RSS

Monthly Archives: January 2010

Βαρύ πυροβολικό για να σωθεί το «Φιξ»

Ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης και διακεκριμένος νομικός Μιχάλης Σταθόπουλος και η διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Αννα Καφέτση, με ενισχυμένο ρόλο και από τη θέση του προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου, επιστρατεύονται από το υπουργείο Πολιτισμού για να επιλύσουν το χρόνιο στεγαστικό πρόβλημα του πολύπαθου μουσείου.

Αννα Καφέτση- Ο καθηγητής Μιχάλης Σταθόπουλος

Αννα Καφέτση- Ο καθηγητής Μιχάλης Σταθόπουλος

Η λύση μοιάζει πιο κοντά από ποτέ μετά τις χθεσινές αποφάσεις του ΥΠΠΟ. Το υπουργείο συστήνει νομικοτεχνική επιτροπή με πρόεδρο τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης, η οποία «θα κληθεί να προωθήσει το κατασκευαστικό έργο του μουσείου κι όλα τα συναφή νομικής φύσεως θέματα». Καλό θα ήταν, βέβαια, αυτή η επιτροπή να είχε συσταθεί χρόνια πριν, προτού φτάσει το έργο στο οριακό σημείο που βρίσκεται σήμερα.

Να υπενθυμίσουμε ότι η εργολήπτρια εταιρεία ΒΙΟΤΕΡ που είχε αναλάβει, προ διετίας, την ανακαίνιση του «Φιξ», δεν την ξεκίνησε ποτέ ισχυριζόμενη ότι οι μελέτες ήταν προβληματικές. Το Μουσείο την κήρυξε έκπτωτη θεωρώντας τους ισχυρισμούς της αβάσιμους. Στις 18 Ιανουαρίου εκδικάστηκαν και τα ασφαλιστικά μέτρα που κατέθεσε η ΒΙΟΤΕΡ κατά της συγκεκριμένης απόφασης του ΕΜΣΤ και η απόφαση αναμένεται τους επόμενους μήνες.

Μέλη της νομικοτεχνικής επιτροπής, υπό τον Μιχάλη Σταθόπουλο, είναι προσωπικότητες που μπορούν να χειριστούν τα σύνθετα προβλήματα του Μουσείου: η δικηγόρος Βικτωρία Ευθυμιάδου, ο αρχιτέκτων και καθηγητής του ΕΜΠ Νικόλαος Καλογεράς, η διευθύντρια του ΕΜΣΤ Αννα Καφέτση, ο γενικός διευθυντής δραστηριοτήτων Εθνικής Τράπεζας Αγης Λεόπουλος και ο μηχανολόγος μηχανικός Κωνσταντίνος Φιλιππίδης.

Ακόμα πιο συμβολική και σημαντική είναι η επιλογή του Παύλου Γερουλάνου, να οριστεί πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΜΣΤ η επί δέκα χρόνια διευθύντριά του. Ενισχύει απόλυτα τη θέση της Αννας Καφέτση, την οποία στο παρελθόν τα μέλη του Δ.Σ. υπονόμευαν, έχοντας μαζί της διαφωνίες ακόμα και σε καλλιτεχνικά θέματα και ισχυρές απόψεις σε ζητήματα που δεν ανήκαν στις αρμοδιότητές τους. Η κατάσταση αυτή δυσχέραινε δραματικά τη λειτουργία και ευελιξία του Μουσείου.

Αντιπρόεδρος του νέου Δ.Σ. είναι ο καθηγητής Μ. Σταθόπουλος και μέλη η δικηγόρος Β. Ευθυμιάδου, ο αρχιτέκτων Ν. Καλογεράς, η ιστορικός Τέχνης Νίκη Λοϊζίδη, ο αρχιτέκτων και καθηγητής του ΕΜΠ Τάσος Κ. Μπίρης, ο ζωγράφος και πρώην πρύτανης της ΑΣΚΤ Χρόνης Μπότσογλου, το διοικητικό επιχειρηματικό στέλεχος Σοφία Στάικου και εκπρόσωπος του Εικαστικού Επιμελητηρίου. *

  • Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΟΥΖΑΚΗ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 28 Ιανουαρίου 2010
Advertisements
 

Μαρτυρία αρχαίου ναυαγίου στην Πολύαιγο

Δύο δύτες περιεργάζονται έναν αμφορέα, τον οποίο ανέλκυσαν από τον βυθό του Αιγαίου Πελάγους, όπου εντοπίστηκε αρχαίο ναυάγιο στον θαλάσσιο χώρο της νήσου Πολυαίγου στις Κυκλάδες. Με οδηγό τους τύπους των αμφορέων, η έρευνα της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων έδειξε τώρα ότι το ναυάγιο συνέβη ανάμεσα στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. έως και το πρώτο ήμισυ του 4ου αιώνα π.Χ.

Νέο φως από το ναυάγιο Πολυαίγου

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ. Το αρχαίο πλοίο ήταν γεμάτο από αμφορείς. Αυτό έδειξε το ναυάγιο που εντοπίστηκε (είχε υποδειχθεί το 2004) σε βάθος 25-49 μέτρων στον θαλάσσιο χώρο της νήσου Πολυαίγου του Νομού Κυκλάδων.

Η τυπολογική ανάλυση των ανελκυσθέντων αμφορέων κατέδειξε πως το σύνολο του φορτίου θα πρέπει να χρονολογηθεί στα τέλη του 5ου έως και το πρώτο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. Αναγνωρίστηκαν τουλάχιστον τρεις τύποι εκ των οποίων ο ένας προέρχεται από την Πεπάρηθο (Σκόπελος). Οι υπόλοιποι εμφανίζουν τυπολογική συγγένεια με εργαστήρια αμφορέων της κλασικής περιόδου του βορείου Αιγαίου. Από το σύνολο των αμφορέων ανελκύστηκαν 4 ακέραιοι οξυπύθμενοι μεταφορικοί αμφορείς και δύο επιτραπέζιοι αμφορίσκοι.

Σύμφωνα με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, το ναυάγιο της Πολυαίγου ρίχνει νέο φως στη μελέτη των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων της κλασικής περιόδου και στη διακίνηση των εμπορευμάτων στη νοτιοδυτική περιφέρεια των Κυκλάδων.

Σε εξέλιξη βρίσκονται οι απαραίτητες ενέργειες για την κήρυξη της θαλάσσιας περιοχής ως ενάλιου αρχαιολογικού χώρου, ενώ μέσα στο 2010 προγραμματίζεται η συνέχιση της υποβρύχιας έρευνας.

 
Leave a comment

Posted by on January 27, 2010 in Ναυάγια

 

Κλασικό αιγαιακό ναυάγιο

Ενα εμπορικό πλοίο κλασικής περιόδου γεμάτο μεταφορικούς αμφορείς ερεύνησε τον περασμένο Νοέμβριο κλιμάκιο της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων στον θαλάσσιο χώρο της νήσου Πολυαίγου του νομού Κυκλάδων.

Παιδιά της Απολλωνίας της Μήλου με τον αμφορέα της Πεπαρήθου (Σκοπέλου)

Παιδιά της Απολλωνίας της Μήλου με τον αμφορέα της Πεπαρήθου (Σκοπέλου)

Το αρχαίο ναυάγιο, που εντοπίστηκε σε βάθος 25-49 μέτρων, είχε υποδειχθεί στην Εφορεία από το 2004. Ωστόσο, προ διμήνου κατάφεραν να το ερευνήσουν οι καταδυόμενοι αρχαιολόγοι Ηλίας Σπονδύλης, Γεώργιος Κουτσουφλάκης και Ευστάθιος Στάθης. Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν οι τεχνικοί βυθού Πέτρος Τσαμπουράκης και Λουδοβίκος Μερσενιέ και ο καταδυόμενος φωτογράφος-κινηματογραφιστής Βασίλειος Μεντόγιαννης.

Διαπίστωσαν ότι το αρχαίο πλοίο ήταν κατάφορτο από αμφορείς, που σήμερα βρίσκονται διασπαρμένοι σε δύο κύριες συγκεντρώσεις. Η τυπολογική ανάλυση των ανελκυσθέντων αμφορέων έδειξε ότι το σύνολο του φορτίου θα πρέπει να χρονολογηθεί στα τέλη του 5ου έως και το πρώτο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. Αναγνωρίστηκαν τρεις τουλάχιστον τύποι αμφορέων, εκ των οποίων ο ένας προέρχεται από τη Σκόπελο (αρχαία Πεπάρηθος). Οι υπόλοιποι εμφανίζουν στενή τυπολογική συγγένεια με εργαστήρια αμφορέων της κλασικής περιόδου του βορείου Αιγαίου.

Ανελκύστηκαν τέσσερις ακέραιοι οξυπύθμενοι μεταφορικοί αμφορείς και δύο επιτραπέζιοι αμφορίσκοι. Εκτός του φορτίου των αμφορέων εντοπίστηκαν και τμήματα από τις άγκυρες του πλοίου.

«Το ναυάγιο της Πολυαίγου ρίχνει φως στη μελέτη των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων της κλασικής περιόδου και στη διακίνηση των εμπορευμάτων στη νοτιοδυτική περιφέρεια των Κυκλάδων και διευρύνει τις γνώσεις μας για την περιοχή», λένε οι ερευνητές.

Το επόμενο βήμα για την Εφορεία είναι να κηρύξει τη θαλάσσια εκείνη περιοχή ενάλιο αρχαιολογικό χώρο. Η έρευνα στο ναυάγιο θα συνεχιστεί το 2010. Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 27 Ιανουαρίου 2010

 
Leave a comment

Posted by on January 27, 2010 in Ναυάγια

 

Ορίστηκε νομικοτεχνική επιτροπή για την ολοκλήρωση του ΕΜΣΤ

  • Και νέο δ.σ. ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού

Τη σύσταση νομικοτεχνικής επιτροπής που θα είναι επιφορτισμένη με την προώθηση του κατασκευαστικού έργου του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης καθώς και το νέο δ.σ. του ΕΜΣΤ ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού.

Η νομικοτεχνική επιτροπή, που θα κληθεί να προωθήσει και όλα τα συναφή με το μουσείο νομικής φύσεως θέματα αποτελείται από τους εξής:

  1. Μιχάλης Σταθόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής Αθηνών (πρόεδρος)
  2. Βικτώρια Ευθυμιάδου, Δικηγόρος
  3. Νικόλαος Καλογεράς, Αρχιτέκτων, Ομότιμος Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
  4. Άννα Καφέτση, Kαλλιτεχνική Διευθύντρια του ΕΜΣΤ
  5. Άγης Λεόπουλος, Γενικός Διευθυντής Διεθνών Δραστηριοτήτων Εθνικής Τράπεζας
  6. Κωνσταντίνος Φιλιππίδης, Μηχανολόγος Μηχανικός

Παράλληλα το υπουργείο ανακοίνωσε και τα μέλη του νέου δ.σ. του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Πρόκειται για τους:

  1. Άννα Καφέτση, καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ (πρόεδρος)
  2. Μιχάλης Σταθόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής Αθηνών (αντιπρόεδρος)
  3. Βικτώρια Ευθυμιάδου, Δικηγόρος
  4. Νικόλαος Καλογεράς, Αρχιτέκτων, Ομότιμος Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
  5. Νίκη Λοϊζίδη, Ιστορικός Τέχνης, Καθηγήτρια Σχολής Καλών Τεχνών
  6. Τάσος Κ. Μπίρης, Αρχιτέκτων, Ομότιμος Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
  7. Χρόνης Μπότσογλου, Ζωγράφος, Ομότιμος Καθηγητής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών
  8. Σοφία Στάϊκου, Διοικητικό Επιχειρηματικό Στέλεχος Εκπρόσωπος του Εικαστικού Επιμελητηρίου
 

Ο Ιωάννης Μάνος εξελέγη πρόεδρος του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Αθηνών


Το Βήμα

Ο Ιωάννης Μάνος

Την εκλογή του Ιωάννη Μάνου στη θέση του προέδρου του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής αποφάσισε τη Δευτέρα ομόφωνα το ΔΣ του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.

Στη θέση του αντιπροέδρου του Οργανισμού εξελέγη ο Βίκτωρ Αμπακούμκιν, ενώ μέλη του νέου ΔΣ είναι οι: Γεώργιος Αϊδίνης, Παναγιώτης Δημαράς, Γεώργιος Λούκος, Ιωάννης Μαρίνος, Χρήστος Παναγιωτόπουλος, Μάνος Περράκης, Λένα Σαβίδη, Πέτρος Χριστόφορος.

«Το Μέγαρο Μουσικής με βάση τις υποθήκες του ιδρυτή και εμπνευστή του, Χρήστου Δ. Λαμπράκη, συνεχίζει την πορεία του» δήλωσε μετά την εκλογή του ο κ. Μάνος και πρόσθεσε:

«Στο πλαίσιο της ιστορικής του αποστολής, οι μελλοντικές προτεραιότητες θα έχουν ως στόχο τη μεγαλύτερη δυνατή συμβολή στα πολιτιστικά πράγματα του τόπου.

» Θα προσπαθήσουμε, όπως πάντοτε το ήθελε ο ιδρυτής του, να ανοίξουμε ακόμη περισσότερο τις πόρτες του Μεγάρου σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα και ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους. Προς αυτή την κατεύθυνση θα εργασθούμε με γνώμονα την ποιότητα, τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα.

» Είμαστε βέβαιοι ότι στην προσπάθεια αυτή θα έχουμε τη στήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού και της κοινωνίας μας».

Εξάλλου, το ΔΣ του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής ομόφωνα αποφάσισε και ανακοινώνει τη μετονομασία της κεντρικής Αίθουσας του Μεγάρου (Αίθουσα Φίλων της Μουσικής) σε Αίθουσα Χρήστου Λαμπράκη, καθώς και την πραγματοποίηση σειράς τιμητικών εκδηλώσεων στη μνήμη του, οι οποίες θα ανακοινωθούν πολύ σύντομα.

Βιογραφικά στοιχεία του Ιωάννη Μάνου

Ο Ιωάννης Μάνος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1944. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πολιτικές και Οικονομικές Επιστήμες στα πανεπιστήμια -διαδοχικά- των Παρισίων, Βρυξελλών και Γενεύης. Έχει πάρει δίπλωμα DES (Diplome d’ Etudes Superieures) στο Δημόσιο Δίκαιο και είναι διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών με διατριβή στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Υπήρξε αντιπρόεδρος του Συλλόγου Φοιτητών της Νομικής Σχολής Αθηνών, ειδικός γραμματέας της Διοικούσας Επιτροπής Συλλόγων Πανεπιστημίου Αθηνών (ΔΕΣΠΑ) και αντιπρόεδρος της ΕΦΕΕ, ενώ το 1966 ο Γεώργιος Παπανδρέου τον όρισε Γραμματέα στην ΕΔΗΝ. Για την δράση του αυτή διώχθηκε και φυλακίστηκε. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας πήρε πολιτικό άσυλο στην Ελβετία.

Από το 1969 έως το 1974 εργάσθηκε ως εντεταλμένος διδασκαλίας και ερευνών στο Συνταγματικό Ελβετικό Δίκαιο, το Συγκριτικό Συνταγματικό Δίκαιο και τη Γενική Θεωρία του Κράτους στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γενεύης.

Συνεργάτης του καθηγητή Αγγελου Αγγελόπουλου, διετέλεσε από το 1974 μέχρι το 1994 σύμβουλος Διοίκησης στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, όπου ασχολήθηκε με θέματα εκπαιδευτικά, διαχείρισης ανθρωπίνων πόρων, οργανωτικά, χρηματοπιστωτικά, διεθνών σχέσεων, καθώς και με θέματα του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ).

Το 1994 εξελέγη Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών και υπήρξε μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας και «Officer» του «Global Network of Banking Associations».

Aπό τον Ιούλιο του 2000 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2002 διετέλεσε πρόεδρος του ΔΣ και διευθύνων σύμβουλος της Γενικής Τραπέζης της Ελλάδος.

 

Η περιπέτεια ενός μουσείου. Με αφορμή το ΕΜΣΤ

  • Η περιπέτεια που λέγεται «προγραμματίζω, κατασκευάζω και θέτω σε λειτουργία ένα μουσείο στην Ελλάδα» επανέρχεται αρνητικά στην επικαιρότητα με αφορμή το παλαιό «στοιχειωμένο κτίριο» του ζυθοποιείου και παγοποιείου Φιξ στη λεωφόρο Συγγρού, το οποίο πρόκειται κάποτε να φιλοξενήσει το προ δεκαετίας ιδρυθέν Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ).
  • Η εμπειρία δείχνει ότι ένας καλύτερος και συγκροτημένος προγραμματισμός και η ανάπτυξη ενός εθνικού σχεδίου ίδρυσης μουσείων θα απέτρεπαν πολλές άχρηστες καθυστερήσεις και σίγουρα θα συνέβαλλαν στην εξοικονόμηση κάποιων εκατομμυρίων ευρώ σε μια εποχή οικονομικής κρίσης.

Η μεγάλη περιπέτεια των ελληνικών μουσείων

Οι παθογένειες του μηχανισμού μελέτης, ίδρυσης, ανέγερσης και λειτουργίας τους

  • Του Δημητρη Pηγοπουλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 24/01/2010

Η ιλαροτραγωδία του Φιξ με τις μεγάλες καθυστερήσεις τόσο στην έναρξη των εργασιών όσο και στην αποπεράτωση του κτιρίου για να φιλοξενήσει επιτέλους το άστεγο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, μας έκανε να θυμηθούμε την περιπέτεια που λέγεται προγραμματίζω, κατασκευάζω και θέτω σε λειτουργία ένα μουσείο στην Ελλάδα. Για να μην είμαστε άδικοι, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι πουθενά στον κόσμο η ανέγερση κρατικών μουσείων δεν είναι απλή υπόθεση· ας μη συγχέουμε τις περιπτώσεις διάσημων ή εντυπωσιακών μουσείων που έγιναν από ιδιωτικά ιδρύματα.

Για την ελληνική δυστοκία έχει στοχοποιηθεί ο συνήθης ύποπτος, η γραφειοκρατία. Οχι ότι δεν παίζει κάποιο ρόλο το γνωστό μας τέρας, αλλά κάτω από αυτήν την πολύ βολική λέξη έχει κρυφτεί ένα πλήθος άλλων προβλημάτων χωρίς όνομα. Επίσης έχουμε την τάση να δαιμονοποιούμε τα εργολαβικά συμφέροντα, τουλάχιστον όσον αφορά στα μεγάλα έργα πολιτισμού, όπου διακυβεύονται εκατομμύρια.

Το έργο ανακατασκευής του Φιξ ανατέθηκε στην εργοληπτική εταιρεία ΒΙΟΤΕΡ Α. Ε. με έκπτωση 30% – συνήθης πρακτική σε πολλά μεγάλα έργα υποδομών, κυρίως στη δεκαετία του ’90. Οι μεγάλες εκπτώσεις μπορούν θεωρητικά να οδηγήσουν και σε μεγάλες, εκ των υστέρων, απαιτήσεις από την πλευρά του εργολάβου, προκειμένου να καλυφθεί το χαμένο έδαφος. Στην περίπτωση της ατυχούς ζυθοποιίας, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος· αναμένεται εξάλλου η ετυμηγορία των δικαστηρίων. Ακόμα κι αν ισχύει το χειρότερο σενάριο, δεν αναιρείται μια αλήθεια που προκύπτει μόνο από το ρεπορτάζ: τα πράγματα σε ολόκληρο το μηχανισμό ανέγερσης μουσείων στην Ελλάδα θα μπορούσε να ήταν πολύ καλύτερα χωρίς να χρειάζεται να γινόμαστε Σέρλοκ Χολμς ή να βάζουμε το χέρι στην τσέπη. Το αντίθετο. Ενας καλύτερος προγραμματισμός και η ανάπτυξη ενός εθνικού σχεδίου ίδρυσης μουσείων θα μας έσωζε από πολλές άχρηστες καθυστερήσεις, κάποια μουσεία που ίσως δεν τα είχαμε τόσο μεγάλη ανάγκη και σίγουρα κάποια εκατομμύρια ευρώ, που τόσο πολύ τα έχουμε ανάγκη αυτήν την εποχή.

Οι τέσσερις μεγάλες πληγές

Φτιάχνουμε μουσεία χωρίς να ξέρουμε τι θα βάλουμε μέσα.

Συμβαίνει το εξής παράδοξο με τα ελληνικά μουσεία. Οταν υπερπηδηθούν όλα τα άλλα εμπόδια και αρχίσει το κυρίως κατασκευαστικό έργο, κανείς δεν έχει ασχοληθεί με ένα από τα βασικότερα θέματα του νέου μουσείου. Δεν γνωρίζουμε ούτε τι θα μπει στο υπό ανέγερση κτίριο ούτε πώς ούτε πού και γιατί. Ο αρχιτέκτονας και ο εργολάβος δεν έχουν στα χέρια τους τη μουσειολογική και τη μουσειογραφική μελέτη.

Η μουσειολογική μελέτη αφορά τα αντικείμενα που θα επιλεγούν για να εκτεθούν στο νέο μουσείο, ενώ η μουσειογραφική έχει να κάνει με τον τρόπο έκθεσης των επιλεγμένων αντικειμένων. Αφορά, δηλαδή, τον σχεδιασμό των προθηκών, τις μελέτες κλιματισμού και φωτισμού των αιθουσών.

Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο σπατάλη χρόνου. Σε αυτήν τη «λεπτομέρεια» χάνονται χιλιάδες ευρώ. Οταν με το καλό οριστικοποιείται η μουσειογραφική μελέτη, οι αρχαιολόγοι και οι επιμελητές της έκθεσης προχωρούν σε παρατηρήσεις, οι οποίες απαιτούν συνήθως ανατροπή της τελικής εικόνας του χώρου. Η σπατάλη είναι συνήθως διπλή. Και ξηλώνονται εργασίες που έχουν ήδη γίνει και πληρωθεί και ο εργολάβος δικαιολογεί τη διεκδίκηση περισσότερων χρημάτων.

Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα από το Μουσείο της Ακρόπολης. Λίγους μήνες πριν από τα επίσημα εγκαίνια ο οργανισμός ανέγερσης του νέου μουσείου υπέγραψε συμπληρωματική σύμβαση με την εργολήπτρια εταιρεία, ύψους 6 εκατ. ευρώ, που αφορούσε εκθεσιακές εργασίες. Σε θεσμικό επίπεδο η σχετική πρόβλεψη αφήνει περιθώρια συστηματικής παραβίασης. Πρόκειται για μια «νομιμοποιημένη»  πρακτική για την οποία ευθύνες έχουν και οι ίδιοι οι αρχαιολόγοι, που συχνά αρνούνται να συντάξουν μουσειογραφικές μελέτες χωρίς να δουν πρώτα «τελειωμένο» το κτίριο. «Δεν καταλαβαίνω από σχέδια», είναι μια πολύ δημοφιλής ατάκα.

Ετσι, χωρίς πρόγραμμα.

Υπάρχει ένα ανέκδοτο που κυκλοφορεί στους διαδρόμους του υπουργείου Πολιτισμού και κανείς δεν είναι σε θέση να πει με σιγουριά αν βασίζεται στην πραγματικότητα. Πάει κάπως έτσι: όταν τη δεκαετία του ’70 ο πρώην υπουργός της ΕΡΕ και βουλευτής Φλωρίνης Τάκος Μακρής πίεζε για την κατασκευή αρχαιολογικού μουσείου στην περιοχή του, οι αρχαιολόγοι τού αντέτειναν ότι δεν υπάρχουν σημαντικές αρχαιότητες για να δικαιολογήσουν ένα τέτοιο μουσείο. Τότε ο γνωστός πολιτικός γύρισε και τους απάντησε: «Αυτό δεν είναι πρόβλημα, θα τα φέρουμε από αλλού!».

Στις δεκαετίες του ’90 και του 2000 κατασκευάστηκαν, επεκτάθηκαν ή ανακαινίστηκαν εκατοντάδες μουσεία σε όλη την ελληνική περιφέρεια. Το σχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού ήταν, στην αυγή της νέας δεκαετίας, η χώρα να διαθέτει 240 αρχαιολογικά μουσεία και επισκέψιμες συλλογές σε όλη τη χώρα. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο γιατί πολύ συχνά η ίδρυση ενός μουσείου δεν υπάγεται σε ένα ολοκληρωμένο εθνικό πλάνο με βάθος χρόνου αλλά σε πιέσεις τοπικών βουλευτών ή αιρετών τοπικών αρχόντων, οι οποίοι σπεύδουν να δελεάσουν την κεντρική διοίκηση με την παραχώρηση της ενδεδειγμένης έκτασης.

«Χρειαζόμαστε επειγόντως ένα εθνικό σχέδιο ίδρυσης μουσείων», λέει στην   «Κ» ο κ. Bασίλης Xανδακάς, πρώην γενικός διευθυντής Αναστήλωσης, Μουσείων και Τεχνικών Eργων του υπουργείου Πολιτισμού. Είναι ένας από τους λίγους ανθρώπους σε αυτή τη χώρα που ξέρει τόσο καλά το θέμα των μουσείων στην Ελλάδα.  Η θητεία του από το 2000 μέχρι το 2006 συνέπεσε με μια από τις πιο παραγωγικές περιόδους στον συγκεκριμένο τομέα. «Ο πρόσφατος αρχαιολογικός νόμος», υπενθυμίζει ο κ. Χανδακάς, «προέβλεπε την ίδρυση Συμβουλίου Μουσείων με την αρμοδιότητα να χαράσσει αυτό μια εθνικού χαρακτήρα μουσειολογική πολιτική». Το Συμβούλιο συγκροτήθηκε σε σώμα αλλά συνεδριάζει αραιά και πού, κυρίως για να το απασχολήσουν ζητήματα του Μουσείου της Ακρόπολης.

Αρχιτεκτονικός διαγωνισμός;
Πώς είπατε;

Τα μουσεία σε όλον τον κόσμο είναι εξαιρετικά «εργαλεία» για να προικιστούν χώρες, πόλεις, τόποι με αρχιτεκτονικά μνημεία υψηλών φιλοδοξιών. Στην Ελλάδα, τα πράγματα είναι λίγο πιο περίπλοκα. Μέχρι και πριν από λίγα χρόνια το γενικό πνεύμα δεν διέφερε δραματικά από την αντιμετώπιση ενός συμβατικού δημόσιου έργου (έναν αυτοκινητόδρομο, για παράδειγμα). Το υπουργείο Πολιτισμού προκήρυσσε διαγωνισμό για την επιλογή μελετητή με βάση κάποια αντικειμενικά προσόντα (εμπειρία, εξειδίκευση κ. λπ.). Η επιλογή του αρχιτεκτονικού γραφείου δεν συνδεόταν, δηλαδή, με κάποιο σχέδιο αλλά με σειρά τυπικών προσόντων. Η αρχιτεκτονική πρόταση ερχόταν μετά και σε όποιον άρεσε.

Το 2000 είχαμε μια βελτιωμένη εκδοχή της παλιάς πρακτικής. Με πρωτοβουλία του κ. Χανδακά. Ενας περιορισμένος αριθμός μελετητών που διέθεταν τα τυπικά προϊόντα (έως 15) είχαν την υποχρέωση να εκπονήσουν αρχιτεκτονική προμελέτη, την οποία θα έκρινε κριτική επιτροπή. Σε αυτήν την περίπτωση το ουσιαστικό αρχιτεκτονικό έργο αναγορευόταν ισάξιο τουλάχιστον των πτυχίων και του βαθμού εμπειρίας του μελετητή. Ταυτόχρονα υπήρχε και πρόβλεψη για δεσμευτικό προϋπολογισμό, προκειμένου να αποφευχθεί το σύνηθες έργο των ανακοστολογήσεων κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των εργασιών. Για αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, φυσικά, ούτε λόγος. Η σπάνια αυτή πρακτική προορίζεται για εξαιρετικές περιπτώσεις (π. χ. Μουσείο της Ακρόπολης) καθώς ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός θεωρείται «χρονοβόρος» διαδικασία. Με απλά ελληνικά: θα χαθεί πολύς χρόνος και υπάρχει ο κίνδυνος να κάνουμε «εμείς»  το διαγωνισμό και τα εγκαίνια οι «επόμενοι» (στην κυβέρνηση).

Ωραία και το φτιάξαμε.
Και τώρα;

Δεν είναι μόνο ότι ο εργολάβος ετοιμάζεται να παραδώσει το μουσείο και δεν υπάρχει μουσειογραφική μελέτη, αλλά φαίνεται να απουσιάζει ένα πλαίσιο που να εξασφαλίζει ότι το νέο μουσείο θα λειτουργεί με βάση τις σύγχρονες ανάγκες και όχι όπως η τελευταία δημόσια υπηρεσία. Η στελέχωση των νέων μουσείων είναι ένα κρίσιμο στοίχημα. Στα περιφερειακά μουσεία είναι περίπου κανόνας τη διεύθυνση του νέου οργανισμού να αναλαμβάνει ο προϊστάμενος της τοπικής Εφορείας Αρχαιοτήτων. Κανένα πρόβλημα, αλλά συνήθως ο τοπικός έφορος έχει ένα σωρό άλλες αρμοδιότητες, που δεν του επιτρέπουν να αφοσιωθεί στα νέα του καθήκοντα. Μόνο τα τελευταία χρόνια δείχνει να υπάρχει μια νέα γενιά διευθυντών μουσείων βάσει συγκεκριμένων προσόντων, οι οποίοι όπως είναι φυσικό προωθούνται στα μεγάλα μουσεία της χώρας.

Ακόμα πιο ζωτικής σημασία για την επιβίωση των νέων μουσείων είναι η ενίσχυσή τους με μόνιμο προσωπικό και φύλακες. Εδώ ανοίγουμε μια μεγάλη πληγή των ελληνικών μουσείων, αφού ένας μεγάλος αριθμός εργαζομένων είχαν προσληφθεί με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Η λήξη περίπου 4.000 συμβάσεων εξ αυτών στις 31 Δεκεμβρίου του 2009 έφερε στην επιφάνεια το τεράστιο αυτό θέμα, καθώς το υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε στην αναστολή λειτουργίας 22 αρχαιολογικών χώρων της περιφέρειας, καθώς και μεγάλου αριθμού κεντρικών και επαρχιακών μουσείων.

Για τον ίδιο λόγο δεν λειτουργούν όλος ο όροφος του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (16 αίθουσες), ο β΄ όροφος του Νομισματικού Μουσείου, ολόκληρο το Βυζαντινό Μουσείο στην Αθήνα και επτά αίθουσες του Βυζαντινού Θεσσαλονίκης!

Το πάρτι τελείωσε;

Ετσι φαίνεται. Τα τρία Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης και ακόμα παλαιότερα, τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, στήριξαν οικονομικά την πιο παραγωγική, ίσως, περίοδο σε νέα μουσεία από συστάσεως του ελληνικού κράτους. Μόνο το δεύτερο μισό της πρώτης δεκαετίας του νέου αιώνα κατασκευάζονταν σε όλη τη χώρα 75 (!) νέα αρχαιολογικά μουσεία. Τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης τελείωσαν και ο διάδοχός τους, το περίφημο ΕΣΠΑ (Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς 2007 – 2013), εξασφαλίζει μεν πόρους για την Ελλάδα αλλά λιγότερους σε σχέση με το παρελθόν.

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα δυσκολεύει την κατάσταση, καθώς θα πρέπει να περιμένουμε δραματική συρρίκνωση της εθνικής συμμετοχής σε μεγάλα έργα πολιτισμού. Αυτό σημαίνει ότι η επιλογή των έργων που θα χρηματοδοτηθούν με κοινοτικά κονδύλια θα είναι αυστηρότερη από ποτέ. Ως μοναδική λύση εμφανίζονται οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), ένα μοντέλο που ίσως δεν ενθουσιάζει πολλούς στο υπουργείο Πολιτισμού, καθώς το έργο κατασκευάζεται από ιδιώτες οι οποίοι αποπληρώνονται αναλαμβάνοντας τη διαχείριση και εκμετάλλευση τμήματος ή και του συνόλου των νέων υποδομών για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Στην περίπτωση των μουσείων δεν μιλάμε για τα εισιτήρια αλλά για τα έσοδα από το πωλητήριο ή το εστιατόριο του νέου χώρου.

 
Leave a comment

Posted by on January 25, 2010 in Μουσεία

 

Τέχνη και χρυσός από την αρχαία Ερέτρια

ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Αγγείο σε  σχήμα ποδιού  με ψηλό  υπόδημα από  τους τάφους  της Ερέτριας,  που  χρονολογείται  στον 6ο αι.  π.Χ.

Μία από τις ναυτικές δυνάμεις της αρχαίας Ελλάδας, η Ερέτρια, αποκαλύπτεται ολόχρυση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες ναυτικές δυνάμεις της αρχαιότητας και εκείνη που καθιέρωσε το ευβοϊκό αλφάβητο- από τα πρώτα της ελληνικής γραφής. Η γνωστή μόνο ως θέρετρο για τους περισσότερους Ερέτρια έρχεται να αποκαλύψει τα κρυμμένα αρχαία μυστικά της σε μια έκθεση – αφιέρωμα που ετοιμάζει το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, υπό τον τίτλο «Ερέτρια. Ματιές σε μια αρχαία πόλη. Ελβετοί αρχαιολόγοι στην Ελλάδα».

Ένα αρχαίο σπίτι που θα «στηθεί» μαζί με τα 434 ευρήματα τα οποία θα ταξιδέψουν στο πλουσιότερο μουσείο της Ελλάδας από την Ερέτρια, τη Χαλκίδα, την Ολυμπία, τη Χαλκιδική, τη Σάμο και βεβαίως τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου θα αναλάβουν να «συστήσουν» στο ευρύ κοινό την «κωπηλάτιδα πόλη» που αναφέρεται ήδη από τον Όμηρο στον Νηών κατάλογο ως συμμετέχουσα στον Τρωικό Πόλεμο και η οποία πήρε το όνομά της από τους σπουδαίους κωπηλάτες της (ερέτες). Σκοπός της έκθεσης είναι να γνωρίσουν οι επισκέπτες τη δημόσια και ιδιωτική ζωή στην αρχαία πόλη- με δεδομένα από την Αγορά, το Γυμνάσιο, τον Ναό του Απόλλωνος Δαφνηφόρου-, τις σχέσεις της με τον έξω κόσμο, την πολιτική της στον αποικισμό και τη ναυτική της δραστηριότητα. Για τον σκοπό αυτό θα επιστρατευθούν εντυπωσιακά έργα ερυθρόμορφης και μελανόμορφης κεραμικής, γεωμετρικά αγγεία από το Λευκαντί- τον πρώτο οικισμό πριν από την ίδρυση της Ερέτριας-, ευρήματα από το Ιερό του Απόλλωνος Δαφνηφόρου όπως η σημαντική κεφαλή της Αθηνάς, πολύτιμα και περίτεχνα χρυσά κοσμήματα, ενώ δεν αποκλείεται να ταξιδέψει ώς την Αθήνα από τη Ρώμη και τα μουσεία του Καπιτωλίου μία αμαζόνα.

Το νήμα θα αρχίσει να ξετυλίγεται από το Λευκαντί και τον ρόλο που διαδραμάτισε στην ιστορία της περιοχής, αποτελώντας σημαντικό κέντρο διεξαγωγής του εμπορίου από την Ανατολική Μεσόγειο και τη Φοινίκη έως τη Μαύρη Θάλασσα. Για να περάσει από την ίδια την Ερέτρια και να συνεχίσει προς τις αποικίες, καθώς συμμετείχε ενεργά στον πρώτο αποικισμό των Ελλήνων, ιδρύοντας αποικίες στον Βορρά (Παντικάπαιον και Φαναγόρεια στην Κριμαία), αλλά και στη Δύση (ίδρυση των Πιθηκουσών στην Ιταλία και εποικισμός της Κέρκυρας) έως ότου εξελιχθεί σε σημαντικό εμπορικό κέντρο, που είχε επαφές με τη Μικρά Ασία, τη Συρία και την Κύπρο, όπως μαρτυρεί η κεραμική που βρέθηκε στις ακτές των περιοχών αυτών. Θέλησε δε να επεκταθεί, κίνηση που οδήγησε στην ήττα της από τη Χαλκίδα κατά τη διάρκεια του Ληλαντίου Πολέμου.

  • Της Μαίρης Αδαμοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 22 Ιανουαρίου 2010

ΙΝFΟ

«Ερέτρια. Ματιές σε μια αρχαία πόλη. Ελβετοί αρχαιολόγοι στην Ελλάδα» από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο στο Εθνικό Αρχαιολικό Μουσείο (Πατησίων 44).

Ακολουθεί η Ελβετία

Η έκθεση- αφιέρωμα στην Ερέτρια προγραμματίζεται εν συνεχεία να ταξιδέψει στην Ελβετία και στο Αntikenmuseum της Βασιλείας με 424 αντικείμενα, ώστε όχι μόνο να αναδειχθεί η αρχαία ναυτική δύναμη αλλά και να παρουσιαστεί το έργο της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής, η οποία μελετά την περιοχή εδώ και 45 χρόνια.

 
Leave a comment

Posted by on January 22, 2010 in Ερέτρια