νέος Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Τόρμπγιορν Γιάγκλαντ και ο Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρμόδιος για την Εκπαίδευση, τον Πολιτισμό, Μάρος Σέφκοβιτς.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ – ΜΠΕ
Έρευνες Αυστραλών αρχαιολόγων στην αρχαία Τορώνη
Posted by: diktyon on: November 10, 2009
- Εδώ και περίπου 20 χρόνια Αυστραλοί αρχαιολόγοι πραγματοποιούν έρευνες στην αρχαία Τορώνη της Χαλκιδικής.
Πρόσφατα, στο πανεπιστήμιο Μελβούρνης έδωσε δημόσια διάλεξη ο Τομ Χίλαρντ – καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας του πανεπιστημίου Μακουάρι του Σίδνεϊ- ο οποίος αναφέρθηκε στις προσπάθειες των Αυστραλών να εντοπίσουν το λιμάνι της αρχαίας Τορώνης.
«Ήταν ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο η περιοχή», λέει ο καθηγητής Χίλαρντ.
«Το λιμάνι της αρχαίας Τορώνης είχε εμπορική και στρατηγική σημασία για τη Μακεδονία κατά την αρχαιότητα» .
Ο Αυστραλός καθηγητής αναφέρθηκε στα εντυπωσιακά ευρήματα των ερευνών κατά την τελευταία δεκαετία, μίλησε για την πιθανή τοποθεσία του λιμανιού και προσπάθησε να εξηγήσει τα αίτια που οδήγησαν στην εξαφάνιση του και τη βύθισή του στη θάλασσα.
Οι έρευνες γίνονται από το Aυστραλιανό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο, με επικεφαλής τον καθηγητή Αλέξανδρο Καμπίτογλου, το οποίο ιδρύθηκε το 1980 με σκοπό τη μελέτη του ελληνικού πολιτισμού διαχρονικά από την αρχαιότητα και το Μεσαίωνα ως τη σύγχρονη εποχή.
O στόχος του Ινστιτούτου είναι η προαγωγή στην Αυστραλία των ελληνικών σπουδών από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα, αν και ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αρχαιολογική έρευνα. Τα τελευταία χρόνια το Ινστιτούτο πραγματοποιεί έρευνες στον αρχαιολογικό χώρο Τορώνης Χαλκιδικής, όπου έχουν βρεθεί μαρτυρίες για εγκατοίκηση κατά την πρώιμη εποχή του Χαλκού, και μια «επιφανειακή» έρευνα στο βόρειο μέρος των Κυθήρων. Η ομάδα των επιστημόνων που ερευνά το τμήμα των Κυθήρων, χρησιμοποιεί τις τελευταίες επιστημονικές μεθόδους, προκειμένου να ερευνήσει την περιοχή και να συνθέσει τη διαχρονική ιστορία της χρήσης της γης. Οργανώνει ετήσια σεμινάρια και διαλέξεις, και συμμετέχει στην έκδοση του περιοδικού «Mediterranean Archaeology», το οποίο δημοσιεύεται στην Αυστραλία, με έδρα το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
Εκκλησία και Τέχνη συναντιούνται στην Καπέλα Σιστίνα
Posted by: diktyon on: November 6, 2009
- Διακόσιοι είκοσι πέντε καλλιτέχνες θα συναντηθούν με τον Πάπα Βενέδικτο XVI στις 21 Νοεμβρίου
Στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ πολιτισμού και θρησκείας αποσκοπεί η συνάντηση 225 καλλιτεχνών με τον Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ’. Οι καλλιτέχνες, εκ των οποίων οι περισσότεροι είναι Ιταλοί θα συναντήσουν μαζί του στις 21 Νοεμβρίου στην Καπέλα Σιστίνα, όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του Βατικανού για θέματα πολιτισμού, μονσινιόρος Τζιανφράνκο Ραβάζι.
“Αυτή η συνάντηση δεν είναι μία ακρόαση του Πάπα ανοικτή σε κάθε καλλιτέχνη ή αποκλειστικά σε εκείνους που είναι χριστιανοί, αλλά πρόκειται για μία στιγμή που αντιπροσωπεύει τη βούληση για διάλογο ανάμεσα στην Εκκλησία και τον κόσμο της τέχνης, οι οποίοι αναγκαστικά θα αναπτυχθούν σε μεταγενέστερα στάδια με διάφορους τρόπους”, δήλωσε ο μονσινιόρος Ραβάζι, κατά την διάρκεια Συνέντευξης Τύπου. Οι καλλιτέχνες που έχουν προσκληθεί εκπροσωπούν τη ζωγραφική, τον κινηματογράφο, την αρχιτεκτονική, τη λογοτεχνία και τη μουσική. Από τον τομέα των πλαστικών τεχνών ανάμεσα σε πολλούς άλλους θα παρευρεθούν ο Ιταλός γλύπτης, Αρνάλντο Πομοντόρο και ο Μεξικανός γλύπτης Σεμπάστιαν, ο Μεξικανός ζωγράφος Γκουστάβο Ασέβες, ο Ισπανός αρχιτέκτονας Σαντιάγο Καλατράβα, ο Ιταλός επίσης αρχιτέκτονας Μάριο Μπότα καθώς και ο Αμερικανός ειδικός στην τέχνη του βίντεο Μπιλ Βιόλα. Από τον κόσμο της μουσικής, τη συνάντηση θα παρακολουθήσουν οι συνθέτες, Άρβο Παρτ από την Εσθονία και οι Ιταλοί, Ένιο Μορικόνε και Άντζελο Μπραντουάρντι. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί 45 χρόνια μετά από μία παρόμοια συνάντηση στην Καπέλα Σιστίνα, όταν ο Πάπας Παύλος VI είχε απολογηθεί για τον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία αντιμετωπίζει τους καλλιτέχνες. [enet.gr, 18:54 Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009]
Μνήμες 175 χρόνων αρχαιολογικής έρευνας απαιτούν σεβασμό
Posted by: diktyon on: November 6, 2009
- Στην καρδιά του ιστορικού κέντρου της Αθήνας, στο Θησείο, και σε ένα ανακαινισμένο πρώην βιοτεχνικό κτίριο επί της οδού Ψαρομηλίγγου 22, λειτουργεί εδώ και ένα χρόνο το Ιστορικό Αρχείο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας του υπουργείου Πολιτισμού.
(Πάνω): Το ανακαινισμένο πρώην βιοτεχνικό κτίριο του Θησείου, που φιλοξενεί εδώ κι ένα χρόνο το Ιστορικό Αρχείο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας του ΥΠΠΟ. (κάτω) Ιδρυτική πράξη της Ελληνικής Υπηρεσίας Αρχαιοτήτων υπογεγραμμένη από τον βασιλιά Οθωνα: 14 Οκτωβρίου 1834
Μια υπηρεσία λίγο πολύ άγνωστη, που στεγάζει πραγματικούς θησαυρούς. Εγγραφα από την εποχή του Καποδίστρια, βασιλικά διατάγματα για την έναρξη των ανασκαφών της Ακρόπολης, σχέδια, τηλεγραφήματα για την ανακάλυψη του ανακτόρου της Κνωσού και την ανέλκυση των αρχαιοτήτων στα ανοικτά των Αντικυθήρων, ημερολόγια διάσημων ανασκαφών, χάρτες, φωτογραφίες, αποκόμματα εφημερίδων και άλλα ενθυμήματα 175 ετών.
Το έργο, που έχει γίνει ήδη, θα παρουσιάσει η διευθύντριά του, δρ Μεταξία Τσιποπούλου, τη Δευτέρα, στις 7 μ.μ., στους Φίλους του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (Τοσίτσα 1). «Η καταγραφή των εγγράφων σε μια βάση δεδομένων έχει σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί», μας λέει. Παράλληλα, έχει γίνει η επιστημονική τεκμηρίωση και ψηφιακοποίηση περίπου 20.000 εγγράφων και περισσότερων από 2.000 φωτογραφιών.
Αλλά το εργαστήριο συντήρησης του Ιστορικού Αρχείου, από τα λίγα χαρτώου και βιβλιακού υλικού που έχουμε, με άριστο εξοπλισμό και ειδικευμένο προσωπικό με μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό, κινδυνεύει να κλείσει, γιατί λήγουν στο τέλος του χρόνου οι συμβάσεις των εργαζομένων σε αυτό. Απολύθηκαν πρόσφατα και οι δύο φύλακες, πτυχιούχοι ιστορικοί, που με 8μηνες συμβάσεις βοήθησαν στις ψηφιακοποιήσεις. Με δεδομένη την οικονομική δυσπραγία του υπουργείου, η διευθύντρια του Αρχείου κάνει έκκληση σε χορηγούς και προχωράει στην ίδρυση Σύλλογου Φίλων του Ιστορικού Αρχείου, για να μπορεί να λαμβάνει οικονομική υποστήριξη από ιδιώτες. Είναι η μόνη λύση για να προχωρήσει το έργο που με τόσους κόπους ξεκίνησε.
- Σκονισμένα κιβώτια
Το Ιστορικό Αρχείο υπάρχει από το 1834. Είναι μια περιουσία στοιβαγμένη σε 1.800 σκονισμένα κιβώτια. Μετά τη σύσταση της Διεύθυνσης Αρχείου Μνημείων, το 1999, άρχισαν λίγο λίγο τα κιβώτια να ανοίγουν, τα έγγραφα να ξεσκονίζονται και να ψηφιακοποιούνται. Αρχισαν να ξαναζωντανεύουν πολύτιμα τεκμήρια και ξεχασμένες ιστορίες, όπως αυτή που μας διηγήθηκε η κ. Τσιποπούλου.
«Βρισκόμαστε στο 1834. Η Ακρόπολη έχει ακόμη τα μεσαιωνικά της κτίσματα. Ο ποταμός Ηριδανός ρέει ελεύθερος. Στις όχθες του διαβαίνουν καμήλες και καμηλιέρηδες. Στις 14 Οκτωβρίου ο βασιλιάς Οθων υπογράφει το διάταγμα διορισμού του Κυριάκου Πιττάκη ως εφόρου του Κεντρικού Μουσείου, δηλαδή την ιδρυτική πράξη της Ελληνικής Υπηρεσίας Αρχαιοτήτων. Με νέο βασιλικό διάταγμα ο Πιττάκης προάγεται σε γενικό έφορο Αρχαιοτήτων (1848). Στο Αρχείο μας υπάρχουν φωτογραφίες και σχέδια από τις ανασκαφές του 19ου αιώνα στην Ακρόπολη, αλλά και το έγγραφο με το οποίο δόθηκε εντολή το 1894, στον αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλερ να συντάξει μελέτη για την κατάσταση του Παρθενώνα μετά τους δυνατούς σεισμούς που είχαν προηγηθεί».
Υπάρχει επίσης το γράμμα του Δημήτρη Κοντού, Συμιακού καπετάνιου σφουγγαράδικου σκάφους, με το οποίο ενημέρωσε τον υπουργό Παιδείας ότι οι ναύτες του ψάχνοντας για σφουγγάρια είχαν ανασύρει από τη θάλασσα των Αντικυθήρων αρχαιότητες. Ζητούσε, μάλιστα, την άδεια να συνεχίσει την έρευνα «ιδίοις εξόδοις», με τον όρο να αμειφθεί από το Δημόσιο αργότερα, όπως κι έγινε. Από τα καθημερινά τηλεγραφήματα του εφόρου Αρχαιοτήτων Κουρουνιώτη, που παρακολουθούσε τις εργασίες ανέλκυσης, φαίνονται οι αντίξοες καιρικές συνθήκες κάτω από τις οποίες ανελκύσθηκαν τα αρχαία που θαυμάζουμε σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ο Εφηβος και ο περίφημος Μηχανισμός των Αντικυθήρων, η χρήση του οποίου έχει προσελκύσει από τότε το ενδιαφέρον μηχανικών και αρχαιολόγων απ’όλο τον κόσμο.
Από τα έγγραφα του Αρχείου μαθαίνουμε, επίσης, ότι κατά τη διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας έγιναν ανασκαφές σε διάφορες αρχαιοελληνικές θέσεις της Μικράς Ασίας, όπως και τα ευρήματα που προέκυψαν. Σώζονται ιστορικής σημασίας αναφορές, όπως του Γ. Μαρινάτου, το 1930, ότι βρέθηκε από τον Εβανς (80 ετών τότε) το ανάκτορο της Κνωσού. Φαίνεται όλη η προετοιμασία της πολιτείας, παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για την προστασία των αρχαίων στα μουσεία από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Το 1937 οι μηχανικοί του υπουργείου εκπόνησαν τα πρώτα σχέδια των ορυγμάτων, που έγιναν στα μεγάλα μουσεία για τον εγκιβωτισμό των αγαλμάτων κυρίως.
Υπάρχουν ακόμη σχέδια του Φώτη Κόντογλου για μια τοιχογραφία του στην αψίδα του ναού του Αγίου Ανδρέα, στα Πατήσια, που δεν σώζεται πια. *
- Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009
Ο κ. Μπαν Κι Μουν ξεναγήθηκε χθες στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης. Εντυπωσιάστηκε από το αρχαίο κάλλος ο ΓΓ του ΟΗΕ
Posted by: diktyon on: November 5, 2009
«Εσείς οι Ελληνες ήσασταν πάντα πρώτοι σε όλα!». Με αυτή τη φράση εκδήλωσε τον ενθουσιασμό του για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κ. Μπαν Κι Μουν, ο οποίος επισκέφθηκε χθες το νέο Μουσείο Ακρόπολης και ξεναγήθηκε στο κτίριο και στα εκθέματα από τον καθηγητή κ. Δημήτρη Παντερμαλή. Συνοδευόμενος από τη σύζυγό του ο κ. Μπαν Κι Μουν έφθασε στο μουσείο στις 4 το απόγευμα και, παρά το σφιχτό πρόγραμμά του, περιηγήθηκε σε όλη την έκθεση δηλώντας διαρκώς την εξαιρετική εντύπωση που αποκόμιζε. Εντυπωσιάστηκε από την ανασκαφή, η οποία είναι ορατή κάτω από το γυάλινο δάπεδο του μουσείουστεκόταν μάλιστα κάθε τόσο για να την παρατηρεί- και η αίσθησή του ήταν, όπως είπε, ότι βρίσκεται επάνω από τον κόσμο των αρχαίων. Οι οικοδομικές επιγραφές από την κατασκευή του Ερεχθείου (τέλη του 5ου αι. π.Χ.) συγκέντρωσαν την ιδιαίτερη προσοχή του Γενικού Γραμματέα τόσο για το περιεχόμενό τους όσο και για τη γλώσσα και τα γράμματα με τα οποία είναι γραμμένες, δήλωσε μάλιστα εντυπωσιασμένος που είναι ίδια με τα σύγχρονα. Οι Καρυάτιδες, εξάλλου, τον γοήτευσαν, ενώ στην αίθουσα του Παρθενώνα έδειξε ζωηρό ενδιαφέρον για τα Γλυπτά, φάνηκε να αντιλαμβάνεται το πρόβλημα του τεμαχισμού τους και αναγνώρισε ότι πρόκειται για σύμβολα του παγκόσμιου πολιτισμού. Ο κ. Μπαν Κι Μουν επισκέφθηκε την Ελλάδα προκειμένου να παραστεί στις εργασίες του τρίτου Παγκοσμίου Φόρουμ για τη Μετανάστευση. [ΤΟ ΒΗΜΑ, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009]
Στα αζήτητα το παλαιό Μουσείο Ακρόπολης
Posted by: diktyon on: November 5, 2009
-
Το ιστορικό κτίριο στον Ιερό Βράχο παραμένει άδειο και ανεκμετάλλευτο καθώς ούτε σχετικές ολοκληρωμένες μελέτες ούτε χρήματα υπάρχουν
- ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΑΡΙΑ ΘΕΡΜΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009
Αυτό το μουσείο τι θ΄ απογίνει; Αδειο, άψυχο, ανεκμετάλλευτο, ένα κτίριο στα αζήτητα είναι το παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης επάνω στον Ιερό Βράχο. Θύμα των εντατικών προσπαθειών που καταβλήθηκαν για τα εγκαίνια του νέου Μουσείου της Ακρόπολης, έμεινε στα μετόπισθεν, πράγμα φυσικό για κάποιο διάστημα, το οποίο όμως καθίσταται προβληματικό αν παραμείνει έτσι για πολύ. Ωστόσο ολοκληρωμένες μελέτες δεν υπάρχουν, η επιστημονική επιτροπή που είχε αναλάβει την οργάνωσή του κατόρθωσε να πραγματοποιήσει μόνο δύο συναντήσεις- εξαιτίας της προετοιμασίας του νέου μουσείου πάντακαι, το κυριότερο, δεν υπάρχουν χρήματα. Εγκαταλείπεται λοιπόν αυτό το μουσείο;
Πριν από έναν-ενάμιση χρόνο ουδείς έβλεπε τέτοιο μέλλον για το ιστορικό κτίριο. Αντιθέτως, διαμορφώθηκε μια συγκεκριμένη πρόταση για τη χρήση του, η οποία και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Μουσείων του υπουργείου Πολιτισμού. «Το μουσείο θα παρουσιάζει την ιστορία του βράχου της Ακρόπολης και των μνημείων της, έτσι ώστε οι επισκέπτες να αντλούν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για αυτά και να αντιλαμβάνονται καλύτερα τη σημασία και την αξία τους» λέει ο έφορος Ακροπόλεως κ. Αλέκος Μάντης. Προς τούτο συστάθηκε ομάδα εργασίας στην οποία, εκτός από τον ίδιο, συμμετέχουν μεταξύ άλλων οι Χριστίνα Βλασσοπούλου, Φανή Μαλλούχου-Τufano, Μανόλης Κορρές, Αγγελος Ματθαίου, Κατερίνα Παράσχη κ.ά. Μετά τις εκλογές, όμως, η επιτροπή δεν έχει συνεδριάσει, τυπικά άλλωστε δεν είναι καν βέβαιο το ότι υπάρχει! Ούτε είναι δυνατόν να προεξοφλήσει κανείς τις προθέσεις της νέας ηγεσίας του ΥΠΠΟ σχετικά με το μουσείοαν δηλαδή θα υπάρξουν αλλαγές. Εκείνο που υπάρχει είναι μια πρόταση για το κέλυφος του μουσείου και για την προσαρμογή του στις νέες απαιτήσεις- συμπεριλαμβανομένων των μηχανολογικών-, η οποία έγινε από τον αρχιτέκτονα του Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακροπόλεως κ. Τσαγκαράκη . Προϋπολογισμός όμως δεν υφίσταται, αφού δεν έχουν προσδιορισθεί οι εργασίες που απαιτούνται ώστε να προκύψει το κοστολόγιο. Από πού και πώς λοιπόν μπορεί να υπάρξει χρηματοδότηση; Μόνον αν εγγραφεί στον προϋπολογισμό της Α΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων ή αν ενταχθεί στο ΕΣΠΑ- παρ΄ ότι αυτή τη στιγμή είναι τελείως ανώριμο. Με λίγα λόγια, το έργο, ή έστω η ιδέα του, βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα.
Το κτίριο σήμερα είναι ένα άδειο κουφάρι, ευτυχώς καθαρό, αφού έχουν απομακρυνθεί τα μπάζα που προέκυψαν μετά την αποκόλληση των γλυπτών και την καθαίρεση των βάθρων. Ετσι πάντως αποκαλύφθηκε και η καταστροφή του δαπέδου (μωσαϊκό) στα σημεία όπου ακουμπούσαν οι βάσεις των αγαλμάτων. Τα μέλη της επιτροπής μάλιστα προβληματίζονται για τη διατήρησή του ή την επικάλυψή του με νέο, αν και στη δεύτερη περίπτωση θα χρειαστεί η αποκοπή της βάσης της θύρας εισόδου. Ολα αυτά, βεβαίως, προσεχώς.
Επί του παρόντος οι αρχαιολόγοι γνωρίζουν μόνο τα σχετικά με το περιεχόμενο του μουσείου: η έκθεση θα διαφωτίζει τον επισκέπτη για την ιστορία της Ακρόπολης διά μέσου των αιώνων από την πρώτη κατοίκησή της, τη μετεξέλιξή της σε ιερό τόπο, τα μνημεία της, τις καταστροφές τους ή την αλλαγή της χρήσης τους σε διάφορες εποχές, τις πρώτες αναστηλώσεις από τον Μπαλάνο και τον Ορλάνδο, αλλά και τις σύγχρονες.
«Το μουσείο θα είναι συμπληρωματικό προς το νέο» λέει η αρχαιολόγος δρ Μαλλούχου-Τufano, η οποία έχει να καταθέσει τα αποτελέσματα της έρευνας κοινού της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως, σύμφωνα με τα οποία οι επισκέπτες ζητούν περισσότερο πληροφοριακό υλικό για την ενημέρωσή τους. (Στην ίδια έρευνα το κοινό φαίνεται να μην ενοχλείται από τις σκαλωσιές στα μνημεία, αποδεχόμενο την αναγκαιότητα της αναστήλωσής τους.)
Σύμφωνα με τα ως τώρα ισχύοντα, η έκθεση θα περιλαμβάνει σχέδια και γκραβούρες περιηγητών, ανάμεσά τους και αυτές των Στιούαρτ και Ρέβετ, μελέτες κτλ., αλλά και αυθεντικό υλικό, δηλαδή μια επιλογή από τις διάσπαρτες στον χώρο επιγραφές (έχει γίνει από τον επιγραφικό κ. Ματθαίου, ενώ οι βυζαντινές επελέγησαν από τον πρόεδρο της ΕΣΜΑ κ. Χαράλαμπο Μπούρα), όπως και αρχιτεκτονικά μέλη της αρχαϊκής εποχής που διατηρούν τα χρώματά τους. Εξάλλου θα τοποθετηθούν ακόμη και σιδερένιοι σύνδεσμοι που είχαν χρησιμοποιηθεί στις αναστηλώσεις του Μπαλάνου, το βαρούλκο του Κλέντσε κτλ., ενώ θα υπάρχει και οπτικοακουστικό υλικό. Ολα αυτά εφόσον δοθεί το πράσινο φως για την εκκίνηση του έργου.
ΥΠΠΟ: «Συμπάθεια» και «θα»… στους συμβασιούχους
Posted by: diktyon on: November 5, 2009
Με …«θα» «μπούκωσε» ο υπουργός Πολιτισμού – Τουρισμού, Π. Γερουλάνος, τους συμβασιούχους εργαζόμενους στον πολιτισμό σε χτεσινή συνάντηση με τα σωματεία τους, στην οποία ουσιαστικά η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ-Τ «σύρθηκε» μετά την πίεση των τελευταίων αγωνιστικών κινητοποιήσεων.
Κατά τη συνάντηση – αυτή τη φορά έγινε εντός του υπουργείου, ενώ μέχρι τώρα ο υπουργός «συνδιαλεγόταν»… στην πύλη – οι έκτακτοι αρχαιολόγοι και άλλοι συμβασιούχοι πραγματοποιούσαν συγκέντρωση έξω από το υπουργείο.
Ο υπουργός δε δεσμεύθηκε για κανένα από τα φλέγοντα ζητήματα των εργαζομένων, ούτε για το άμεσο ζήτημα των συνεχιζόμενων απολύσεων και της μη καταβολής δεδουλευμένων. Αντίθετα, αυτό που προέκυψε στη συνάντηση είναι ότι και αυτή η κυβέρνηση θα συνεχίσει τον εργασιακό «μεσαίωνα» στον πολιτισμό.
Συγκεκριμένα, όπως σημειώνεται σε ανακοίνωση του Συλλόγου Εκτάκτων Αρχαιολόγων (ΣΕΚΑ), για το θέμα της πληρωμής των εργαζομένων που δουλεύουν με ασφαλιστικά μέτρα και δεν εντάσσονται στην «τροπολογία Σαμαρά» (σ.σ. πρόκειται για την «ντρίμπλα» που έκανε την περασμένη άνοιξη η τότε ηγεσία του ΥΠΠΟ, δίνοντας τη «δυνατότητα» συνέχισης της «έκτακτης» εργασίας για ακόμη ένα χρόνο και μετά …πάλι ανεργία) έκανε λόγο για «προσπάθεια» …νομοθετικής ρύθμισης!
Για το ζήτημα του 24μηνου περιορισμού του «ΠΔ Παυλόπουλου» που έχει αποδεκατίσει την Αρχαιολογική Υπηρεσία, ο υπουργός επανέλαβε τα περί «απαράδεκτου» καθεστώτος, για να καταλήξει ότι …«έχει μια λύση κατά νου» που θα την «εξετάσει» μαζί με τα υπόλοιπα προβλήματα! Προς το παρόν επανέλαβε τα περί «λύσης – γέφυρας», δηλαδή τη συνέχιση της εργασίας σε έργα που «τρέχουν».
Για την κάλυψη των πολλών κενών οργανικών θέσεων είπε ότι «θα» γίνει «αξιοκρατικά και όχι τυπολατρικά», μέσω ΑΣΕΠ. Τι θα γίνει όμως με τους χιλιάδες συμβασιούχους που εργάζονται επί χρόνια και έχουν προσφέρει τα μέγιστα στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και για την κάλυψη των πραγματικών κενών – που είναι πολλαπλάσια των οργανικών θέσεων – δεν είπε τίποτα.
Κατά τ’ άλλα έριξε το «μπαλάκι» στα άλλα «εμπλεκόμενα» υπουργεία, προσθέτοντας ότι θα συναντηθεί με τον πρόεδρο του ΑΣΕΠ και τον υπουργό Εσωτερικών την επόμενη βδομάδα.
Ο ΣΕΚΑ εκτιμά ότι «πέρα από την υπόσχεση για τακτική επικοινωνία με εκπροσώπους των σωματείων, ως τώρα εισπράττουμε μόνο υποσχέσεις και καλή διάθεση. Περίοδος χάριτος δεν υπάρχει. Είμαστε σε αδιέξοδο και ζητούμε άμεσες λύσεις στα προβλήματά μας στην πράξη. Ο αγώνας συνεχίζεται αύριο (σ.σ.) στη συγκέντρωση του ΣΕΚΑ, στις 11.00 στην πλ. Ομονοίας, με κύριο αίτημα την κάλυψη των οργανικών κενών με μόνιμη και σταθερή εργασία και όχι με ελαστικές σχέσεις εργασίας. Τέρμα στην ομηρία των εκτάκτων αρχαιολόγων».
Η …«εκδοχή» του ΥΠΠΟ-Τ για τη χτεσινή συνάντηση, σύμφωνα με ανακοίνωσή του, είναι ότι «ο υπουργός ενημερώθηκε αναλυτικά για τα χρονίζοντα προβλήματα των συμβασιούχων και επεσήμανε πως πρόκειται για θέματα που εξετάζει συνολικά η κυβέρνηση, με στόχο να δοθεί μόνιμη, δίκαιη και οριστική λύση. Μια λύση που να συνάδει με τις αρχές της αξιοκρατίας και της διαφάνειας που αποτελούν πρώτη προτεραιότητα για αυτήν την κυβέρνηση».
Βέβαια, οι εργαζόμενοι δεν πήγαν χτες να …«ενημερώσουν», αλλά να διεκδικήσουν λύσεις. Και αυτό θα γίνει με ενιαίο αγώνα όλων των εργαζομένων προβάλλοντας το αίτημα για μόνιμη και σταθερή δουλειά με δικαιώματα που προβάλλει το ταξικό εργατικό κίνημα με μπροστάρη το Πανεργατικό Αγωνιστικό Μέτωπο.
- ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 5 Νοέμβρη 2009
Επιτραπέζιον ο Παρθενώνας
Posted by: diktyon on: November 4, 2009
- Τόσο οικείος ήταν ο ναός στους αρχαίους Αθηναίους, που την άραζαν στα σκαλιά του, χάραζαν στο μάρμαρο παιχνίδια και έέέπαιζαν. 50 ανακάλυψαν οι αρχαιολόγοι στη δυτική και τη νότια πλευρές του ναού
- Οι αρχαίοι Αθηναίοι φαίνεται πως περνούσαν ώρες καθισμένοι στα σκαλιά του Παρθενώνα παίζοντας διάφορα παιχνίδια: τρίλιζα, γουβίτσες και σκάκι.
Αποψη του δυτικού πτερού του ναού με 20 (!) λαξευμένα παιχνίδια. Οι Αθηναίοι τον προτιμούσαν γιατί ήταν σχετικά προφυλαγμένος από τις άσχημες καιρικές συνθήκες Και καθώς θεωρούσαν οικεία τα ιερά τους, χάραζαν στο δάπεδο και στα σκαλιά παιχνίδια στρατηγικής και δεξιοτεχνίας, αυτά που σήμερα ονομάζουμε επιτραπέζια.
Οι παράλληλες μελέτες που γίνονται από τους αρχαιολόγους κατά τη διάρκεια αναστήλωσης του Παρθενώνα είχαν αποτέλεσμα τον εντοπισμό τουλάχιστον 50 λαξευμένων παιχνιδιών πάνω στο αρχαίο μάρμαρο. Δεν αποκλείεται βέβαια να είναι περισσότερα και να αποκρύπτονται κάτω από τις εγκαταστάσεις για τις εργασίες αποκατάστασης του μνημείου.
Μέχρι στιγμής η αρχαιολόγος Ελενα Καρακίτσου έχει διαπιστώσει ότι τα περισσότερα παιχνίδια είναι λαξευμένα στη δυτική και τη νότια πλευρές του ναού, εκεί που οι κλιματολογικές συνθήκες επέτρεπαν την ανάπαυση και χαλάρωση με ένα παιχνίδι. Εχει καταγράψει 20 παιχνίδια στο δυτικό πτερό (ανάμεσα στην κιονοστοιχία και τον τοίχο του κυρίως ναού, του σηκού), 25 στο νότιο, 4 στο ανατολικό και 1 στο βόρειο.
«Τα χαραγμένα και λαξευμένα παιχνίδια στις βαθμίδες και στο δάπεδο του Παρθενώνα είναι απόηχοι ενός παρελθόντος, τότε που οι άνθρωποι κυκλοφορούσαν ελεύθερα μέσα στο πτερό του ναού», επισημαίνει η αρχαιολόγος. Εχει επίσης αναγνωρίσει τα είδη των παιχνιδιών αντλώντας τις ονομασίες τους από το «Ονομαστικόν» του Ελληνα ρήτορα και λεξικογράφου Πολυδεύκη. Συγκεκριμένα, είδε πως τα 47 παιχνίδια είναι δεξιοτεχνίας (τρόπας) και τα 3 πεσσείας (εννεάδας και διαγραμμισμού), δηλαδή στρατηγικής, που παίζονταν με πεσσούς (πιόνια).
Η τρόπα χρειαζόταν λαξευμένες τρύπες μέσα στις οποίες προσπαθούσαν οι δύο παίκτες να ρίξουν έναν αστράγαλο ή καρπό. Στόχος τους ήταν να ρίξουν διαδοχικά σε όλες τις τρύπες τα σφαιρίδια. Σήμερα το παιχνίδι αυτό παίζεται με τις ονομασίες: τρύπα, λάκκα, γουβίτσα, ή λεφτοκάρυα.
Η εννεάδα (σήμερα εννιάδα) παίζεται με εννέα πεσσούς ή πιόνια διαφορετικού χρώματος από δύο παίκτες. Το σχέδιο χαρασσόταν με μικρού βάθους χαρακιές, ενώ ευθείες ένωναν τις γωνίες τριών ομόκεντρων τετραγώνων. Ενα παιχνίδι που βρέθηκε μία φορά χαραγμένο στο δυτικό πτερό του Παρθενώνα (μεταξύ 2ου και 3ου κίονα από βορρά) είναι γνωστό ως διαγραμμισμός. Η κ. Καρακίτσου πιθανολογεί πως το αντίστοιχο σημερινό είναι η ντάμα. Στην αρχαιότητα παιζόταν πάνω σε κάποιο πινάκιο ή άβακα με γεωμετρικά γραμμικά σχέδια. Κάθε παίκτης είχε 16 πιόνια που παρέτασσε σε δύο σειρές, με μία σειρά πίσω κενή και δύο κενές σειρές μπροστά, που χώριζαν τα δύο αντίπαλα μέρη. Ο κάθε παίκτης προσπαθούσε να «φάει» τα αντίπαλα πιόνια και να οδηγήσει τα δικά του στην τελευταία γραμμή. Στον Παρθενώνα το συγκεκριμένο παιχνίδι παιζόταν πάνω σε 8×8 τετράγωνα (από κάθετες και οριζόντιες γραμμές) και δεκαέξι πεσσούς για κάθε παίκτη. Η Ελενα Καρακίτσου θεωρεί πως τα παιχνίδια παίζονταν από ενήλικους γιατί θα ήταν δύσκολο σε παιδιά να χαράξουν το μάρμαρο. Ανάλογα λαξεύματα έχουν βρεθεί στο Ερέχθειο και τα Προπύλαια, όπως επίσης στον ναό του Ηφαίστου στο Θησείο και στο Πρόπυλο του Ιερού της Ελευσίνας.
Το κακό είναι πως δεν μπορεί κανείς να τα χρονολογήσει, «αφού τα συγκεκριμένα παιχνίδια είναι διαχρονικά. Ξεκινούν από τα μυκηναϊκά χρόνια και φτάνουν μέχρι σήμερα».
- Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2009
